Wojna radziecko-fińska 1941-1944

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wojna kontynuacyjna
II wojna światowa, front wschodni
JR45 crossing Murmansk railway.jpg
Finowie przekraczają murmańską linię kolejową (1941)
Czas 25 czerwca 194119 września 1944
Miejsce Finlandia, Karelia i okolice Murmańska
Przyczyna niepowodzenie pierwszej inwazji na Finlandię w 1939
Wynik zwycięstwo ZSRR
Strony konfliktu
 Finlandia
 III Rzesza
 ZSRR
 Wielka Brytania[1]
Dowódcy
Carl Gustaf Mannerheim Klimient Woroszyłow
Leonid Goworow
Siły
400 000 - 530 000 Finów
220 000 Niemców
900 000 – 1 500 000
Straty
Fińskie:
63 204 zabitych lub zaginionych
158 000 rannych
939 cywilów zabitych w nalotach powietrznych
190 cywilów zabitych przez radzieckich partyzantów
2337-3500 pojmanych
Niemieckie:
14 000 zabitych lub zaginionych
37 000 rannych
200 000 zabitych lub zaginionych
385 000 rannych
64 000 pojmanych
4000 - 7000 zabitych cywili
Multimedia w Wikimedia Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Wojna radziecko-fińska 1941-1944 – wojna, zwana również wojną kontynuacyjną (fin. jatkosota), tocząca się w okresie od 25 czerwca 1941 do 4 września 1944.

Działania wojenne rozpoczęte przez Związek Radziecki wobec neutralnej Finlandii (cztery dni po rozpoczęciu przez III Rzeszę operacji Barbarossa!) nalotami lotnictwa bombowego na lotniska i miasta Finlandii w dniach 25-26 czerwca 1941. W tej sytuacji Finlandia wypowiedziała wojnę mając zamiar odzyskać zagrabione jesienią 1939 roku w czasie wojny zimowej rdzenne fińskie tereny - stąd nazwa wojna kontynuacyjna.

Zadanie to udało się wojskom fińskim (w sile 16 dywizji piechoty, 2 dywizji strzelców oraz 1 brygady kawalerii pancernej) zrealizować do końca sierpnia 1941, ale na niektórych odcinkach frontu kontynuowały one ofensywę i wdarły się na terytorium radzieckie. Finlandia przystąpiła też do paktu antykominternowskiego (25 listopada 1941), a także udostępniła III Rzeszy północną część swego terytorium, skąd siły niemieckie rozpoczęły ofensywę w kierunku Murmańska (Operacja Silberfuchs).

Fińskie natarcie na Przesmyku Karelskim w kierunku Leningradu zostało wstrzymane we wrześniu, jednak we wschodniej Karelii ofensywa była kontynuowana do 6 grudnia 1941. Finowie dotarli tam aż do jeziora Onega i rzeki Świr, po czym front ustabilizował się na następne dwa i pół roku, do czerwca 1944. W dniu zakończenia fińskiej ofensywy - 6 grudnia 1941 - fiński parlament podjął uroczystą uchwałę o zjednoczeniu wyzwolonych ziem z Finlandią, natomiast zdobytym terytoriom rosyjskim (to jest nie należącym do Finlandii przed wybuchem wojny zimowej) nadano status okupacyjny. Jednocześnie rozpoczęto demobilizację - do wiosny 1942 180 tysięcy żołnierzy wróciło do domów.

Zmianę sytuacji przyniosła operacja wyborsko-pietrozawodzka, przeprowadzona w lecie 1944 przez Armię Czerwoną. W jej wyniku Finowie zostali wyparci z Linii Mannerheima oraz portu Viipuri. Wojska radzieckie nie przełamały jednak całkowicie obrony i nie weszły w przestrzeń operacyjną Finlandii. W wyniku otwarcia Drugiego Frontu przez aliantów zachodnich Józef Stalin zaczął wycofywać jednostki z kierunku północnego aby użyć ich na kierunku strategicznie ważniejszego natarcia w Polsce i Niemczech a Finowie zostali zmuszeni do podpisania zawieszenia broni (4 września), a wkrótce potem rozejmu (19 września). Następnie wskutek nacisków ze strony radzieckiej Finlandia podjęła działania przeciw wojskom niemieckim w Laponii (wojna lapońska).

Wojna kontynuacyjna formalnie zakończyła się traktatem paryskim, podpisanym 10 lutego 1947, w którym potwierdzono radzieckie zdobycze terytorialne z 1940. Ponadto Finlandia utraciła na rzecz ZSRR kolejne tereny (okolice Petsamo) oraz flotę wojenną, zgodziła się na limity we własnej armii, dzierżawę półwyspu Porkkala na 50 lat i spłatę odszkodowań wojennych.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Wojna w filmie[edytuj | edytuj kod]

O tzw. wojnie kontynuacyjnej powstało jedno dzieło w kinematografii fińskiej: Tali-Ihantala 1944 z 2007 w reż. Åkego Lindmana. Motyw wojen sowiecko-fińskich z lat 1939-1940 i 1941-1944 porusza także rosyjski film z 2002 pt.: Kukułka (ros. Кукушка) w reż. Aleksandra Rogożkina.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Wielka Brytania wypowiedziała wojnę Finlandii 6 grudnia 1941, jednakże praktycznie w niej nie uczestniczyła.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]