Wojna w Osetii Południowej 2008

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wojna w Osetii Południowej 2008
2008 South Ossetia war en.svg
Działania wojenne
Czas 7 sierpnia 200816 sierpnia 2008
Miejsce Osetia Południowa, Abchazja, Gruzja
Terytorium Gruzja
Przyczyna Zatargi pomiędzy Gruzinami i Osetyjczykami;
dążenia Osetii Południowej i Abchazji do osiągnięcia pełnej niepodległości.
Wynik Porażka wojsk gruzińskich;
polityczny sukces Rosji;
zwiększenie zakresu autonomii Osetii Południowej i Abchazji.
Strony konfliktu
 Gruzja  Osetia Południowa
 Rosja
 Abchazja
Dowódcy
Micheil Saakaszwili
Dawit Kezeraszwili
Mamuka Kuraszwili
Zaza Gogawa
Eduard Kokojty
Dmitrij Miedwiediew
Władimir Putin
Władimir Szamanow
Anatolij Chrulow
Marat Kułachmetow
Anatolij Sierdiukow
Siergiej Bagapsz
Siły
Gruzja ok. 29 000 żołnierzy + ochotnicy[1] Osetia Południowa ok. 3000 żołnierzy + ochotnicy[1]
Rosja ponad 15 000 żołnierzy[2] + ochotnicy

Abchazja około 5000 żołnierzy i zmobilizowanych rezerwistów[potrzebne źródło]

Straty
co najmniej 175 żołnierzy i cywilów gruzińskich[3] co najmniej 74 żołnierzy regularnych sił rosyjskich[4],
ofiary cywilne wśród ludności Osetii Południowej: 1692 według Rosji i władz Osetii Południowej[5]; 44 według Human Rights Watch[6]; 311 (stan na 4 września 2008) według rosyjskiej organizacji pozarządowej ds. zbrodni wojennych w Osetii Południowej[7]) ok. 12 samolotów i śmigłowiec
Multimedia w Wikimedia Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wojna w Osetii Południowej 2008

Bitwa o Cchinwali (8 sierpnia - 10 sierpnia 2008)
Bitwa w Wąwozie Kodori (9 sierpnia 2008 - 12 sierpnia 2008)
Okupacja Gori (11 sierpnia 2008 - 22 sierpnia 2008)

Wojna w Osetii Południowej 2008 – konflikt zbrojny między siłami wojskowymi Gruzji a wojskami separatystycznej Osetii Południowej, Abchazji i Rosji, który wybuchł w nocy z 7 na 8 sierpnia 2008 roku, szesnaście lat po zakończeniu poprzedniej wojny, w wyniku której Osetia Południowa de facto uniezależniła się od Gruzji.

Przyczyny[edytuj | edytuj kod]

Zatargi etniczne pomiędzy Gruzinami a Osetyjczykami mają skomplikowane podłoże i długą historię. Pierwsza wojna po rozpadzie Imperium Rosyjskiego między Gruzinami i Osetią trwała w latach 1918-1920.

W 1989 władze Południowoosetyjskiego Obwodu Autonomicznego wchodzącego w skład ówczesnej Gruzińskiej SRR proklamowały połączenie z Osetią Północną wchodzącą w skład ówczesnej Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej (obecna Rosja). Gruzińscy rządzący, mając na uwadze surowcowe i transportowo-komunikacyjne walory Osetii Południowej, odmówili jakichkolwiek podstaw prawnych takim działaniom. Akt ten, powtórzony w roku kolejnym, doprowadził do wybuchu poprzedniej wojny gruzińsko-osetyjskiej[8]. W 1991 lokalne władze utworzyły Republikę Osetii Południowej, która ogłosiła niepodległość[9]. Jej niezależność nie została uznana przez społeczność międzynarodową, a Osetia Południowa traktowana jest jako integralna część Gruzji.

Gruzińscy snajperzy w czasie starć z Osetyjczykami, 2004

W 1992 nastąpiło zawieszenie broni, na terenie Osetii Południowej sformowano siły pokojowe, składające się z wojsk rosyjskich, gruzińskich i południowoosetyjskich. W miarę stabilny rozejm utrzymał się do 2004, kiedy to w wyniku pogorszenia relacji rosyjsko-gruzińskich (po wyborze Saakaszwilego na prezydenta Gruzji) zaczęły się sporadyczne incydenty zbrojne. W 2008 nad terytorium Abchazji zestrzelono dwa gruzińskie bezzałogowe samoloty szpiegowskie.

W 2007 władze Gruzji zaproponowały utworzenie Autonomicznej Republiki Osetii Południowej wchodzącej, podobnie jak Adżaria, w skład Gruzji. W kwietniu 2007 parlament Gruzji powołał na terenie Osetii Południowej „Tymczasową Jednostkę Terytorialną Osetii Południowej” wraz z „Tymczasową Administracją Osetii Południowej”. Ogłoszenie przez Kosowo niepodległości w lutym 2008 zachęciło separatystyczne władze Osetii Południowej do oderwania się od terytorium Gruzji i prezydent Kokojty zapowiedział domaganie się od Trybunału Konstytucyjnego Rosji uznania swojej republiki za część terytorium Federacji Rosyjskiej. W sierpniu 2008, po załamaniu rozmów gruzińsko-osetyjskich, Gruzja przystąpiła do zbrojnego ataku na terytorium Osetii Południowej. Rosja odpowiedziała na ten atak kontratakiem, wypierając najpierw wojska gruzińskie z Osetii Południowej i Abchazji, a następnie dokonując projekcji siły na suwerenne terytorium Gruzji. Zajmując zgodnie z planem niektóre miasta (Gori, Poti i inne), niszcząc w nich uzbrojenie przeciwnika i infrastrukturę oraz zbierając informacje i oręż wroga.

Przygotowania[edytuj | edytuj kod]

Osetia Południowa, tereny kontrolowane przez Gruzję w przededniu wybuchu walk (zaznaczone kolorem zielonym)

15 lipca[edytuj | edytuj kod]

W Gruzji rozpoczęły się dwutygodniowe manewry „Immediate Response-2008” zorganizowane w ramach natowskiego programu „Partnerstwo dla pokoju”. Podstawowym założeniem ćwiczonym w czasie manewrów było opanowanie zajętego przez separatystów obszaru i „przywrócenie porządku”.

W tym samym czasie, na południu Rosji, tuż przy granicy z Gruzją rozpoczęły się wielkie manewry wojskowe. W ramach manewrów „Kaukaz 2008”, do Osetii Północnej przerzucano drogą lotniczą pododdziały 76. pskowskiej dywizji powietrznodesantowej. Koleją przewieziono zaś pułk desantowo-szturmowy 20. dywizji zmechanizowanej. To łącznie 8000 żołnierzy i 700 pojazdów.

18 lipca[edytuj | edytuj kod]

Separatyści czeczeńscy na swoim portalu informowali, iż dotarli do dokumentów wskazujących na planowaną przez Rosję inwazję[10]. Miałaby ona mieć miejsce między 20 sierpnia a 10 września. Operacja byłaby koordynowana z separatystami abchaskimi i miałaby przebiegać dwutorowo: błyskawiczne zajęciu Wąwozu Kodorskiego – jedynej części Abchazji kontrolowanej przez Gruzję, a następnie atak w Osetii Południowej i zajęcie miast Kutaisi i Cchinwali. Blitzkrieg miałby trwać 7–10 dni. Jak podał Kavkaz-Center rozkaz wydał osobiście jeszcze prezydent Putin przed ustąpieniem ze stanowiska.

30 lipca[edytuj | edytuj kod]

Rosyjski 400-osobowy oddział inżynieryjnych wojsk kolejowych zakończył rekonstrukcję, nieużywanej od początku lat 90., kolei łączącej porty Suchumi i Oczamczyrę. Gruzja ostro protestowała przeciwko obecności obcych wojsk w niezależnej od Gruzji Republice Abchazji obawiając się przygotowań do interwencji zbrojnej. Prace przy odbudowie 54 km linii, w tym 8 mostów i 12 tuneli trwały od końca maja[11].

1 sierpnia[edytuj | edytuj kod]

Wybuchła mina-pułapka, w wyniku czego zginęli gruzińscy policjanci[12].

2-7 sierpnia[edytuj | edytuj kod]

Nocami następowała wymiana ognia pomiędzy Gruzinami i Osetyjczykami. Obie strony twierdziły, że wyłącznie odpowiadały na ataki strony przeciwnej[12].

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Przebieg działań wojennych
Gruziński samochód opancerzony, późnym popołudniem 7 sierpnia 2008

Charakterystyczne jest, że o ile Gruzja nie była przygotowana do wojny pod względem militarnym, to jednak przeważała nad Rosją jeżeli chodzi o „wojnę informacyjną”. Władze wynajęły profesjonalną agencję PR, która rozsyłała komunikaty do mediów w okresie wojny. Od początku walk Gruzini kreowali siebie na ofiary rosyjskiej agresji.[13]Potwierdza to opinię, że wojna ta została sprowokowana tylko po to, żeby przesłonić informacyjnie sukces ceremonii otwarcia 29 Igrzysk Olimpijskich w Pekinie. Skutki jednak okazały się znacznie poważniejsze, i bardziej dotkliwe dla Gruzinów.

7 sierpnia[edytuj | edytuj kod]

Prezydent Gruzji Micheil Saakaszwili wystąpił z orędziem, w którym ogłasza jednostronne zawieszenie broni. Oświadczył, że zwrócił się do Rosji z propozycją gwarancji autonomii osetyjskiej przez Rosję w ramach Gruzji. W tym samym czasie siły zbrojne Gruzji koncentrują się wokół Osetii Południowej, często zaczynając ostrzał wsi osetyjskich i miasta Cchinwali w ramach operacji pod kryptonimem "Czyste Pole"[14][15]. W odpowiedzi siły osetyjskie ostrzeliwują pozycje gruzińskie. W popołudniowych starciach poległo 2 gruzińskich wojskowych[16]. Późnym wieczorem władze Gruzji powiadomiły, że rozpoczynają operację w celu „przywrócenia konstytucyjnego porządku” w Osetii Południowej. Co zrobili zaledwie po dwóch godzinach po ogłoszeniu przez prezydenta Gruzji zawieszenia broni. Siły gruzińskie przejęły tego dnia kontrolę nad pięcioma wsiami w okolicy Cchinwali. Szef unijnej dyplomacji Javier Solana zaapelował w rozmowie z Saakaszwilim o powrót do pokojowych negocjacji z Osetią.

Jak później podał „Spiegel”, 7 sierpnia niedaleko granicy z Osetią Południową koło Gori, Gruzja zgromadziła 12 tysięcy żołnierzy i 75 czołgów[17].

Misja OBWE w Cchinwali w czwartek późnym wieczorem 7 sierpnia znalazła się pod ostrzałem artyleryjskim. Z danych Międzynarodowego Sztabu Wojskowego NATO wynika ponadto, że już rankiem 7 sierpnia Gruzini przerzucili na granicę z Osetią Południową 12 tysięcy żołnierzy. W Gori znajdowało się 75 czołgów i wozów opancerzonych, co stanowi jedną trzecią wyposażenia gruzińskiej armii. W nocy z 7 na 8 sierpnia rozpoczął się ostrzał Cchinwali. Gruzini użyli wyrzutni rakietowych, zrzucili bomby kasetowe, a także strzelali z armat kalibru 152 mm.[18]

8 sierpnia[edytuj | edytuj kod]

Przemieszczenia przeciwstawnych sił rosyjskich, 8 sierpnia 2008
Zbombardowany przez Gruzinów budynek w Cchinwali
Zbombardowany 7-8 sierpnia 2008 budynek sił pokojowych w Osetii Południowej

Od północy rozpoczął się atak rakietowy wojsk gruzińskich na separatystyczny obszar Osetii. Przed godziną 4.00 nad ranem padły pierwsze ofiary cywilne – w wyniku ostrzału zginęło 15 osób. Nad ranem premier Gruzji Lado Gurgenidze zapowiedział, że Gruzja będzie kontynuować operację wojskową w separatystycznej Osetii Południowej aż do ustanowienia „trwałego pokoju”. Siły gruzińskie przejęły kontrolę nad kolejnymi wsiami na pograniczu i wkroczyły do Cchiwali. O godzinie 9 rano w wyniku gruzińskiego ostrzału zginęli pierwsi żołnierze rosyjskiego batalionu sił pokojowych WNP stacjonującego w Osetii. Niedługo potem rosyjskie media podały, że na pomoc Osetii Południowej wyruszają ochotnicy z rosyjskiej Osetii Północnej oraz z Abchazji. Rosyjskie siły pokojowe stacjonujące na terenie konfliktu gruzińsko-osetyjskiego od 1992 zostały postawione w stan gotowości. Rosyjskie media poinformowały, że Gruzini ostrzeliwują rosyjskie siły pokojowe[19].

Micheil Saakaszwili poinformował, że około godziny 9. polskiego czasu rosyjskie bomby spadły na miejscowości Kareli i Gori. Gruziński prezydent oskarżył Rosję o „prowadzenie zakrojonej na szeroką skalę operacji wojskowej przeciwko Gruzji”. Ogłosił też powszechną mobilizację rezerwistów. Nad ranem walki objęły południowe przedmieścia Cchinwali, a władze separatystycznej Osetii Południowej zaapelowały do Rosji o pomoc w obronie przed ofensywą gruzińską. Jak później podały media, wojska rosyjskie wkroczyły do Osetii Południowej po tym, jak Cchinwali zostało praktycznie zniszczone. Pierwsze oddziały rosyjskie zaczęły wchodzić do tunelu Rokskiego około godziny 11., 8 sierpnia. W tym momencie siły zbrojne Gruzji praktycznie zajęły już połowę Cchinwali[17].

Gruziński prezydent Micheil Saakaszwili poinformował, że większa część Osetii Południowej została wyzwolona i znajduje się pod kontrolą Gruzji. Jednocześnie powiedział, że gruzińskie siły walczą o kontrolę nad południowoosetyjską stolicą, Cchinwali, a przed południem poinformował, że na terytorium Gruzji wjechało 150 rosyjskich czołgów i wozów opancerzonych.

Demonstracja przed ambasadą rosyjską w Tbilisi, 8 sierpnia 2008

Po południu oddziały rosyjskiej 58. armii zbliżyły się do stolicy Osetii Południowej i zajęły jej przedmieścia. Artyleria rosyjska rozpoczęła ostrzał nacierających sił gruzińskich. Było to pierwsze potwierdzenie nawiązania kontaktu bojowego między wojskami rosyjskimi i gruzińskimi. Do samego Cchinwali wojska rosyjskie weszły dopiero wieczorem 8 sierpnia[14].

Uchodźcy z Osetii Południowej przed parlamentem w Tbilisi
Uchodźcy z Osetii Południowej w obozie dla uchodźców w Alagirze, Osetia Płn., Rosja

Według prezydenta Osetii Południowej Eduarda Kokojty do wieczora, w następstwie gruzińskich działań w republice, zginęło ok. 1400 ludzi. Wyjaśnił, że dane te oparte są głównie na doniesieniach rodzin osób, które poniosły śmierć. Niezależne organizacje (tylko jedna HRW) podawały liczbę zabitych na kilkadziesiąt[6].

Tego samego wieczora prezydent Gruzji oznajmił, że siły gruzińskie kontrolują większość obszaru Osetii Południowej i jej stolicę – Cchinwali, choć ok. 30 Gruzinów zginęło w rosyjskich bombardowaniach. Przed północą (polskiego czasu) Aleksander Lomaja, sekretarz Rady Bezpieczeństwa Gruzji, poinformował, że w ciągu kilku godzin Micheil Saakaszwili ma ogłosić stan wojenny. Była to gruzińska reakcja na zbombardowanie gruzińskiego portu Poti i bazy wojskowej Senaki.

9 sierpnia[edytuj | edytuj kod]

Władze Gruzji zarządziły ewakuację Pałacu Prezydenckiego i budynków rządowych w Tbilisi w obawie przed ich zbombardowaniem. Rosjanie zbombardowali czarnomorski port Poti i bazę wojskową w Senaki na zachodzie kraju, a prezydent Micheil Saakaszwili zapowiedział wprowadzenie w całym kraju stanu wojennego[20].

Według władz rosyjskich, rosyjskie wojska rano wyparły siły gruzińskie z Cchinwali, a taktyczne grupy rosyjskich sił pokojowych, stacjonujące w Osetii Południowej, przystąpiły do wypierania oddziałów gruzińskich poza Osetię Południową. Rzecznik dowódcy wojsk lądowych Rosji, pułkownik Igor Konaszenkow poinformował, że do Osetii Południowej przerzucone zostały jednostki pancerne, artyleryjskie, zmotoryzowane i zwiadowcze 58 Armii Federalnej stacjonującej na terytorium Północnokaukaskiego Okręgu Wojskowego, 76 i 96 Dywizja Powietrznodesantowa oraz Specnaz z 5 Samodzielnego Pułku. Wspierają je samoloty szturmowe z 4 Armii Lotniczej.

Rosyjscy crackerzy internetowi zaatakowali gruzińskie strony internetowe[21]. Przez kilkanaście godzin wszystkie strony będące subdomeną domeny .ge nie działały. Przez kilka godzin zamiast stron Ministerstwa Spraw Zagranicznych, obejrzeć można było zdjęcia prezydenta Micheila Saakaszwilego i Adolfa Hitlera – zamiast informacji o podejmowanych działaniach resortu[21][22][23]. Domenę dla gruzińskiego rządu udostępniła kancelaria prezydenta Polski. Dzięki temu rząd w Tbilisi odzyskał dostęp do sieci[24]. Na krótko strony w domenie rosyjskiej zostały zablokowane na terenie Gruzji. Odblokowano je jeszcze wieczorem, 10 sierpnia[25].

W całym kraju działał tylko jeden program telewizyjny[25].

Gruzja wprowadziła stan wojenny na swoim terytorium, który miał obowiązywać od 9 sierpnia 2008 do 24 sierpnia 2008[26]. Rozpoczęto także przerzucanie wojsk gruzińskich z Iraku do kraju.

Około godziny 13.45 kolejna zbuntowana wobec Gruzji prowincja, Abchazja, rozpoczęła operację której celem było wyparcie Gruzinów z regionu[27].

Siły abchaskich separatystów zaatakowały kontrolowaną przez Gruzję część spornego strategicznego wąwozu Kodori. Szef dyplomacji Abchazji Siergiej Szamba oznajmił, że abchaskie siły zbrojne rozpoczęły operację, której celem jest wyparcie oddziałów gruzińskich z wąwozu[28]. Siły gruzińskie ogłosiły, że pokonały separatystów abchaskich w kontrolowanej przez Gruzję części wąwozu Kodori.

Wieczorem rosyjskie lotnictwo wznowiło bombardowania wąwozu Kodori, znajdującego się na terenie separatystycznej Abchazji, a obecnie kontrolowanego przez wojska gruzińskie. Do ostatniego z ataków miało dojść ok. godz. 21.20 czasu polskiego[29].

10 sierpnia[edytuj | edytuj kod]

Według gruzińskiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Rosjanie zrzucili trzy bomby na wojskowe lotnisko należące do fabryki Tbilawiastroj pod Tbilisi[30].

Zniszczony gruziński czołg w Cchinwali

Rosyjskie okręty, które według wcześniejszych doniesień wpłynęły na wody terytorialne Gruzji, zawinęły do portu w Noworosyjsku[31], Przed południem władze w Tbilisi poinformowały, że armia rosyjska przejęła kontrolę nad Cchinwali, jednak oddziały gruzińskie nadal zajmują pozycje w pobliżu miasta. Jednocześnie władze gruzińskie twierdziły, że przez noc do Osetii Południowej przybyło ok. 10 tys. rosyjskich żołnierzy[32].

Rosja rozpoczęła operację wojskową w kontrolowanym przez Gruzję wąwozie Kodori. Gruzini ewakuowali się z Zugdidi[33].

W tym samym czasie Gruzja ogłosiła jednostronny rozejm i zaapelowała do Rosji o przystąpienie do rozmów w sprawie zaprzestania walk[34][35]. Za zgodą USA z Iraku zaczęto przerzucać do Gruzji 2 tys. kontyngent gruzińskich żołnierzy[14].

11 sierpnia[edytuj | edytuj kod]

Zniszczona przez rosyjskie lotnictwo gruzińska baza wojskowa w Gori

Samoloty rosyjskie ostrzelały bazę wojskową oraz instalacje radarowe w okolicach Tbilisi. Rosjanie przeprowadzili nad ranem także bombardowania bazy wojskowej Kodżori (położonej 10 km od Tbilisi, w której znajduje się baza gruzińskich sił specjalnych) i góry Machata[36]. Rosjanie zajeli także port Poti[14]

Władze Rosji odrzuciły zaproponowany przez Gruzję rozejm[37]. Zapowiedziały także, że nie zamierzają go nawet rozważać[38], a także plan pokojowy przedstawiony przez francuskiego ministra spraw zagranicznych Berdnarda Kouchnera, przebywającego w Moskwie[14].

Wojska rosyjskie przekroczyły granicę gruzińską i weszły od strony Abchazji, przeprowadzając operację wojskową w okolicach miasta Senaki[39][40][41]. Wieczorem władze gruzińskie poinformowały, że Rosjanie przejęli kontrolę nad dwiema miejscowościami poza terytorium AbchazjiZugdidi i Senaki, wojska gruzińskie zostały przegrupowane w celu obrony Tbilisi[42][43], gdyż siły rosyjskie i południowoosetyjskie pozorowały marsz na gruzińską stolicę[14].

12 sierpnia[edytuj | edytuj kod]

Prezydenci Rosji i Francji na konferencji prasowej po podpisaniu porozumienia pokojowego, 12 sierpnia 2008

Rosyjskie samoloty zbombardowały Gori[44].

Siły zbrojne Abchazji do wieczora całkowicie opanowały Wąwóz Kodorski[45].

"Operacja zmuszania do pokoju zostaje zawieszona" – oświadczył przed południem Dmitrij Miedwiediew na spotkaniu z generalicją. Tym samym zatrzymane zostały działania wojenne[46][47]. Po negocjacjach, przebywający w Moskwie prezydent Francji Nicolas Sarkozy, podpisano porozumienie pokojowe, zwane planem Sarkozy-Miedwiediew. Wówczas siły rosyjskie kontrolowały dwie strefy sięgające 40 km w głąb Gruzji[14]

Rząd Gruzji poinformował, że rosyjskie samoloty, mimo ogłoszenia przez prezydenta Miedwiediewa zakończenia operacji wojskowej, nadal bombardowały gruzińskie wioski poza Osetią Południową[46][48][49].

Protestujący w Tbilisi

Prezydent Gruzji Micheil Saakaszwili oświadczył, że rząd gruziński ogłosi separatystyczne regiony – Abchazję i Osetię Południową terytoriami okupowanymi. W obu tych regionach znajdują się wojska rosyjskie wspierające miejscowych separatystów[50].

Sekretarz Rady Bezpieczeństwa Gruzji Kacha Lomaja oświadczył, że Gruzja złożyła do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości wniosek o rozstrzygnięcie sporu z Federacją Rosyjską, polegającym na stosowaniu czystek etnicznych przez siły zbrojne Rosji na terytorium Osetii Południowej i innych terenach okupowanych, a należących do Gruzji i żądaniu przez Gruzję ich natychmiastowego zaprzestania. Jednocześnie Prokurator Międzynarodowego Trybunału Karnego Luis Moreno-Ocampo oświadczył, że do Trybunału wpłynęły zawiadomienia o popełnianiu zbrodni podlegających jurysdykcji Trybunału oraz że nie wyklucza on wszczęcia postępowania. Gruzja zamierza też złożyć zawiadomienie do MTK o ludobójstwie w Abchazji w 1992. Federacja Rosyjska nie jest państwem-stroną statutu rzymskiego, jest nią jednak Gruzja, jurysdykcji Trybunału podlegają więc zbrodnie popełnione na terenie Gruzji[51][52][53].

Tego dnia odbyły się w Tbilisi wiece i demonstracje pokojowe, w które zaangażowały się liczne tłumy, popierając działania swojego prezydenta. Na jednym z wieców, z udziałem blisko 150 tys. osób zebranych przed budynkiem parlamentu, pojawili się prezydenci Polski, Litwy, Estonii, Ukrainy i premier Łotwy (Lech Kaczyński, Valdas Adamkus, Toomas Hendrik Ilves, Wiktor Juszczenko oraz Ivars Godmanis), którzy przybyli na spotkanie z prezydentem Gruzji Micheilem Saakaszwilim[54] z inicjatywy Lecha Kaczyńskiego[55]. W czasie wiecu Lech Kaczyński przemówił do zgromadzonych, stwierdzając, że obowiązkiem społeczności międzynarodowej jest solidarne przeciwstawienie się rosyjskim dążeniom imperialnym[55]. Zebrani przed budynkiem parlamentu entuzjastycznie reagowali na słowa polskiego prezydenta, skandując podczas jego wystąpienia: „Polska, Polska”, „Przyjaźń, Przyjaźń”, „Gruzja, Gruzja”[54]. Sceny przedstawiające wiec pojawiły się w amerykańsko-gruzińskim filmie fabularnym 5 Days of August (2011); w kwietniu 2011 roku reżyser filmu, Renny Harlin, zadedykował jego premierę na międzynarodowym festiwalu filmowym w Walencji pamięci Lecha Kaczyńskiego[56].

Sytuacja po podpisaniu planu pokojowego[edytuj | edytuj kod]

Szef gruzińskiej Rady Bezpieczeństwa Narodowego poinformował rano 13 sierpnia, że pomimo zawieszenia broni 50 rosyjskich czołgów weszło rano do Gori, czemu zaprzeczyła strona rosyjska[57][58]. Później Rosjanie przyznali, że wywożą skład broni odkryty na przedmieściach tego miasta[59]. Po południu wojska rosyjskie opuściły Gori[60][61]. Dowódca wojsk rosyjskich w Gruzji poinformował o wyznaczeniu gubernatora Gori oraz o kontynuowaniu rozbrajania gruzińskich arsenałów wojskowych wokół miasta[62].

Wieczorem 13 sierpnia władze gruzińskie poinformowały, że wojska rosyjskie opuściły położone na zachodzie kraju miasto Zugdidi[63]. Rosyjscy wojskowi poinformowali, że zestrzelili nad Osetią Południową gruziński bezzałogowy samolot zwiadowczy, który próbował prowadzić zwiad nad regionem Cchinwali[64]. Siły osetyjskie, które wcześniej wraz z Rosjanami zajęły Gori, nie zatrzymały się w mieście, tylko budują bazę mniej więcej 20 km od stolicy Gruzji. Jak donoszą uchodźcy z Gori wspierane są one cały czas przez Rosjan.

Agencja Reutera podała, że ponad 100 rosyjskich pojazdów, w tym wozy opancerzone i czołgi, znajdowały się 14 sierpnia dwa kilometry od centrum Zugdidi, miasta na zachodzie Gruzji. Informację potwierdzili niezależni świadkowie[65]. Rosyjskie wozy pancerne, które rano zaczęły się z Gori wycofywać zawróciły po otrzymaniu nowego rozkazu z Moskwy. Gruzińscy uchodźcy, którzy w godzinach porannych zaczęli powoli ściągać do miasta, znowu z niego uciekali[66][65].

15 sierpnia Około 130 rosyjskich wozów opancerzonych opuściło miasto Zugdidi na zachodzie Gruzji i wjechało głębiej w terytorium gruzińskie, zatrzymując się niedaleko miasta Senaki[67]. Gruziński prezydent Micheil Saakaszwili oświadczył, że podpisał porozumienie o zawieszeniu broni między Gruzją a Rosją w konflikcie o Osetię Południową[68].

16 sierpnia armia rosyjska potwierdziła przejęcie w strefie konfliktu gruzińsko-południowoosetyjskiego ponad stu gruzińskich ciężkich pojazdów wojskowych, w tym 65 czołgów. Wśród przejętych pojazdów jest także pięć wyposażonych w rakiety ziemia-powietrze[69]. Wspierani przez Rosję abchascy separatyści kontrolowali 13 gruzińskich miejscowości i elektrownię – poinformowało 17 sierpnia Ministerstwo Spraw Zagranicznych Gruzji[70].

Pomimo podpisania porozumienia pokojowego rosyjskie siły umacniały swoje pozycje w środkowej Gruzji.[71]. Siły południowoosetyjskie zajęły Achalgori – główną miejscowość wschodniej Osetii Południowej kontrolowaną dotychczas przez władze progruzińskie[72].

Wojska rosyjskie do 22 sierpnia okupowały tereny wokół Gori i Senaki, po czym wycofały się do jednostronnie utworzonej na terenie Gruzji strefy bezpieczeństwa rozciągającej się do kilkunastu kilometrów od granic Osetii Południowej i Abchazji. Poza strefą bezpieczeństwa do 28 sierpnia mieli posterunki w porcie w Poti i koło niego, dokonywały również patroli samochodowych i lotniczych w głąb terytorium Gruzji. Według strony gruzińskiej w strefie buforowej wokół granicy osetyjskiej dokonywane są czystki etniczne na ludności gruzińskiej[73].

26 sierpnia Rosja uznała niepodległość Abchazji i Osetii Południowej. Podobny krok 5 września uczyniła Nikaragua uznała niepodległość Osetii Południowej i Abchazji[74].

14 września Rosjanie wycofali się z miasta i portu Poti i także miasta Senaki, które zajęli po bitwie morskiej pod Poti[75].

17 września Rosja podpisała pakt o przyjaźni z Abchazją i Osetią Południową[76];

1 października 2008 rozpoczęła się faza operacyjna cywilnej Misji Obserwacyjnej Unii Europejskiej w Gruzji, którą zorganizowano na mocy decyzji Rady Europejskiej z 15 września 2008, a której celem jest nadzorowanie realizacji przez Rosję i Gruzję warunków 6-punktowego porozumienia między Unią Europejską a Rosją z 12 sierpnia 2008.

3 października 2008 w wyniku wybuchu w Cchinwali gruzińskiego samochodu zginęło 7 żołnierzy w tym szef sztabu sił pokojowych Rosji w strefie buforowej kontrolowanej przez Rosjan. Kolejnych 7 zostało rannych. Władze w Moskwie i Tbilisi wzajemnie oskarżają się o prowokację mającą na celu zdestabilizowanie sytuacji w regionie. W dniach 7 października i 8 października wojska rosyjskie ostatecznie wycofały się z strefy buforowej przy granicy gruzińsko-abchaskiej[77].

24 października w regionie Gali nieznani sprawcy zabili Romana Ashuby, włodarza jednej z wiosek w Abchazji. Podobna sytuacja miała miejsce dwa dni wcześniej, 22 października, kiedy zastrzelono szefa wywiadu Ministerstwa Obrony Abchazji, Eduarda Emin-Zada. Natomiast 25 października Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Gruzji podało iż w wyniku wybuchu miny-pułapki, zginął szef lokalnej administracji regionu Samegrelo[78].

10 listopada podczas patrolu wioski Dwani na pograniczu gruzińsko-osetyjskim doszło do wybuchu bomby. Zginęło 2 Gruzinów-milicjantów. Kiedy na miejsce przybyła druga grupa milicjantów doszło do drugiego wybuchu. W wyniku tej eksplozji trzej policjanci zostali ranni, w tym jeden ciężko[79].

12 listopada wojska rosyjskie wtargnęły do gruzińskiej wioski Perewi. Rosjanie wkraczając do wioski, wyparli stamtąd milicjantów gruzińskich. Tego samego dnia wojska rosyjskie miały się wycofać z wioski, lecz po zapadnięciu zmroku powrócili[80].

W drugiej połowie listopada 2008 roku pobliżu jednego z posterunków na terytorium Osetii oznakowana kolumna, w której jechał samochód z prezydentem Polski Lechem Kaczyńskim i prezydentem Gruzji Micheilem Saakaszwilim, została zatrzymana, a następnie padły trzy serie z karabinu maszynowego[81]. Nikomu nic się nie stało i po chwili kolumna kontynuowała podróż inną drogą[81]. Władze gruzińskie stwierdziły, że strzały oddali żołnierze rosyjscy, jednak przedstawiciel sztabu sił rosyjskich w Osetii Południowej oświadczył, że rosyjscy żołnierze nie mają związku z ostrzelaniem kolumny samochodowej z prezydentami Gruzji i Polski[81].

Raport komisji międzynarodowej[edytuj | edytuj kod]

Niezależna międzynarodowa komisja powołana do zbadania konfliktu w Gruzji, składająca się z europejskich ekspertów w dziedzinie wojskowości, prawa i historii, sporządziła raport sponsorowany przez UE i opublikowany 30 września 2009.

Raport konkluduje, iż wojna została rozpoczęta atakiem Gruzji, który był niezgodny z prawem międzynarodowym. Dalej raport stwierdza, że gruziński atak poprzedzony był miesiącami prowokacji i obie strony gwałciły wtedy prawo międzynarodowe. „Ostrzał artyleryjski Cchinwali (stolicy Osetii Południowej) przez gruzińskie siły wojskowe nocą z 7 na 8 sierpnia 2008 stał się początkiem zbrojnego konfliktu na dużą skalę.”, stwierdza raport. Potem dodaje: „Powstaje pytanie, czy owo użycie siły (...) było uzasadnione w rozumieniu prawa międzynarodowego. Otóż nie było.”[82] Raport stwierdza dalej, że zarzuty Gruzji, iż miało miejsce rosyjskie militarne wtargnięcie na dużą skalę na teren Południowej Osetii przed wybuchem wojny, nie mogło być „wystarczającym uzasadnieniem”, chociaż, przyznaje raport, fakt ten był sprzeczny z prawem międzynarodowym. „Co więcej, kontynuowane po zawarciu porozumienia o zawieszeniu ognia, działania niszczycielskie, nie są w żaden sposób usprawiedliwione.”[83]

Siły i uzbrojenie stron przed wybuchem konfliktu[edytuj | edytuj kod]

Czołg T-72 i bojowy wóz piechoty BMP-2 w niemieckim muzeum. Oba pojazdy zostały użyte przez Rosję w konflikcie latem 2008[84][85]. Gruzja również posiada 82 sztuki T-72[86].

Gruzja, Osetia Południowa oraz Rosja w większości korzystały z broni i militariów produkcji radzieckiej. Gruzja używała zmodernizowanych przez izraelską firmę Elbit system czołgów T-72sim w wersji AB, M, B1, czołgów T-55AM, pojazdów opancerzonych BTR-80, BMP-1, BMP-2 oraz sprzętu zakupionego w ostatnich latach m.in. na Ukrainie, Białorusi, Bułgarii, Czechach, Turcji, Izraelu oraz dostarczonego przez USA w ramach pomocy wojskowej[potrzebne źródło].

Rosyjska 58. armia posiadała czołgi T-72 oraz T-80BW jak również pojazdy opancerzone BMP-1, BMP-2, BTR-80. Armia osetyjska posiadała BMP-2 oraz BMP-1[potrzebne źródło].

Rosjanie mieli na Kaukazie około 450–500 czołgów i pojazdów opancerzonych, podczas gdy Gruzini w całej Armii mieli blisko 300 czołgów głównie zmodernizowanych przez Izrael T-72. Rosjanie mieli 100 samolotów bojowych, głównie Su-25, a Gruzini około 30 sztuk. Rosjanie posiadali na Kaukazie około 2500 sztuk artylerii głównie BM-21 Grad, BM-27 Uragan, podczas gdy Gruzini posiadali około 170 wyrzutni BM-21 i RM-70, 50 armatohaubic Dana, około 50 innych wyrzutni rakiet (w tym polskiej produkcji PZR Grom - wiele z nich stało się pośrednio zdobyczą wywiadowczą GRU), 860 moździerzy, a także około 210 dział i haubic holowanych i samobieżnych[87][88].

Wojna informacyjna[edytuj | edytuj kod]

Wojna propagandowa[edytuj | edytuj kod]

Rosja i Gruzja prowadziły działania propagandowe, w celu pozyskania przychylności opinii publicznej – zarówno w swoich państwach jak i za granicą. Rosjanie nazywali wkroczenie swoich wojsk i stopniowe przejmowanie kontroli nad całą Gruzją „misją pokojową”[89]. Gruzja natomiast starała się, by w oczach świata uchodziła jako mały dzielny kraj, zaatakowany przez „niedźwiedzia” – Rosję[90]. Miedwiediew mówił o swoich żołnierzach, jako o strażnikach pokoju, natomiast Saakaszwili przedstawiał tych samych żołnierzy jako najeźdźców[91]. Dodatkowo do świata z obu stron docierały nierzadko sprzeczne dane i fakty. Obaj oponenci obarczali przeciwników ogromnymi stratami ludności, od obu stron dochodziły informacje o różnych, wykluczających się wersjach na temat działań, miejsc pobytu i wielkości wojsk drugiej strony[90]. Na temat wojny powstał film dokumentalny "Lekcje rosyjskiego" w reżyserii rosyjskich dziennikarzy (Olga Konskaja, Andriej Nekrasow), w którym pokazano między innymi, że sceny przedstawiane w programach informacyjnych w Rosji i na całym świecie jako akty agresji wojsk gruzińskich skierowane przeciwko ludności osetyjskiej, były w rzeczywistości zdjęciami ataków rosyjskich na Gruzinów. W filmie postawiona jest teza, że to Rosja sprowokowała konflikt.

Wojna medialna[edytuj | edytuj kod]

Tuż po rozpoczęciu konfliktu, ze wszystkich gruzińskich kanałów telewizyjnych, program nadawał tylko jeden. Przez krótki czas nie działały strony w domenie .ge[90]. Przez dłuższy czas trwania konfliktu wiele stron rządowych działało z dużymi przerwami[21], a na niektórych z nich można było ujrzeć – zamiast tradycyjnych danych o organach państwowych – propagandowe informacje i grafiki pozostawione tam przez crackerów internetowych. Ofiarą tego typu działań padła strona gruzińskiego MSZ, Narodowego Banku Gruzji[22][23][21], oraz parlamentu[92][21]. Na tych stronach można było oglądać twarze znanego z historii dyktatora Adolfa Hitlera. Wśród nich widniała także twarz prezydenta Micheila Saakaszwilego[22][23][21], oraz podpis hacked by South Ossetia hack Crew[92]. Serwisy informacyjne zostały zaatakowane atakiem typu DDoS (ogromna liczba sztucznych wyświetleń serwisu w celu zablokowania go innym odwiedzającym)[23]. Po wstępnych analizach naukowców z Massachusetts, podejrzenie ataków padło na rosyjską organizację Russian Business Network, a także na gangi w Rosji[21].

W związku z tak uciążliwymi atakami na strukturę sieciową Gruzji, głowa tego państwa, szukając kanału do bezpośredniego kontaktu ze światem, skorzystała z pomocy najpierw Polski[93] – dla której (według L. Kaczyńskiego) Gruzja jest strategicznym sojusznikiem[94] – a następnie firmy Google, zakładając na jej serwerach swój oficjalny blog[95]. Na terenie Gruzji zablokowano także wszystkie rosyjskie stacje telewizyjne[96].

Reakcje na świecie[edytuj | edytuj kod]

Stanowiska organizacji międzynarodowych[edytuj | edytuj kod]

  •  Unia Europejska
    • Unia Europejska działa na rzecz zawieszenia broni w Osetii Południowej, aby zapobiec eskalacji konfliktu – zapewniła w oświadczeniu Francja, która przewodniczyła w tym półroczu UE. Apelujemy do stron o zaprzestanie wrogich działań i niezwłoczne rozpoczęcie negocjacji, aby rozwiązać kryzys drogą polityczną, w poszanowaniu suwerenności i integralności terytorialnej Gruzji – głosi komunikat.
    • W nocy z poniedziałku na wtorek (11–12 sierpnia) czasu polskiego Rada Bezpieczeństwa ONZ po raz piąty obradowała nad konfliktem na Południowym Kaukazie. Do głosowania nad nowym projektem rezolucji dojdzie jednak najwcześniej we wtorek[97].
  •  ONZ
    • Pierwsze nadzwyczajne posiedzenie Rady Bezpieczeństwa ONZ zwołane na wniosek Rosji w piątek rano 8 sierpnia, aby zapobiec wybuchowi otwartej wojny pomiędzy Gruzją a Południową Osetią zakończyło się niepowodzeniem. Pomimo apeli Rosji USA i Wielka Brytania nie zgodziły się na przyjęcie deklaracji wzywającej strony konfliktu do natychmiastowego przerwania ognia i powrotu sił gruzińskich na pozycje sprzed 7 sierpnia, a więc przywrócenia status quo sprzed eskalacji przemocy w Osetii Południowej[potrzebne źródło].
    • Drugie nadzwyczajne posiedzenie Rady Bezpieczeństwa ONZ, zwołane w późnych godzinach wieczornych 8 sierpnia, aby zapobiec wybuchowi otwartej wojny między Gruzją a separatystami z Osetii Południowej i wspierającą ich Rosją, zakończyło się niepowodzeniem. Pomimo usilnych apelów 14 pozostałych członków RB ONZ, Rosja nie zgodziła się na przyjęcie zaproponowanej przez Belgię deklaracji, wzywającej Moskwę i Tbilisi do przywrócenia status quo sprzed eskalacji przemocy w Osetii Południowej[potrzebne źródło].
    • Rada Bezpieczeństwa ONZ podzieliła się w czasie sobotniego posiedzenia w ocenie konfliktu w Osetii Południowej. „Doszliśmy do wniosku, że byłoby bardzo trudno, niemal niemożliwie, znaleźć wspólny mianownik w celu sformułowania deklaracji” – powiedział dziennikarzom pełniący obowiązki przewodniczącego spotkania Belg Jan Grauls. To oczywiste, że konflikt rozszerza się obecnie na inne rejony Gruzji, a szczególnie na Abchazję, separatystyczną republikę na zachodzie kraju – dodał[98]. Każdy stały członek RB ONZ (w tym także Rosja) ma prawo weta w Radzie Bezpieczeństwa ONZ – może zablokować przyjęcie każdej uchwały.
  •  NATO
    • Sekretarz generalny NATO Jaap de Hoop Scheffer powiedział, że Rosja i Gruzja muszą powrócić do status quo sprzed wybuchu konfliktu wokół Osetii Południowej, czyli do stanu sprzed 6 sierpnia, kiedy wybuchły walki w tej zbuntowanej gruzińskiej republice[99].
  • Szanghajska Organizacja Współpracy
    • Pomimo zabiegów Kremla pięć z sześciu krajów tzw. Szanghajskiej Szóstki (Chiny, Kazachstan, Kirgistan, Tadżykistan i Uzbekistan) miało decydujący wpływ na redakcję wspólnej deklaracji Szanghajskiej Organizacji Współpracy, którą ogłoszono podczas szczytu w Tadżykistanie 28 sierpnia 2008. Chiny i inne państwa Azji były zaniepokojone sytuacją na Kaukazie. Podkreślono konieczność poszanowania historii, kultury i tradycji wszystkich państw. Kraje te chcą, by drogą pokojową szukać rozwiązania narastającego konfliktu w Gruzji. Dmitrij Miedwiediew apelował wcześniej do władz krajów Szanghajskiej Szóstki, by poparły działania Moskwy w Osetii Południowej[100].

Stanowiska i reakcje państw[edytuj | edytuj kod]

  •  Azerbejdżan
    • Azerbejdżan wstrzymał eksport ropy przez gruzińskie porty Kulewi i Batumi – poinformował prezes azerskiej państwowej kompanii naftowej (ARDNŞ), Rövnəq Abdullayev. Jak dodał, przyczyną tej decyzji jest konflikt między Rosją a Gruzją. Eksport ropy przez porty Kulewi i Batumi zawieszono – powiedział w rozmowie z telewizją publiczną w Azerbejdżanie. Doszło do tego z powodu walk w Osetii Południowej – dodał[101].
  •  Czechy
    • Prezydent Václav Klaus odmówił wydania stanowczego oświadczenia i nie chciał wnikać w meritum sporu. W rozmowie z Radiem Czesko w dniu 15 sierpnia b.r. wyjaśnił, że nie wydał żadnego „mocnego oświadczenia”, bo nie chciał – jak się wyraził – dać się ponieść na „modnej fali tego, że Gruzja jest złota, a Rosja zła”. W wypowiedzi dla gazety „Mlada fronta Dnes” czeski prezydent stwierdził, że nie ma żadnej analogii z agresją sowiecką w 1968: „Czechosłowacja nie zaatakowała wtedy Rusi Podkarpackiej, inwazja nie była odpowiedzią na nasz atak, a Dubček nie był Saakaszwilim”.
    • Prezydent Czech dystansuje się od stanowiska prezydentów Polski i państw bałtyckich, uważając że w ich reakcji dominuje wynikająca z przeszłości niechęć do Rosji.
    • Gazeta „Mlada fronta Dnes” – a podobnie inne czeskie media – podkreśliła w obszernym komentarzu do wywiadu z prezydentem Vaclawem Klausem, że sprawa jest bardziej złożona. Kwestia graniczna nie została po odzyskaniu niepodległości przez Gruzję uregulowana, a wielu obserwatorów i liczne media milczą na temat praw rdzennej ludności Osetii Południowej do suwerenności lub wyraźnej autonomii[102].
    • Premier Czech Mirek Topolanek w wywiadzie, opublikowanym 17 sierpnia w czeskiej prasie powiedział, że rosyjskie czołgi w Gruzji przypominają inwazję wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację z 1968 roku[103].
  •  Niemcy
    • Kanclerz Niemiec Angela Merkel przyleci w przyszłym tygodniu do Moskwy na rozmowy z prezydentem Rosji Dmitrijem Miedwiediewem, których tematem będzie konflikt w Osetii Południowej – poinformowała służba prasowa Kremla. Minister spraw zagranicznych Frank-Walter Steinmeier, który niedawno usiłował mediować w długotrwałym konflikcie pomiędzy Gruzją a jej drugą zbuntowaną republiką – Abchazją, rozmawiał telefonicznie w piątek z gruzińskim prezydentem Micheilem Saakaszwilim i szefem rosyjskiej dyplomacji Siergiejem Ławrowem.
    • Gruzja „pogwałciła prawo międzynarodowe”, próbując rozwiązać za pomocą wojska kryzys powstały wokół prorosyjskiej separatystycznej Osetii Południowej – oświadczył niemiecki wiceminister spraw zagranicznych Gernot Erler. W tej mierze ten, kto podejmuje próbę działania z użyciem wojska, narusza prawo międzynarodowe – powiedział Erler[106].
  •  Polska
    • Deklaracja Szefa MSZ Radosława Sikorskiego: Określił on sytuację na Kaukazie jako „bardzo poważną”. Za „niedopuszczalne” uznał bombardowanie terytorium Gruzji i wprowadzenie tam obcych wojsk. Zaapelował o powrót do rozmów.
    • Wspólna deklaracja Polski, Estonia Estonii, Litwa Litwy i Łotwa Łotwy – Prezydenci Polski, Estonii, Litwy i Łotwy potępili „działania rosyjskich sił zbrojnych wymierzone przeciwko suwerennemu i niepodległemu państwu gruzińskiemu”. Poinformował o tym na konferencji prasowej prezydent Lech Kaczyński. Chcieliśmy wezwać wszystkie kraje UE i NATO do odpowiedniej reakcji. W oświadczeniu stwierdziliśmy, że „nie powinno się skończyć na nic nieznaczących oświadczeniach”. Tym razem reakcja całego cywilizowanego świata musi być reakcją jednoznaczną – dodał prezydent informując o wspólnym oświadczeniu prezydentów Polski, Litwy, Łotwy i Estonii. Jest to oświadczenie ostre, ale sytuacja tego wymaga – mówił[107].
    • Rząd Polski zaangażował się m.in. w sprawę problemów z gruzińskimi łączami internetowymi, poprzez udostępnienie tamtejszym władzom części strony president.pl, aby ułatwić im komunikację ze światem[93]. Miało to związek z atakiem na strukturę teleinformatyczną Gruzji, w wyniku którego doszło do zablokowania funkcjonowania domeny krajowej – .ge[24].
    • Od początku konfliktu Prezydent RP Lech Kaczyński wykonał kilkanaście rozmów telefonicznych z przywódcami państw europejskich w sprawie ataku wojsk rosyjskich na Gruzję. 11 sierpnia wieczorem polskiego czasu z inicjatywy Prezydenta Stanów Zjednoczonych odbyła się kolejna rozmowa, podczas której George Bush poparł stanowisko Prezydenta RP w kwestii gruzińskiej. Prezydent Kaczyński poinformował Prezydenta USA o planowanej podróży do Tbilisi, wraz z prezydentami państw bałtyckich oraz Ukrainy. Prezydent USA wyraził pełne wsparcie dla misji Prezydentów. Podkreślił, iż ceni Prezydenta RP za odwagę i przywództwo w podejmowanych działaniach.[108].
    • 2 września 2008 sejm wydał uchwałę w sprawie kryzysu gruzińskiego, w której m.in. wyraził solidarność z narodem gruzińskim i głębokie współczucie wszystkim ofiarom tego konfliktu[109].
    • 25 września 2008 prezydent wydał postanowienie o użyciu Grupy Obserwatorów Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w Misji Obserwacyjnej Unii Europejskiej w Gruzji (EUMM Georgia)[110].
  •  Szwecja – Minister spraw zagranicznych Carl Bildt oświadczył, że nie przyjmuje argumentów Rosji, że ich ataki to obrona rosyjskich obywateli. – Przy podobnej doktrynie, pół wieku temu Hitler zaatakował Europę Środkową[111].
  •  Stany Zjednoczone
    • Rzecznik Rady Bezpieczeństwa Narodowego Stanów Zjednoczonych Gordon Johndroe wezwał do natychmiastowego wstrzymania działań zbrojnych i nawiązania przez strony bezpośrednich rokowań.
    • Pentagon poinformował, że monitoruje wydarzenia w Gruzji, lecz ze strony władz gruzińskich nie otrzymał prośby o pomoc. Obserwujemy tę sytuację bardzo uważnie – powiedział rzecznik prasowy amerykańskiego Ministerstwa Obrony Bryan Whitman. USA zapewniły o poparciu dla integralności terytorialnej Gruzji i zaapelowały o natychmiastowe przerwanie ognia w separatystycznej Osetii Południowej, nad którą Tbilisi próbuje odzyskać kontrolę i dokąd Rosja skierowała swe siły.
    • Rzecznik Departamentu Stanu Gonzalo Gallegos powiedział, że USA kierują do regionu wysłannika, do „kontaktu ze stronami konfliktu”. Prezydent USA George W. Bush zapewnił o poparciu USA dla integralności terytorialnej Gruzji – poinformowała z Pekinu, gdzie już jest sobota, rzeczniczka Białego Domu Dana Perino. Rzeczniczka podkreśliła, że prezydent jest informowany na bieżąco o sytuacji kryzysowej w separatystycznej Osetii Południowej na terenie Gruzji.
    • Amerykańska sekretarz stanu Condoleezza Rice wezwała Rosję do wycofania swych wojsk z Gruzji. Poparcie dla integralności terytorialnej tego kaukaskiego kraju wyraził wcześniej prezydent USA George W. Bush. Wzywamy Rosję do przerwania ataków lotniczych i ostrzału rakietowego Gruzji, do respektowania integralności tego kraju i do wycofania wojsk z gruzińskiej ziemi – powiedziała Rice[112].
    • Prezydent USA George W. Bush w ostrych słowach ostrzegł Rosję, że poprzez akcję zbrojną w Gruzji naraża na szwank swe stosunki z USA i z Zachodem. Podkreślił też poparcie Stanów Zjednoczonych dla niepodległości Gruzji i zażądał wpuszczenia międzynarodowej pomocy humanitarnej do Osetii Południowej[113].
  •  Ukraina
    • W związku z eskalacją konfliktu w Osetii Południowej prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko podjął decyzję o wysłaniu do Gruzji swego specjalnego przedstawiciela, wiceministra spraw zagranicznych Kostiantyna Jelisiejewa – poinformowało ukraińskie MSZ.
    • Ukraina ostrzegła Rosję przed możliwym udziałem okrętów rosyjskiej Floty Czarnomorskiej w konflikcie gruzińsko-osetyjskim – podało Ministerstwo Spraw Zagranicznych w Kijowie. „By zapobiec sytuacji, w której Ukraina może zostać wciągnięta w konflikt zbrojny i działania militarne poprzez udział w nich formacji Floty Czarnomorskiej Rosyjskiej Federacji, tymczasowo stacjonującej na terytorium Ukrainy (...) strona ukraińska zastrzega sobie prawo (...) zakazania powrotu na terytorium Ukrainy okrętów i jednostek, które mogą wziąć udział we wspomnianym konflikcie aż do jego rozwiązania” – głosi oświadczenie ukraińskiego MSZ[114].
    • Ukraina jest głęboko zaniepokojona brakiem stabilizacji i przedłużającym się napięciem w Gruzji – głosi komunikat Ministerstwa Spraw Zagranicznych w Kijowie[115].
  •  Watykan
    • Papież „z zaniepokojeniem” śledzi kryzys w Osetii Południowej i oczekuje, że „rozwaga” przeważy nad przemocą – powiedział ojciec Federico Lombardi odpowiedzialny za watykański serwis prasowy. Wszyscy jesteśmy wstrząśnięci z powodu tych wydarzeń. Niestety Kaukaz jest jednym z regionów świata dotkniętych wieloma napięciami, które znów się ujawniają po pewnym okresie względnego spokoju. Oczekujemy jednak, że rozwaga, wola pokoju i wola podjęcia negocjacji przeważy nad uciekaniem się do siły – dodał o. Lombardi.
    • Benedykt XVI zaapelował o natychmiastowe wstrzymanie działań zbrojnych w konflikcie pomiędzy Rosją a Gruzją. Spędzający wakacje na północy Włoch w Bressanone, Benedykt XVI wypowiadał się na temat konfliktu podczas niedzielnej modlitwy Anioł Pański[116].
    • Papież Benedykt XVI zaapelował o natychmiastowe „otwarcie korytarzy dla dostarczenia pomocy humanitarnej”. – Chciałbym, by korytarze pomocy humanitarnej zostały jak najszybciej otwarte. By zmarli mogli zostać godnie pochowani, ranni mogli otrzymać pomoc, a ci którzy są daleko od swoich bliskich, mogli się z nimi zobaczyć – powiedział papież[117].

Skutki[edytuj | edytuj kod]

  • Według Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców około 158 tysięcy ludzi musiało opuścić swe domy z powodu konfliktu zbrojnego[118].
  • Gruzja przesłała komitetowi wykonawczemu WNP swoją decyzję o wyjściu ze Wspólnoty. Decyzja ta, zgodnie z uregulowaniami WNP, weszła w życie po 12 miesiącach – 18 sierpnia 2009.[119][120].
  • 26 sierpnia 2008 Rosja oficjalnie uznała niepodległość Osetii Południowej i Abchazji[121].
  • 27 sierpnia Rosja zawiesiła rozmowy z WTO[122]. Odblokowanie rozmów nastąpiło dopiero w 2011 r.[123]
  • 29 sierpnia Gruzja zerwała stosunki dyplomatyczne z Rosją[124].
  • Według pierwszych szacunków, straty w gruzińskiej gospodarce, spowodowane przez rosyjskie bombardowania i działalność sił okupacyjnych, wynoszą ponad 20 mld USD[potrzebne źródło].
  • Wojna była przyczyną wycofywania inwestycji zagranicznych z Rosji i spadku wartości rubla. Kosztowne interwencje na rynku walutowym Centralnego Banku Rosji od października 2008 do stycznia 2009 r. kosztowały ok. 200 mld dol. i nie zapobiegły ponad 50% przecenie rubla[125].

Bitwy podczas wojny[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikinews-logo.svg
Zobacz portal z wiadomościami w serwisie Wikinews na temat Wojna w Osetii Południowej 2008

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Расстановка сил (ros.). Lenta.ru. [dostęp 2008-08-09].
  2. 15 000 Russian troops in Georgia, U.S. administration officials say.
  3. Gruzja: w konflikcie z Rosją zginęło 175 osób money.pl.
  4. Generał Nogowicyn: w Osetii Południowej poległo 74 żołnierzy rosyjskich - Wiadomości – WP.PL.
  5. ReliefWeb » Document » Security Council holds third emergency meeting as South Ossetia conflict intensifies, expands to other parts of Georgia.
  6. 6,0 6,1 HRW: dziesiątki, a nie tysiące ofiar w Osetii Południowej.
  7. Provisional list of victims in South Ossetia: Name, Cause of Death, Burial Place – Russian News – REGNUM.
  8. Kamil Janicki: Gruzja-Osetia Południowa. O co ta wojna? „Histmag.org”, 8.08.2008.
  9. Rafał Czachor, Abchazja, Osetia Południowa, Górski Karabach: geneza i funkcjonowanie systemów politycznych, Wrocław 2014, s. 248
  10. Pardon – Tajny plan Rosji: atak na Gruzję za miesiąc?.
  11. Civil.Ge | Россия выводит ЖД войска из Абхазии.
  12. 12,0 12,1 Wyborcza.pl Relacja znad osetyjskiej granicy, Andrzej Meller, Gori 2008.08.09.
  13. http://wnpid.amu.edu.pl/files/191-208.pdf
  14. 14,0 14,1 14,2 14,3 14,4 14,5 14,6 Edward Haliżak, Roman Kuźniar: Rocznik strategiczny 2008/2009. Warszawa: Scholar, 2009, s. 380. ISBN 978-83-89050-91-5.
  15. Грузия начала широкомасштабную агрессию, заявляет Цхинвали | Оборона и безопасность | Лента новостей „РИА Новости”.
  16. Tydzień na Wschodzie. Kalendarium konfliktu rosyjsko-gruzińskiego. Biuletyn Ośrodka Studiów Wschodnich, 20 sierpnia 2008, nr 26(60).
  17. 17,0 17,1 Did Saakashvili Lie?: The West Begins to Doubt Georgian Leader – SPIEGEL ONLINE – News – International.
  18. http://wnpid.amu.edu.pl/files/191-208.pdf
  19. Gazeta.pl : Error 404.
  20. Gruzja wprowadza stan wojenny. tvn24.pl.
  21. 21,0 21,1 21,2 21,3 21,4 21,5 21,6 Za artykułem w „Gazecie Wyborczej” online – wyborcza.pl.
  22. 22,0 22,1 22,2 Za artykułem w tvn24 online – www.tvn24.pl.
  23. 23,0 23,1 23,2 23,3 Za artykułem (ru) w lenta.ru online.
  24. 24,0 24,1 Za informacją potwierdzoną na stronach radia RMF FM – www.rmf.fm przez Biuro Bezpieczeństwa Narodowego.
  25. 25,0 25,1 Za artykułem na www.reuters.com.
  26. http://wiadomosci.onet.pl/1804191,12,item.html.
  27. Krwawe walki w Gruzji, ponad tysiąc zabitych – Świat – Dziennik.pl.
  28. http://wiadomosci.onet.pl/1804212,12,item.html.
  29. Rosyjskie siły znów bombardują wąwóz Kodori – Wiadomości – WP.PL.
  30. Rosyjskie wojska zbombardowały lotnisko w Tbilisi – Wiadomości – WP.PL.
  31. Rosyjskie okręty zawinęły do Noworosyjska – Wiadomości – WP.PL.
  32. Rosja przejęła kontrolę nad stolicą Osetii Południowej – Wiadomości – WP.PL.
  33. Rosja rozpoczęła operację w wąwozie Kodori w Abchazji – Wiadomości – WP.PL.
  34. Gruzja ogłosiła rozejm i chce negocjacji z Rosją – Wiadomości – WP.PL.
  35. Za artykułem (en) w BBC online – bbc.co.uk.
  36. Rosyjskie samoloty ostrzelały bazę wojskową koło Tbilisi. – Wiadomości – WP.PL.
  37. http://wiadomosci.onet.pl/1804952,12,item.html.
  38. Za artykułem w „Gazecie Wyborczej” online – gazeta.pl.
  39. Za artykułem w „Wirtualnej Polsce” – wp.pl.
  40. Za artykułem (en) w BBC online – bbc.co.uk.
  41. Za artykułem w „Wirtualnej Polsce” – wp.pl.
  42. Wojska gruzińskie przegrupowują się, by bronić Tbilisi – Wiadomości – WP.PL.
  43. Kaukaz w ogniu: Gruzini przygotowują się do obrony Tbilisi- Onet.pl – Wiadomości –11.08.2008.
  44. Początek szturmu na Tbilisi?- Onet.pl – Wiadomości –12.08.2008.
  45. Abchazowie zajęli wąwóz Kodori. wprost.pl.
  46. 46,0 46,1 Wojna w Gruzji – wtorek 12 sierpnia.
  47. Rosja kończy operację wojskową w Gruzji – Wiadomości – WP.PL.
  48. http://wiadomosci.onet.pl/1805835,12,item.html.
  49. Rosja nadal atakuje Gruzję – e-Polityka.pl.
  50. Saakaszwili: rząd Gruzji ogłosi Abchazję i Osetię Południową terytoriami okupowanymi – Wiadomości – WP.PL.
  51. Reuters: Georgia says sues Russia for ethnic cleansing, 12 sierpnia 2008 (ang.)
  52. UNIAN news agency: Georgia to sue Russia in Hague International Criminal Court, 11 sierpnia 2008 (ang.)
  53. ICC > Assembly of States Parties > The States Parties to the Rome Statute > Georgia (ang. • fr.)
  54. 54,0 54,1 Lech Kaczyński: jesteśmy tu po to, by podjąć walkę rp.pl, 12 sierpnia 2008 [dostęp 2011-10-05].
  55. 55,0 55,1 Lech Kaczyński w Tbilisi: Cała Europa musi być tutaj rp.pl, 13 sierpnia 2008 [dostęp 2011-10-05].
  56. Renny Harlin’s film impresses spectators (ang.) rustavi2.com.ge, 15 kwietnia 2011 [dostęp 201-11-05].
  57. http://wiadomosci.onet.pl/1806383,12,item.html.
  58. Gruzja: 50 czołgów wjechało do Gori. Rosja dementuje – Wiadomości – WP.PL.
  59. [http://wiadomosci.onet.pl/1806708,12,item.html Rząd Gruzji: rosyjskie wojsko nie idzie w kierunku Tbilisi.
  60. Gruzja: rosyjskie wojsko nie idzie w kierunku Tbilisi – Wiadomości – WP.PL.
  61. Rosja nie naruszyła zawieszenia broni; czołgi nie jadą na Tbilisi- Onet.pl – Wiadomości –13.08.2008.
  62. TVP Info, PKo /00:02 14.08.08.
  63. Ministerstwo obrony: Rosjanie opuścili Zugdidi – Wiadomości – WP.PL.
  64. Rosjanie zestrzelili gruziński samolot – Wiadomości – WP.PL.
  65. 65,0 65,1 Rozkaz z Moskwy zmienił kierunek rosyjskiej armii- Onet.pl – Wiadomości –14.08.2008.
  66. Rozkaz z Moskwy zawrócił wycofujące się rosyjskie wojska – Wiadomości – WP.PL.
  67. 130 rosyjskich wozów bojowych wjechało w głąb Gruzji – Wiadomości – WP.PL.
  68. Gruzja podpisała porozumienie o zawieszeniu broni z Rosją – Wiadomości – WP.PL.
  69. Rosyjska armia przejęła m.in. 65 gruzińskich czołgów – Wiadomości – WP.PL.
  70. Abchascy separatyści kontrolują 13 wsi i elektrownię – Wiadomości – WP.PL.
  71. Pomimo pokoju rosyjskie siły okopują się w Gruzji – Wiadomości – WP.PL.
  72. Tanks and Katyushas bristle round isolated Tbilisi.
  73. Obserwujemy czystki etniczne znane z II wojny światowej gazeta.pl.
  74. Wprost 24 – Nikaragua uznała niepodległość Abchazji i Osetii Południowej.
  75. http://pl.wikinews.org/wiki/Rosjanie_opu%C5%9Bcili_gruzi%C5%84ski_port.
  76. Miedwiediew: okiełznaliśmy gruzińskich agresorów, mamy traktaty z Abchazją i Osetią Płd. – Wiadomości – WP.PL.
  77. Rosjanie wycofują wojska z Gruzji – Świat – Informacje – portal TVN24.pl – 09.09.2008.
  78. http://www.wschod24.pl/tekst-14369/Przy-granicy-Abchazji-i-Gruzji-doszlo-do-kolejnych-incydentow?mosmsg=Dzi%25EAkujemy%2Bza%2BTw%25F3j%2Bg%25B3os.
  79. Dwaj policjanci zginęli w eksplozji bomby – Rzeczpospolita.
  80. Rosyjscy żołnierze w spornej wiosce – Rzeczpospolita.
  81. 81,0 81,1 81,2 Padły strzały. Prezydent nie przerwał wizyty rp.pl, 24 listopada 2008 [dostęp 2011-10-24].
  82. BBC NEWS | Europe | Georgia 'started unjustified war'.
  83. Independent International Fact-Finding Mission on the Conflict in Georgia, Report http://news.bbc.co.uk/2/shared/bsp/hi/pdfs/30_09_09_iiffmgc_report.pdf.
  84. Za artykułem (en) w BBC online – bbc.co.uk (9 sierpnia 2008).
  85. Za artykułem (en) w Radio Free Europe/Radio Liberty online – rferl.org.
  86. Za artykułem (en) w BBC online – bbc.co.uk.
  87. Za artykułem (ru) w lenta.ru.
  88. Za artykułem (ru) w lenta.ru.
  89. Za artykułem w onet.pl.
  90. 90,0 90,1 90,2 Za artykułem w www.reuters.com.
  91. Za artykułem (en) w TIMES online – timesonline.co.uk.
  92. 92,0 92,1 Za artykułem w „TVN24” online – www.tvn24.pl.
  93. 93,0 93,1 Za artykułem w „Gazecie Wyborczej” online – gazeta.pl.
  94. Za artykułem w interia.pl.
  95. Za artykułem w osnews.pl.
  96. Za artykułem (en) w www.russiatoday.com.
  97. Piąte posiedzenie RB ONZ w sprawie konfliktu w Gruzji – Wiadomości – WP.PL.
  98. Rada Bezpieczeństwa ONZ podzielona ws. Osetii Płd. – Wiadomości – WP.PL.
  99. NATO: musi zostać przywrócone status quo sprzed konfliktu – Wiadomości – WP.PL.
  100. Sojusznicy zgotowali Rosji przykrą niespodziankę. [dostęp 28 sierpnia 2008].
  101. Azerbejdżan wstrzymał eksport ropy przez gruzińskie porty – Wiadomości – WP.PL.
  102. IAR, SP.
  103. http://wiadomosci.onet.pl/1808572,11,item.html.
  104. Szefowie dyplomacji Francji i Finlandii jadą do Tbilisi – Wiadomości – WP.PL.
  105. Za artykułem w www.rp.pl.
  106. Niemieckie MSZ: Gruzja pogwałciła prawo międzynarodowe – Wiadomości – WP.PL.
  107. Prezydenci Litwy, Łotwy, Estonii i Polski potępili działania Rosji. [dostęp 28 sierpnia 2008].
  108. www.prezydent.pl.
  109. M.P. z 2008 r. Nr 66, poz. 585
  110. M.P. z 2008 r. Nr 71, poz. 638
  111. Pół wieku temu Hitler też mówił, że broni obywateli.
  112. http://wiadomosci.onet.pl/1804002,12,1,1,,item.html.
  113. Bush do Rosji: ryzykujecie stosunki z USA – Wiadomości – WP.PL.
  114. Ukraina ostrzega rosyjską Flotę Czarnomorską..
  115. Ukraina zaniepokojona sytuacją w Gruzji..
  116. Papież apeluje o wstrzymanie działań zbrojnych w Osetii..
  117. Wojna w Gruzji – niedziela, 17 sierpnia.
  118. Ok. 158 tys. osób opuściło swe domy z powodu konfliktu w Gruzji kresy.pl.
  119. WNP krytykuje „destruktywny plan” Gruzji
  120. Wykaz członków CIS
  121. Russia recognises Georgian rebels.
  122. Kreml świętuje zerwanie z Zachodem. Gazeta Wyborcza 28 sierpnia 2008, s. 2.
  123. Marta Sienicka: UE zadowolona z porozumienia Rosja-Gruzja (pol.). UniaEuropejska.org, 2011-06-12. [dostęp 2011-11-04].
  124. Gruzja zrywa stosunki z Rosją.
  125. Tomasz Prusek: Kto kręci kursem złotego. wyborcza.pl, 30 grudnia 2010. [dostęp 2 stycznia 2011].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]