Su-24

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Su-24
Su-24M rosyjskich sił powietrznych (2011 rok)
Su-24M rosyjskich sił powietrznych (2011 rok)
Dane podstawowe
Państwo  ZSRR
Producent Nowosybirskie Zjednoczenie Przemysłu Lotniczego
Konstruktor Suchoj
Typ samolot bombowy
Konstrukcja metalowa, półskorupowa
Załoga 2 osoby
Historia
Data oblotu 2 lipca 1967
Lata produkcji 19721993
Dane techniczne
Napęd 2 silniki turboodrzutowe AL-21F-3
Ciąg z dopalaniem 108,4 kN (11 050 kG) każdy
Wymiary
Rozpiętość 10,366/17,638 m
Długość 22,67 m (Su-24M 24,532 m)
Wysokość 6,192 m
Powierzchnia nośna 51,024 – 55,168 m²
Masa
Własna 21 177 kg (Su-24M 22 250 kg)
Startowa 39 700 kg (maksymalna)
Uzbrojenia 7000 kg (Su-24M 8000 kg)
Zapas paliwa 11 800 l (19 800 l ze zbiornikami dodatkowymi)
Osiągi
Prędkość maks. 1400 km/h (Su-24M 1450 km/h) na poziomie morza

2230-2450 na dużej wysokości (różne źródła)

Prędkość przelotowa poniżej 1 mach
Pułap 18 500 m
Zasięg 2535-3000 km (rożne źródła)
Promień działania 775-1150 km (na małej wysokości)
Dane operacyjne
Uzbrojenie
1 działko GSz-6-23 kal. 23mm
uzbrojenie podwieszane (bomby, rakiety) na 8 węzłach o łącznej masie do 7000 kg (Su-24M 8000 kg)
Liczba miejsc
2
Użytkownicy
World operators of the Su-24.png ZSRR/Rosja , Białoruś , Irak , Iran , Libia , Syria , Ukraina
Rzuty
Rzuty samolotu
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Su-24 (ros. Су-24 w kodzie NATO Fencer) – radziecki dwusilnikowy samolot bombowy o zmiennej geometrii skrzydeł, zdolny do działań w każdych warunkach atmosferycznych, również w nocy, opracowany przez biuro konstrukcyjne Suchoja.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Na początku lat 60 z uwagi na silnie rozwiniętą obronę przeciwlotniczą państw NATO w ZSRR opracowano założenia jakie powinien spełniać nowy samolot uderzeniowy. Jedyną metodą na uniknięcie silnej obrony przeciwlotniczej był lot na niskim pułapie z bardzo dużą prędkością. W celu umożliwienia działania w każdych warunkach atmosferycznych nowy samolot miał mieć radar do wykrywania celów naziemnych. Początkowo planowano zainstalować nowy radar na samolocie myśliwsko-bombowym Su-7, jednak zrezygnowano z tych planów z powodu zbyt małych rozmiarów tego samolotu. Prace postanowiono prowadzić w oparciu o myśliwiec przechwytujący Su-15. W trakcie projektowania zdecydowano się na zastosowanie skrzydeł o zmiennej geometrii, dzięki czemu możliwe było osiągnięcie dużej prędkości, jak i dobrych charakterystyk startu i lądowania.

Oblotu pierwszego prototypu Su-24 oznaczonego T6-1 dokonał 2 lipca 1967 roku pilot doświadczalny Władimir Iljuszyn. Skrzydła o zmiennej geometrii posiadał dopiero drugi prototyp T6-2I, oblatany 17 stycznia 1970 roku przez tego samego pilota.

Pierwszy egzemplarz seryjny powstał w fabryce w Nowosybirsku w grudniu 1971. Próby państwowe Su-24 przebiegały bardzo ciężko i ukończono je dopiero w lipcu 1974 roku. Oficjalnie do uzbrojenia samolot został przyjęty w lutym 1975 roku. W toku produkcji seryjnej dokonywano drobnych zmian, przez co na zachodzie poszczególne serie produkcyjne otrzymywały kolejne oznaczenia Fencer-A, Fencer-B, Fencer-C.

Równolegle trwały prace nad ulepszoną wersją Su-24M (oznaczenie biura konstrukcyjnego T-6M), mającą rozbudowany system uzbrojenia, w skład którego wchodziła nowa generacja uzbrojenia kierowanego. Poprawiono dokładność nawigacji i systemów celowniczych, zainstalowano system samoobrony oraz zwiększono zasięg samolotu, poprzez dodanie instalacji tankowania w locie. Prototypy nowej wersji rozpoczęły loty w 1977 roku, produkcja rozpoczęła się w 1979 roku. Zewnętrznie nowy wariant rozróżnić można po dłuższym o 75 cm przodzie kadłuba. W NATO nowej wersji Su-24 nadano oznaczenie Fencer-D

W oparciu o wersję Su-24M stworzono wyspecjalizowany samolot rozpoznawczy Su-24MR (oznaczenie biura konstrukcyjnego T-6MR), posiadający najsilniejszy zestaw urządzeń rozpoznawczych wśród radzieckich samolotów taktycznych. W kodzie NATO otrzymał nazwę Fencer-E

Na bazie Su-24M powstała też „ściśle tajna” wersja – Su-24MP przeznaczona do zwalczania stacji radarowych, z zewnątrz celowo nieodróżniająca się od pozostałych samolotów. W kodzie NATO nazwana Fencer-F.

Su-24 to samolot będący odpowiedzią na amerykański F-111 i niemal kopią (o gorszych parametrach) tego samolotu.

Obecnie bombowiec Su-24M stanowi trzon rosyjskiego lotnictwa uderzeniowego. Planowane jest jego zastąpienie nowoczesnym bombowcem Su-34 (dawniej Su-27IB), jednak prawdopodobnie nastąpi to nieprędko z uwagi na obecnie znikomą produkcję Su-34[1].

Wersje[edytuj | edytuj kod]

  • Su-24- pierwsza wersja, wyposażona w system nawigacyjno-celowniczy PNS-24 Puma, wytwarzana w latach 19711983
  • Su-24M – udoskonalona, wprowadzono system nawigacyjno-celowniczy PNS-24M Tigr w miejsce PNS-24 Puma, produkowana w latach 19791993
  • Su-24MK – wersja Su-24M przeznaczona na eksport, pierwszy lot w maju 1987, produkowana w latach 19881992. Odbiorcami były Irak, Libia, Syria. W czasie Pustynnej Burzy irackie samoloty uciekły do Iranu
  • Su-24MR – wersja rozpoznawcza, usunięto system PNS-24, zainstalowano urządzenia rozpoznawcze zintegrowane w system BKR-1, oblatana w maju 1980 roku, wytwarzana w latach 19831993.
  • Su-24MP – wersja przeznaczona do zwalczania stacji radarowych, pierwszy lot w marcu 1980.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Piotr Butowski, Su-24 Fencer, NTW nr 5/1993, ISSN 1230-1655
  • Piotr Butowski, Suchoj Su-24, PKL nr 2/1993

Przypisy

  1. Andrzej Pawłowski: Szesnaście Su-34 w 2014 roku. konflikty.pl, 2013-10-14. [dostęp 2013-10-22].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]