10 Sudecka Dywizja Piechoty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy 10 Sudeckiej Dywizji Piechoty. Zobacz też: 10 Dywizja Piechoty – inne dywizje piechoty z numerem 10.
10 Dywizja Piechoty
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1944
Rozformowanie 1949
Nazwa wyróżniająca Sudecka[a].
Tradycje
Nadanie sztandaru 14 stycznia 1945
Kontynuacja 10 Sudecka Dywizja Pancerna
10 Dywizja Zmechanizowana
Dowódcy
Pierwszy płk Andrzej Czartoryski
Ostatni płk Wacław Zwierzański
Działania zbrojne
Operacja łużycka
Operacja praska
Organizacja
Numer JW 2843[1]
Dyslokacja Kłodzko; Jelenia Góra[2][b];
Rodzaj sił zbrojnych Wojska lądowe
Rodzaj wojsk piechota
Podległość 3 Armia WP
2 Armia WP
Śląski Okręg Wojskowy[3]
Skład 25 Pułk Piechoty
27 Pułk Piechoty
29 Pułk Piechoty
39 Pułk Artylerii Lekkiej
10 sud dp 1945.png

10 Sudecka Dywizja Piechoty (10 DP) – związek taktyczny piechoty ludowego Wojska Polskiego.

19 sierpnia 1945 Naczelny Dowódca WP rozkazem nr 180 nadał 10 DP miano „Sudecka”[4].

Formowanie[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie Rozkazu Naczelnego Dowódcy Wojska Polskiego nr 41 na początku października 1944 rozpoczęto w Rzeszowie formowanie 10 Dywizji Piechoty jako jednostki 3 Armii WP.

11 listopada 1944 w Rzeszowie odbyła się pierwsza defilada w rocznicę odzyskania niepodległości. 14 stycznia 1945 dywizja otrzymała z rąk Naczelnego Dowódcy WP gen. broni Michała Roli-Żymierskiego sztandar[4]. W tym też dniu odbyła się pierwsza przysięga wojskowa oddziałów dywizji[4].

Struktura organizacyjna[edytuj | edytuj kod]

Działania bojowe[edytuj | edytuj kod]

22 stycznia 1945 10 DP opuściła Rzeszów i przystąpiła do ochrony obiektów przemysłowych na Górnym Śląsku.

W połowie lutego przegrupowała się na Pomorze Zachodnie, gdzie ochraniała prawe skrzydło 1 Frontu Białoruskiego. Niektóre pododdziały dywizji prowadziły walkę z niemieckimi dywersantami i oddziałami wroga, które znalazły się w okrążeniu.

Z dniem 27 lutego 1945 została ona podporządkowana 2 Armii Wojska Polskiego i po koncentracji w rejonie Gorzowa Wielkopolskiego została przerzucona w rejon Wrocławia, aby wziąć udział w walkach o to miasto.

Na początku kwietnia 1945 2 Armia WP zgodnie z rozkazem Dowódcy 1 Frontu Ukraińskiego otrzymała zadanie wzięcia udziału w operacji łużyckiej na kierunku Drezna. Pododdziały 10 DP wyruszyły w kierunku Nysy Łużyckiej i zluzowały oddziały sowieckie. Rozpoczęto rozbudowę inżynieryjną pozycji obronnych oraz przygotowania do forsowania Nysy. W dniu 16 kwietnia dywizji nie powiodło się forsowanie Nysy Łużyckiej. Następnego dnia w dalszym ciągu nie uzyskano powodzenia. Dopiero 18 kwietnia jej pododdziały zdobyły niewielki przyczółek w rejonie Dobrzynia. 20 kwietnia dywizja ostatecznie sforsowała Nysę na całym pasie natarcia i posunęła się o 6-11 km do przodu. W kolejnych dniach wyszła na rubież: Tzschelln, Boxberg, Hirschwalde i Sproitz. Następnie dywizja brała udział w walce z oddziałami niemieckimi zdążającymi z południa na odsiecz Berlinowi.

Kolejnym etapem walk był udział wraz z całą 2 Armią WP w operacji praskiej. 11 maja dywizja zakończyła swój szlak bojowy[5].

Operacja luzycka.png Operacja berlin 1 1945.png Operacja berlin 2 1945.png Budziszyn 1945 b.png Budziszyn 1945 a.png

Sztandar dywizji[edytuj | edytuj kod]

Sztandar dywizji ufundowany został przez społeczeństwo Rzeszowa i powiatu rzeszowskiego. 14 stycznia 1945 roku gen. broni Michał Rola-Żymierski wreczył dywizji sztandar[5]. Towarzyszyli mu gen. bryg. Aleksander Zawadzki i gen. Karol Świerczewski.

Opis sztandaru:
Płat o wymiarach 98 x 98 cm obszyty z trzech stron złotą frędzlą, przymocowany do drzewca za pomocą 7 białych tasiemek. Drzewce z jasnego, politurowanego drewna. Głowica w kształcie orła wspartego na kuli[5].

Strona główna:
Na czerwonym adamaszku haftowany srebrną nicią orzeł[c]. Ponad orłem haftowany w półokrąg złotą nicią, napis: „ZA NASZĄ I WASZĄ WOLNOŚĆ”, poniżej „10 SUDECKA DYWIZJA PIECHOTY WOJSK Polskich”[5].

Strona odwrotna:
Na białym adamaszku ślad po wizerunku. Powyżej złotą nicią napis: „BÓG, HONOR I OJCZYZNA”[5].

Okres powojenny[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu działań wojennych forsownym marszem pieszo 14-17 maja 1945[6] przegrupowana na Dolny Śląsk nad granicę czechosłowacką do ochrony granicy południowo-zachodniej w rejonie Jeleniej Góry i Kłodzka. W związku z incydentami na granicy południowej dywizję 12 czerwca 1945 skierowano do ochrony granicy na odcinku Karpacz-Paczków. W czerwcu 1945 roku dowództwo dywizji stacjonowało w Jeleniej Górze. Jej żołnierze brali udział w akcji osiedleńczej w okolicach Lwówka Śląskiego i Wlenia. Zgodnie z rozkazem organizacyjnym Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego nr 0305/Org. z 10 listopada 1945 roku dywizja przeszła na etaty pokojowe[7].

Skład i rozmieszczenie (pocz. 1949)[edytuj | edytuj kod]

Przeformowanie[edytuj | edytuj kod]

Rozkazem Nr 0056/0rg z 30 marca 1949 Minister ON nakazał dowódcy OW IV do 1 września 1951 przenieść 10 Sudecką Dywizję Piechoty z etatów 2/76-2/81 na etaty 5/44,5/47, 5/50-5/59 dywizji pancernej o ogólnym stanie osobowym 6197 żołnierzy oraz 34 pracowników kontraktowych.

W połowie 1949 przeniesiono z Jeleniej Góry do Wrocławia dowództwo 10 Sudeckiej DP i przeformowano na dowództwo 10 Sudeckiej DPanc. Dywizja weszła w skład 2 Korpusu Pancernego.

 Osobny artykuł: 10 Sudecka Dywizja Pancerna.

Żołnierze[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy dywizji
Oficerowie

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Rozkaz Naczelnego Dowódcy Wojska Polskiego nr 180 z 19.08.1945 → Stąpor 1965 ↓, s. 1002
  2. Koszary Kościuszki; al. Obrońców (obecnie ul. Sudecka)
  3. dziób i szpony złote

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rozkaz organizacyjny Naczelnego Dowódcy WP nr 053/Org. z 30.3.1946 roku
  2. Rozkaz Dowódcy Okręgu Wojskowego Nr IV z 20 października 1945 o przedyslokowaniu 10 Dywizji Piechoty do garnizonu Jelenia Góra.
  3. Rozkaz Naczelnego Dowódcy WP Nr 00510 z 5 września 1945
  4. a b c d e f Komornicki 1965 ↓, s. 158-162.
  5. a b c d e Bigoszewska i Wiewióra 1974 ↓, s. 70.
  6. Michał Kutny, Po sporze o Kotlinę, „Gazeta Prowincjonalna Ziemi Kłodzkiej”. nr 8/2008, s.13.
  7. Kajetanowicz 2005 ↓, s. 39.
  8. Patrycja Kaczmarska: Generalny Dziekanat Wojska Polskiego w latach 1945–1964. caw.wp.mil.pl. s. 187. [dostęp 2018-02-27].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wanda Bigoszewska, Henryk Wiewióra: Sztandary ludowego Wojska Polskiego 1943 - 1974. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1974.
  • Jerzy Kajetanowicz: Polskie wojska lądowe 1945-1960: skład bojowy, struktury organizacyjne i uzbrojenie. Toruń; Łysomice: Europejskie Centrum Edukacyjne, 2005. ISBN 83-88089-67-6.
  • Stanisław Komornicki: Wojsko Polskie: krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej, T. 1, Regularne jednostki ludowego Wojska Polskiego: formowanie, działania bojowe, organizacja, uzbrojenie, metryki jednostek piechoty. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1965.
  • [red.] Stanisław Stąpor: Organizacja i działania bojowe ludowego Wojska Polskiego w latach 1943-1945. Szkolenie, przegrupowania i działania bojowe 2 Armii WP. Wybór materiałów źródłowych. Tom III. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1965.