Adam Zientek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Adam Zientek
Data i miejsce urodzenia 3 września 1919
Olbrachcice
Data i miejsce śmierci 19 listopada 2008
Bielsko-Biała
Zawód, zajęcie pilot doświadczalny
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Srebrny Krzyż Zasługi

Adam Zientek (ur. 3 września 1919, zm. 19 listopada 2008) – polski pilot samolotowy, szybownik, wieloletni szybowcowy pilot doświadczalny w Szybowcowym Zakładzie Doświadczalnym w Bielsku-Białej[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Olbrachcicach na Zaolziu jako syn Adama i Zofii z domu Kożusznik. Miał dwójkę starszego rodzeństwa - brata Alfreda (ur. w 1909 r.) i siostrę Zofię (ur. w 1914 r.). Jego ojciec był kierownikiem szkoły polskiej w Olbrachcicach, zmarł w 1922 roku. Matka była nauczycielką[1].

W 1929 r. ukończył polską szkołę ludową w Ligotce Kameralnej, a następne w 1937 roku zdał maturę w gimnazjum matematyczno-przyrodniczym w Cieszynie. Jesienią tego samego roku rozpoczął studia na Wydziale Mechanicznym Politechniki Warszawskiej, które przerwał wybuch wojny. W czasie okupacji pracował jako robotnik w fabryce w Frysztacie[2].

Studia kontynuował od 1946 roku na Politechnice Śląskiej z siedzibą w Krakowie[2]. 1 listopada 1947 roku rozpoczął pracę w Instytucie Szybownictwa w Bielsku na stanowisku pilota doświadczalnego. Zajmował się oblatywaniem prototypów szybowców oraz przeprowadzał próby w locie szybowców, których prototypy oblatali inni piloci. Do jego zadań należało również oblatywanie szybowców zbudowanych w układzie niekonwencjonalnym, czyli bezogonowców i w układzie kaczki. W swej karierze pilota czterokrotnie musiał ratować się skokiem ze spadochronem (m.in. w 1946 roku z szybowca Orlik[3], w trakcie oblatywania szybowców SZD-20 Wampir 2 (1959 r.) i w 1966 r. SZD-29 Zefir 3). W trakcie oblotu szybowca SZD-6 Nietoperz przeżył katastrofę lotniczą[4].

Poza oblatywaniem intensywnie zajmował się promowaniem szybowców polskiej konstrukcji, wykonywał loty między innymi podczas salonów lotniczych Farnborough i Le Bourget.

Był członkiem Zarządu Głównego Ligi Lotniczej oraz Aeroklubu PRL. W latach 50-tych był Przewodniczącym Komisji Sportowej Aeroklubu PRL. Był też przewodniczącym Sądu Koleżeńskiego Aeroklubu Bielsko-Bialskiego i wiceprezesem Bielskiego Klubu Seniorów Lotnictwa.

Karierę pilota doświadczalnego zakończył 21 kwietnia 1983 roku, dalsze pięć lat przepracował w SZD jako obserwator prób w locie.

W życiu prywatnym był mężem Jadwigi z domu Studenckiej i ojcem dwojga dzieci - Stanisława i Mirosławy.

Łącznie wykonał 12800 lotów o łącznym czasie ponad 6700 godzin. Z tego 3960 godzin wylatał w lotach doświadczalnych a kolejne 1430 godzin w charakterze instruktora. W swej karierze latał na 154 typach szybowców, w tym na 4 bezogonowcach i jednej "kaczce". Poza wymienionymi lotami wykonał jeszcze 1200 oblotów szybowców wyprodukowanych lub naprawionych w Bielsku-Białej, Jeżowie, Krośnie, Poznaniu i Gdańsku.

Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1983), Srebrnym Krzyżem Zasługi, Odznaką "Mistrza Sportu", Złotą Odznaką za Zasługi dla Aeroklubu Polskiego, Dyplomem P. Tissandiera FAI (1962), Błękitnymi Skrzydłami, Złotą Odznaką Klubu Pilotów Doświadczalnych i in. Zdobył Złotą Odznakę Szybowcową z trzema diamentami[5].

Zmarł 19 listopada 2008 roku w Bielsku-Białej i jest pochowany na cmentarzu ewangelickim w Starym Bielsku.

Działalność sportowa[edytuj | edytuj kod]

Zdobyte odznaki szybowcowe
Złota Odznaka Szybowcowa z trzema diamentami
Złota odznaka szybowcowa
Srebrna odznaka szybowcowa

W 1934 roku został przyjęty na szkolenie szybowcowe prowadzone przez Koło Szybowcowe "Start" w Cieszynie. Pierwszy lot wykonał 5 czerwca 1934 roku na szybowcu Wrona. Już 12 lipca 1934 roku uzyskał kategorię A pilota szybowcowego, którą 16 września 1934 r. podwyższył do kategorii B. W 1935 roku dzięki lotom wykonanym na szybowcu Czajka na Bezmiechowej podwyższył posiadane uprawnienia do kategorii C[2]. W 1936 roku latał na szybowcach Sroka, Komar oraz CW-5 bis i uzyskał dwa pierwsze warunki do srebrnej odznaki szybowcowej: czas lotu 5 godzin i przewyższenie 1000 metrów.

W 1937 roku kontynuował szkolenie na szybowcach Sroka, Komar oraz Sokół. W czerwcu tego roku ukończył kurs holu i akrobacji, uczestniczył w pokazowym holowaniu dwóch szybowców Komar przez samolot RWD-8 oraz wykonał przelot szybowcem na odległość 83 kilometrów. 24 czerwca 1937 roku uzyskał uprawnienia pilota szybowcowego kategorii D, co oznaczało wówczas pełne wyszkolenie szybowcowe i było równoznaczne z otrzymaniem srebrnej Odznaki Szybowcowej[2].

W 1938 roku startował na szybowcu Orlik w VI Krajowych Zawodach Szybowcowych w Masłowie[6], gdzie zdobył 16 miejsce (na 36 uczestników).

W 1939 roku odbył szkolenie samolotowe na RWD-8 w ramach Przysposobienia Wojskowego na lotnisku Rumia.

Do latania powrócił tuż po zakończeniu II wojny światowej - 3 maja 1945 roku wykonał lot żaglowy na szybowcu WWS-1 Salamandra nad zboczem Chełmu.

W 1946 roku uzyskał uprawnienia instruktora szybowcowego I klasy. W 1947 po starcie z Balic na szybowcu DFS Weihe (Ważka) wykonał przelot na odległość 355 km. W tym samym roku startował na szybowcu IS-1 Sęp w Międzynarodowym Tygodniu Szybowcowym w Samedan, gdzie zajął 8 miejsce[1].

W 1948 roku wystartował w VII Krajowych Zawodach Szybowcowych na Żarze gdzie zajął I miejsce[7]. W dniu 27 lipca 1948 r. wziął udział w przelocie grupowym czterech szybowców (IS-2 Mucha, dwa IS-1 Sęp oraz DFS Olympia Meise) z Żaru do Pragi. Adam Zientek zakończył przelot w Wiener Neustadt po pokonaniu 309 km[8]. Również w 1948 roku zdobył Złotą Odznakę Szybowcową jako drugi Polak[2].

W czerwcu 1949 roku wystartował w Międzynarodowych Zawodach Państw Demokracji Ludowej rozgrywanych na Żarze gdzie zajął drugie miejsce za Ireną Kempówną[8][9]. W 1950 roku brał udział, jako pilot, w kręceniu filmu pt. Pierwszy start[7].

W 1955 roku, za przelot na odległość 590 km, otrzymał Diamentową Odznakę Szybowcową nr 20[2].

Do początku lat 50-tych ustanowił szybownicze rekordy Polski:

- w 1948 r. na szybowcu IS-C Żuraw z pasażerem Bronisławem Żurakowskim - rekord długotrwałości lotu - 23 godziny 51 minut,

- w 1948 r. na szybowcu IS-C Żuraw z pasażerem T. Grodzieńskim - rekord przewyższenia - 2320 metrów[10],

- w roku 1949 - rekord prędkości na trasie trójkąta 100 km - 28,7 km/h,

- w roku 1950 - rekord przelotu docelowo-powrotnego - 236 kilometrów.

Łącznie ustanowił 6 krajowych rekordów w szybownictwie[11].

W 1958 roku był trenerem polskiej szybowcowej kadry narodowej[12].

Prototypy szybowców oblatane przez Adama Zientka[edytuj | edytuj kod]

Lp Data Typ i nazwa Nr fabr. Nr rej. Rodzaj lotu Lotnisko
1 16.08.1950 IS-7 Osa 068 SP-1047 obl. I prot. Bielsko
2 02.02.1951 SZD-6 Nietoperz 049 SP-1220 obl. I prot. Katowice
3 21.09.1951 SZD-8 Jaskółka 071 SP-1222 obl. I prot. Bielsko
4 10.03.1952 SZD-9 Bocian 073 SP-1217 obl. I prot. Bielsko
5 24.12.1952 SZD-8bis Jaskółka bis 074 SP-1305 obl. I prot. Bielsko
6 14.11.1953 SZD-12 Mucha 100 K26 SP-1400 obl. I prot. Krosno
7 23.11.1953 SZD-10 Czapla 115 SP-1349 obl. I prot. Bielsko
8 09.03.1956 SZD-17 Jaskółka L 177 SP-1504 obl. I prot. Bielski
9 30.11.1956 SZD-18 Czajka 211 SP-1640 obl. I prot. Bielsko
10 20.10.1958 SZD-16 Gil 239 SP-1880 obl. I prot. Bielsko
11 09.09.1959 SZD-20 Wampir 2 242 SP-2036 obl. I prot. Katowice
12 10.02.1958 SZD-22B Mucha Std. K497 SP-2107 obl. prot. Bielsko
13 02.05.1960 SZD-24 Foka 277 SP-2069 obl. I prot. Bielsko
14 20.10.1961 SZD-24-2 Foka 2 282 SP-2362 obl. I prot. Bielsko
15 26.02.1962 SZD-24-4 Foka 4 283 SP-2363 obl. I prot. Bielsko
16 27.05.1964 SZD-19-2B Zefir 2 P-424 SP-2484 obl. I prot. Bielsko
17 18.05.1962 SZD-21-2A Kobuz 2 276 SP-1990 obl. I prot. Bielsko
18 02.01.1965 SZD-27 Kormoran 285 SP-2463 obl. I prot. Bielsko
19 19.05.1966 SZD-30 Pirat W-289 SP-2502 obl. I prot. Bielsko
20 07.12.1967 SZD-31 Zefir 4 291 SP-2417 obl. I prot. Bielsko
21 09.12.1966 SZD-33 Bocian 1E 294 SP-2506 obl. I prot. Bielsko
22 31.12.1969 SZD-36 Cobra 15 W-474 SP-2497 obl. I prot. Bielsko
23 28.11.1970 SZD-35 Bekas X-100 SP-2443 obl. I prot. Bielsko
24 30.12.1971 SZD-43 Orion X-102 SP-2635 obl. I prot. Bielsko
25 03.10.1973 SZD-41 Jantar Std. X-110 SP-2685 obl. I prot. Bielsko
26 21.12.1976 SZD-50-1 Dromader X-127 SP-3067 obl. I prot. Bielsko
27 20.12.1977 SZD-50-2 Puchacz X-129 SP-3115 obl. I prot. Bielsko
28 10.10.1978 SZD-49 Jantar Std. K X-134 SP-2583 obl. I prot. Bielsko
29 20.12.1977 SZD-50-2T Puchacz T SP-3115 obl. I prot. Bielsko Bielsko
30 20.04.1979 SZD-50-3 Puchacz B-903 SP-3081 obl. I prot. Bielsko
31 27.09.1981 ULS-PW 01 SP-3200 obl. I prot. Piotrków Trybunalski

Dane opublikowane w Polska Technika Lotnicza. Materiały historyczne 52 (5/2009)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Andrzej Glass, Tomasz Murawski (praca zbiorowa), Polskie szybowce 1945-2011. Problemy rozwoju, Wydawnictwo SCG, Bielsko-Biała 2012, ​ISBN 978-83-932826-0-9​, s. 152-157
  2. a b c d e f Jerzy Jędrzejewski: Polscy piloci doświadczalni. Warszawa: Wydawnictwa Naukowe Instytutu Lotnictwa, 2014, s. 706-715. ISBN 978-83-63539-05-4. OCLC 883576680.
  3. Andrzej Morgała: Pierwsze szybowce w Polsce po 1945. „Lotnictwo z Szachownicą : ilustrowany magazyn miłośników historii lotnictwa polskiego”. 25, s. 10. Wrocław: Sanko. ISSN 1643-5702. OCLC 69537539. 
  4. Andrzej Błasik, Andrzej Glass, Stanisław Madeyski (praca zbiorowa), Konstrukcje lotnicze Polski Ludowej, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1965, s. 56
  5. Jerzy Domański, 1000 słów o samolocie i lotnictwie, Warszawa: Wydawnictwo MON, 1974, s. 349
  6. VI. Krajowe Zawody Szybowcowe w Masłowie. „Skrzydlata Polska”. 8/1938, s. 232-239, sierpień 1938. Warszawa: Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. ISSN 0137-866X. OCLC 839207783. 
  7. a b Historia szkoły (pol.). glidezar.com. [dostęp 2019-09-14].
  8. a b Zientek Adam (pol.). samoloty.pl. [dostęp 2019-09-14].
  9. Żar, Polska 1949 (pol.). medalenaskrzydlach.pl. [dostęp 2019-09-14].
  10. Aeroklub Bielsko-Bialski w latach 1945 - 2000 (pol.). epba.pl. [dostęp 2019-09-14].
  11. Henryk Szydłowski 1986 ↓, s. 325.
  12. Henryk Szydłowski 1986 ↓, s. 259.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej Błasik, Andrzej Glass, Stanisław Madeyski (praca zbiorowa): Konstrukcje lotnicze Polski Ludowej. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1965.,
  • Jerzy Domański: 1000 słów o samolocie i lotnictwie. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1974.,
  • Andrzej Glass, Tomasz Murawski (praca zbiorowa): Polskie szybowce 1945-2011. Problemy rozwoju. Bielsko-Biała: Wydawnictwo SCG, 2012. ISBN 978-83-932826-0-9.,
  • Jerzy Jędrzejewski: Polscy piloci doświadczalni. Warszawa: Wydawnictwa Naukowe Instytutu Lotnictwa, 2014, s. 706-715. ISBN 978-83-63539-05-4. OCLC 883576680.
  • Henryk Szydłowski (red.): Polskie lotnictwo sportowe. Kraków: KAW, 1986. ISBN 83-03-01157-X. OCLC 803064028.
  • Adam Zientek: Na falach halniakowych: podręcznik dla pilotów szybowcowych. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1952.
  • Adam Zientek: Wielka przygoda. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1955..

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]