SZD-8 Jaskółka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
SZD-8 Jaskółka
SZD-8 Jaskółka (nr.SP-1335) w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie
SZD-8 Jaskółka (nr.SP-1335) w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie
Dane podstawowe
Państwo  Polska
Producent Szybowcowy

Zakład Doświadczalny

Typ szybowiec
Konstrukcja drewniana Średniopłat
Załoga 1
Historia
Data oblotu 21 września 1951
Dane techniczne
Wymiary
Rozpiętość 16 m
Wydłużenie 18,8
Długość 7,42 m
Wysokość 1,41 m
Powierzchnia nośna 13,6 m²
Profil skrzydła NACA 23012A
Masa
Własna 270 kg
Startowa 450 kg (z balastem)
Osiągi
Prędkość minimalna 55 km/h
Prędkość dopuszczalna 250 km/h
Prędkość holowania 140 km/h
Prędkość min. opadania 0,75/74km/h
Doskonałość maks. 26,3/83km/h
Dane operacyjne
Użytkownicy
Polska oraz 10 krajów świata.

SZD-8 Jaskółka – polski, jednomiejscowy, szybowiec wyczynowy konstrukcji drewnianej. Zaprojektowany w Szybowcowym Zakładzie Doświadczalnym w Bielsku-Białej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

SZD-8 Jaskółka na Targach Lipskich w 1954 r.

Prace dotyczące konstrukcji Jaskółki rozpoczęto na początku 1950 r., po konferencji z udziałem wielu pilotów polskich i inżynierów w Szybowcowym Zakładzie Doświadczalnym. Przyjęto ustalenia wg. których powinien powstać szybowiec wyczynowy przeznaczony do latania na termice, na żaglu, na fali, a także do lotów chmurowych i burzowych. Ponadto miał wykonywać pełną akrobację i być przystosowany do wszystkich rodzajów startów - na holu za samolotem, wyciągarką, z lin gumowych oraz grawitacyjnego[1].

Projekt szybowca został opracowany przez Tadeusza Kostię, a konstrukcja przez Justyna Sandauera i Adama Skarbińskiego. Pierwszy prototyp o znakach SP-1222 został zbudowany w Bielsku-Białej i oblatany w dn. 21 września 1951 r. przez pilota doświadczalnego Adama Zientka. Podczas prób okazało się, że prototyp posiadał wiele wad dotyczących sterowności, szczególnie istotnym problemem było wchodzenie w płaski korkociąg. Po ich wyeliminowaniu i dalszych badaniach okazało się, że dopracowana wersja SZD-8bis Jaskółka (oblatana 24 grudnia 1952 r. również przez Adama Zientka) posiada bardzo dobre właściwości lotne.

Pierwsza seria 30 egzemplarzy wyprodukowanych Jaskółek okazała się liczbą niewystarczającą wskutek zamówień z zagranicy.

W trakcie dalszej produkcji opracowano następujące wersje szybowca[2]:

  • SZD-8 bis E - miała wzmocnione napędy sterów, podwozie, nową płozę tylną i poprawiony obrys usterzenia poziomego,
  • SZD-8 bis W - miała w skrzydłach zbiorniki balastowe o pojemności 95 dm3, z możliwością opróżnienia w powietrzu,
  • SZD-8 bis Z (zawodnicza) - wersja powstała z przebudowy wersji SZD-8 bis W, która miała problem ze szczelnością instalacji wodnej. Dodatkowo wzmocniono podwozie, zmieniono napędy sterów na sztywniejsze, oraz poprawiono kształt przedniej części kadłuba poprzez poprawę linii przejścia kadłub-limuzyna,
  • SZD-8 bis III - wersja opracowana przez Stanisława Wielgusa. Szybowiec oparty na dokumentacji SZD-8 bis E oraz SZD-8 bis Z z następującymi zmianami konstrukcyjnymi: wzmocnienie podwozia, zabudowa metalowej płozy ogonowej oraz zastosowanie we wszystkich napędach łożysk produkcji krajowej,
  • SZD-8 bis O - wersja oparta o dokumentację SZD-8 bis E. Zastosowano w niej obrys kadłuba jak w SZD-8 bis Z, poprawiono kształt tablicy przyrządów i zabudowano nowy model aparatury tlenowej typu KP-14. Nie posiadała zbiorników wodnych,
  • SZD-8 ter Z - opracowana przez zespół pod kierunkiem mgr inż. Z. Brachackiego na podstawie dokumentacji SZD-8 bis Z. Zmieniono w niej hamulce aerodynamiczne z drewnianych na metalowe, przekonstruowano tablicę przyrządów, poprawiono napęd zbiorników wody i zaostrzono grubą dotychczas krawędź spływu przejścia skrzydło-kadłub, zamieniono drewniane przejścia powierzchni nierozwijalnych na wykonane z laminatu,
  • SZD-8 ter ZO - wersja SZD-8 ter Z brakiem zbiorników wodnych i zapadki w kółku,
  • SZD-8 Jaskółka K - projekt wersji ze skrzydłem bez klap, nie zrealizowany.

W 1956 r. polscy piloci na Jaskółkach Z wystartowali w Mistrzostwach świata w szybownictwie w Saint-Yan. Marian Gorzelak zajął trzecie miejsce w klasyfikacji końcowej, a Tadeusz Góra był dwudziesty czwarty[3]. Medal Gorzelaka był pierwszym medalem szybowcowych mistrzostw świata zdobytym dla Polski.

Łącznie wyprodukowano 135 Jaskółek. Produkcję zakończono pod koniec lat 50-tych.

Na bazie SZD-8 zostały skonstruowane szybowce o zbliżonej konstrukcji[4]:

  • w 1954 r. powstała wersja z usterzeniem motylkowym oznaczona jako SZD-14 Jaskółka M. W czasie badań w locie doszło do ukręcenia się tylnej części kadłuba, który trzymał się na jednej listwie kilowej (pilot doświadczalny Adam Dziurzyński). Pilotowi udało się wylądować. Produkcji seryjnej nie podjęto,
  • w 1954 r. kadłub SZD-8bis wykorzystano do budowy szybowca wysokowczynowego SZD-11 Albatros, który zbudowano w 1 egzemplarzu,
  • w 1956 r. skonstruowano szybowiec SZD-17 Jaskółka L, który zbudowano w 4 egzemplarzach. Były wykorzystywane przez pilotów kadry do lotów wyczynowych oraz startu w zawodach krajowych.

Jeden egzemplarz szybowca SZD-8bis Jaskółka o znakach rejestracyjnych SP-1335 znajduje się w zbiorach Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie[5].

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Całkowicie drewniana. Limuzyna kabiny odsuwana do tyłu, dzięki czemu pilot miał dobrą widoczność na wszystkie strony. Kadłub półskorupowy o przekroju eliptycznym pokryty sklejką. Podwozie jednotorowe złożone z płozy przedniej, osłoniętego kółka oraz płozy ogonowej. Z przodu i dołu kadłuba zamocowano zaczepy przedni i dolny dp startu na holu.

Skrzydło dwudzielne, jednodźwigarowe również pokryte sklejką, wyposażone w hamulce aerodynamiczne, lotki i klapy.

Usterzenie klasyczne, z możliwością składania. Statecznik kryty sklejką, ster płótnem. Statecznik pionowy stanowi nierozłączną część z kadłubem, kryty sklejką. Ster konstrukcji drewnianej, kryty płótnem, zamocowany do dźwigarka statecznika.

Jaskółka wyposażona została w światła pozycyjne jak i została przystosowana do zabudowy aparatury tlenowej ze względu na możliwość wykonywania lotów w chmurach.

Rekordy[edytuj | edytuj kod]

Na Jaskółce zdobyto w sumie 17 rekordów świata, m.in.:

  • rekord prędkości lotu 97,4 km/h, 100 km po trójkącie,
  • rekord lotu docelowo-powrotnego na dystansie 533 km,
  • w 1959 rekord NRD w locie na 100 km po trójkącie zdobyty przez Wernera Runge[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Andrzej Glass, Tomasz Murawski (praca zbiorowa), Polskie szybowce 1945-2011. Problemy rozwoju, Wydawnictwo SCG, Bielsko-Biała 2012, ​ISBN 978-83-932826-0-9​, s. 28
  2. Andrzej Błasik, Andrzej Glass, Stanisław Madeyski (praca zbiorowa), Konstrukcje lotnicze Polski Ludowej, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1965, s. 61-63
  3. 6 Szybowcowe Mistrzostwa Świata, St Yan, Francja 1956 (pol.). [dostęp 2018-06-13].
  4. Janusz Babiejczuk, Jerzy Grzegorzewski, Polski przemysł lotniczy 1945 - 1973, Wydawnictwo MON, Warszawa 1974, s. 120
  5. Marian Krzyżan, Samoloty w muzeach polskich, Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, Warszawa 1983, ​ISBN 83-206-0432-X​, str. 136-137
  6. Patrz Modelarstwo Lotnicze. Piotr Piechowski

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]