Franz Waxman

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Franz Waxman
Imię i nazwisko

Franz Wachsmann

Data i miejsce urodzenia

24 grudnia 1906
Königshütte (obecnie Chorzów)

Data i miejsce śmierci

24 lutego 1967
Los Angeles

Przyczyna śmierci

nowotwór złośliwy

Instrumenty

fortepian

Gatunki

muzyka filmowa

Zawód

muzyk jazzowy, kompozytor, dyrygent

Aktywność

1930–1967

Instrument
fortepian
Strona internetowa

Franz Waxman (ur. 24 grudnia 1906 w Królewskiej Hucie (obecnie Chorzów), zm. 24 lutego 1967 w Los Angeles) – niemiecko–amerykański kompozytor, dyrygent, impresario i autor muzyki filmowej. Dwukrotny zdobywca Oscara (1951, 1952)[1]. Laureat Złotego Globu (1952)[1]. Został odznaczony Orderem Zasługi Republiki Federalnej Niemiec[2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wczesne lata[edytuj | edytuj kod]

Urodził się i wychował w Królewskiej Hucie (obecnie Chorzów) na Górnym Śląsku jako najmłodszy z sześciorga dzieci[3] Rosalie (z domu Perl) i Otta Wachsmanna[4]. Jego rodzina była pochodzenia żydowskiego[5]. Mieszkali na Bismarckstraße 61 (dzisiaj ulica Stalmacha). Mając trzy lata podczas zabawy wylał na siebie wrzątek, na trwałe uszkodził wzrok i od tamtej pory nosił bardzo mocne okulary[6]. Nikt w rodzinie nie był muzykalny poza Franzem, który zaczął lekcje gry na fortepianie w wieku siedmiu lat[7]. Jego ojciec był przemysłowcem i nie wierząc, że jego syn może zarabiać na życie muzyką, zachęcał go do kariery bankowej. W 1912 wraz z rodziną przeprowadził się do Opola, gdzie pracował przez dwa i pół roku jako kasjer w jednym z opolskich banków i przeznaczał swoją pensję na opłacenie lekcji gry na fortepianie, harmonii i kompozycji[8]. W wieku 17 lat podjął studia na Akademii Muzycznej w Dreźnie. Naukę kontynuował w Konserwatorium Muzycznym w Berlinie. W tym okresie opłacił swoją edukację muzyczną, grając na pianinie w nocnych klubach i kawiarniach[9].

Kariera[edytuj | edytuj kod]

Występował z popularnym zespole jazzowym późnych lat 20. Weintraub Syncopaters[10]. Przygodę z filmem rozpoczynał od dyrygowania orkiestrą w czasie nagrywania muzyki do kultowego Błękitnego anioła (1930) z Marleną Dietrich w roli głównej[11]. W następnych latach był autorem muzyki do wielu filmów niemieckich. Jego pierwsza muzyka powstała do filmu Fritza Langa Liliom (1934) z Charlesem Boyerem.

W 1933 naziści doszli do władzy. W 1934 Waxmana na berlińskiej ulicy został zaatakowany i dotkliwie pobity przez nazistowskich chuliganów[11]. Jeszcze tej samej nocy wyemigrował ze swoją przyszłą narzeczoną do Paryża. Waxman znalazł zakwaterowanie w hotelu Ansonia (już nie istnieje), którego mieszkańcy byli innymi uchodźcami, takimi jak Billy Wilder, Fritz Lang i Peter Lorre[11]. W 1935 wyjechał do USA, gdzie osiadł w Kalifornii i szybko zyskał sławę jednego z najzdolniejszych kompozytorów muzyki filmowej. Współpracował z wytwórniami Universal Studios (1935–36), Metro-Goldwyn-Mayer (1936–43) i Warner Bros. (1943–48)[12]. Napisał muzykę do ponad 200 filmów. Dwunastokrotnie nominowano go do Oscara, a statuetkę odebrał dwukrotnie – za muzykę do Bulwaru Zachodzącego Słońca Wildera (1951) i Miejsca pod słońcem George'a Stevensa (1952)[13].

W 1947 Waxman założył Los Angeles Music Festival i do końca życia pełnił funkcję jego dyrektora muzycznego i dyrygenta[5].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

23 czerwca 1934 poślubił Alice Pauline Schachmann, z którą miał syna Johna Williama (ur. 2 czerwca 1940)[14]. Jego żona zmarła 13 września 1957 w wieku 52 lat[15]. W 1958 ponownie ożenił się z pianistką Lellą Simone[16].

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

Zmarł 24 lutego 1967 w Los Angeles na raka w wieku 60 lat[17][18]. Jego prochy spoczęły na Hollywood Forever Cemetery[19].

Nagrody i nominacje[edytuj | edytuj kod]

Rok Nagroda Kategoria Film Rezultat
1939 Nagroda Akademii Filmowej Najlepsza muzyka filmowa[20] Młode serca (1938) Nominacja
Najlepsza ścieżka muzyczna[20] Nominacja
1941 Nagroda Akademii Filmowej Najlepsza muzyka filmowa[20] Rebeka (1940) Nominacja
1942 Nagroda Akademii Filmowej Najlepsza muzyka filmowa w dramacie[20] Podejrzenie (1941) Nominacja
Doktor Jekyll i pan Hyde (1941) Nominacja
1946 Nagroda Akademii Filmowej Najlepsza muzyka filmowa w dramacie lub komedii[20] Operacja Birma (1945) Nominacja
1947 Nagroda Akademii Filmowej Najlepsza muzyka filmowa w dramacie lub komedii[20] Humoreska (1946) Nominacja
1951 Złoty Glob Najlepsza muzyka[20] Bulwar Zachodzącego Słońca (1950) Wygrana
Nagroda Akademii Filmowej Najlepsza muzyka filmowa w dramacie lub komedii[20] Wygrana
1952 Nagroda Akademii Filmowej Najlepsza muzyka filmowa w dramacie lub komedii[20] Miejsce pod słońcem (1951) Wygrana
1955 Nagroda Akademii Filmowej Najlepsza muzyka filmowa w dramacie lub komedii[20] Srebrny kielich (1954) Nominacja
1959 Nagroda Akademii Filmowej Najlepsza muzyka filmowa w dramacie lub komedii[20] Historia zakonnicy (1959) Nominacja
Nagroda Grammy Najlepszy album ze ścieżką dźwiękową, ścieżka dźwiękowa w tle – film lub telewizja[20] Nominacja
1963 Złoty Glob Najlepsza muzyka filmowa[20] Taras Bulba (1962) Nominacja
Nagroda Akademii Filmowej Najlepsza muzyka filmowa[20] Nominacja

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bogdan Snoch: Górnośląski Leksykon Biograficzny. Suplement do wydania drugiego. Katowice: Muzeum Śląskie, 2006, s. 119. ISBN 83-60353-11-5.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Franz Waxman Awards (ang.). AllMovie. [dostęp 2022-07-17].
  2. Waxman, Franz (1906-1967) (ang.). Theatergemeinde. [dostęp 2022-07-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-07-17)].
  3. About Waxman (ang.). Franz Waxman®. [dostęp 2022-07-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-07-17)].
  4. Franz Waxman (1906–1967) (ang.). FamilySearch. [dostęp 2022-07-17].
  5. a b Franz Waxman (1906–1967) (ang.). Philharmonia. [dostęp 2022-07-17].
  6. Franz Waxman będzie miał ulicę w Katowicach (ang.). „Nasze Miasto”. [dostęp 2022-07-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-07-17)].
  7. Fathers of Film Music: Franz Waxman (ang.). Music Files. [dostęp 2022-07-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-07-17)].
  8. Franz Waxman (ang.). Virtual Sztetl. [dostęp 2022-07-17].
  9. Sandra Brennan: Franz Waxman Biography (ang.). AllMovie. [dostęp 2022-07-17].
  10. Franz Waxman – Writer (ang.). Film Reference. [dostęp 2022-07-17].
  11. a b c Jeffrey Dane: Franz Waxman - an overview of the composer and his life and work (ang.). Music Files. [dostęp 2022-07-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-07-17)].
  12. Franz Waxman (ang.). Rotten Tomatoes. [dostęp 2022-07-17].
  13. Rovi Staff: Franz Waxman Biography (ang.). AllMusic. [dostęp 2022-07-17].
  14. John Waxman w bazie IMDb (ang.)
  15. Alice Pauline Schachmann (1905–1957) (ang.). FamilySearch. [dostęp 2022-07-17].
  16. Franz Waxman (Wachsmann) (ang.). Geni. [dostęp 2022-07-17].
  17. Composer Franz Waxman Died On This Day in 1967 (ang.). The Violin Channel. [dostęp 2022-07-17].
  18. Franz Waxman, Prominent Jewish Composer, Dies in Los Angeles; Was 60 (ang.). Jewish Telegraphic Agency. [dostęp 2022-07-17].
  19. Bobb Edwards: Franz Waxman (1906–1967) (ang.). Find a Grave. [dostęp 2022-07-17].
  20. a b c d e f g h i j k l m n Franz Waxman Awards (port.). FamousFix.com. [dostęp 2022-07-17].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]