Grupa Warszawa Północ - Wachnowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Grupa AK Północ – grupa bojowa Armii Krajowej biorąca udział w walkach w czasie powstania warszawskiego działająca od 7 sierpnia do 5 września 1944.

Organizacja[edytuj | edytuj kod]

Grupa (nazywana początkowo również "Zgrupowaniem Zachodnim", "Grupą ppłk Wachnowskiego","Zgrupowaniem "Północ"[1]) została utworzona 7 sierpnia, dla zapewnienia oddziałom walczącym na Woli, Śródmieściu i Żoliborzu (w tym w Kampinosie) wspólnego dowództwa.

  • Dowódca - płk. Karol Ziemski "Wachnowski";
  • Zastępca dowódcy - płk. Antoni Sanojca "Kortum" (ciężko ranny 9 sierpnia), od 26 sierpnia płk Stanisław Klepacz "Jesion";
  • Szef sztabu - ppłk Jan Lamers "Florian";
  • Adiutant - por. Eugeniusz Ihnatowicz-Suszyński "Kamiński"
  • Szef kancelarii - st. strz. Irena Kwiatkowska "Czarna Basia"
  • Wydział I - szef kpt. Tadeusz Borkowski "Rum", od 26 sierpnia kpt. Tadeusz Szeremeta "Wojnas";
  • Wydział II - szef kpt. Michał Lewandowski "Tomasz";
  • Wydział III - szef mjr Adam Malewski "Jastrzębiec"; oficer operacyjny mjr Tadeusz Perdzyński "Tomir";
  • Komendant Kwatery Głównej - mjr Zygmunt Brockhusen "Antoni", od 25 sierpnia mjr Włodzimierz Kozakiewicz "Barry";
  • Wydział IV (kwatermistrz) - mjr Olgierd Rudnicki-Ostkiewicz "Sienkiewicz", od 14 sierpnia płk Stanisław Klepacz "Jesion", od 26 sierpnia ppłk Edward Lubowicki "Seweryn";
  • Wydział V (szef łączności) - kpt. Zygmunt Sawicki "Samulik";
  • Szef saperów - mjr Jerzy Hryniewicz "Juliusz";
  • Szef żandarmerii - mjr Włodzimierz Kozakiewicz "Barry", od 25 sierpnia Władysław Drzymulski "Walczak";
  • Szef duszpasterstwa - mjr ks. Henryk Szklarek Trzcielski, od 20 sierpnia mjr ks. Walerian Pączek "German";
  • Szef sanitarny - mjr Cyprian Sadowski "Skiba", od 15 sierpnia ppłk Stefan Tarnawski "Tarło";
  • Szef Wojskowego Sądu Specjalnego - mjr Lucjan Baczyński "Witeź"; od 22 sierpnia pchor. NN "Pigularz";

Szlak bojowy[edytuj | edytuj kod]

Pułkownikowi "Wachnowskiemu" podporządkowano wszystkie siły powstańcze walczące na terenie Woli, Starego Miasta, Żoliborza i Kampinosu. Zadaniem grupy było prowadzenie aktywnej obrony w rejonie Woli i Muranowa oraz przygotowanie do obrony Starego Miasta. Grupa miała też opóźniać niemieckie uderzenia wzdłuż osi arterii Wolska - most Kierbedzia. Jednak już po przybyciu 6 sierpnia ppłk Wachnowskiego na Stare Miasto ograniczono zdania grupy do obrony Starego Miasta, a w drugiej kolejności połączenia go z Żoliborzem[2]. Ostatecznie obszarem działania grupy objęte zostały oddziały Starego Miasta oraz oddziały z Woli, które przedostały się na Stare Miasto. Oddziały żoliborskie podlegały grupie jedynie okresowo na a swoim odcinku południowym.

Wobec przecięcia przez nieprzyjaciela trasy mostowej i niepowodzenia w przełamaniu oporu w rejonie Dworca Gdańskiego, zorganizowano obronę okrężną Starego Miasta, tworząc trzy odcinki bojowe:

27 sierpnia otworzono samodzielny odcinek "Trzaska" dowodzony przez kpt Eugeniusza Konopackiego "Trzaska", składający się z pododcinków:

Stan osobowy grupy wynosił ok. 7 tys. żołnierzy.

W nocy z 30 na 31 sierpnia wobec krytycznej sytuacji Starówki podjęto próbę przebicia do Śródmieścia. Zakończyła się ona jednak niepowodzeniem i kosztowała Grupę "Północ" utratę 100 zabitych i 100 rannych żołnierzy. W tej sytuacji podjęto decyzję o ewakuacji kanałami. W nocy z 1 na 2 września 4,5 tys. żołnierzy AK wycofało się tą drogą do Śródmieścia, podczas gdy kolejnych 800 powstańców (w tym wielu z AL) przeszło na Żoliborz. 5 września Grupa "Północ" została oficjalnie rozwiązana.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Piotr Stachiewicz: Starówka1944. Zarys organizacji i działań bojowych Grupy "Północ" w powstaniu warszawskim. Warszawa: Ministerstwo Obrony Narodowej, 1983, s. 34.
  2. Piotr Stachiewicz: Starówka1944. Zarys organizacji i działań bojowych Grupy "Północ" w powstaniu warszawskim. Warszawa: Ministerstwo Obrony Narodowej, 1983, s. 28.
  3. Uchwała Nr XXXIII/735/2004 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 8 lipca 2004 r. w sprawie nadania nazw ulicom w dzielnicy Mokotów m.st. Warszawy.. „Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego nr 2003 poz. 5436”, 13 sierpnia 2004 r.. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kirchmayer J., Powstanie Warszawskie, Warszawa 1984.
  • Komornicki S., Na barykadach Warszawy, Warszawa 1981.
  • Oddziały Powstania Warszawskiego, red. Komornicki Stanisław, Warszawa 1988.