II Korpus Polski w Rosji

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy II Korpusu Polskiego w Rosji. Zobacz też: II Korpus Polski – stronę ujednoznaczniającą.
II Korpus Polski
Historia
Państwo  Imperium Rosyjskie
 II Rzeczpospolita
Sformowanie 1917
Rozformowanie 1918
Dowódcy
Pierwszy gen. Sylwester Stankiewicz
Ostatni płk Józef Haller
Działania zbrojne
Bitwa pod Kaniowem
Organizacja
Rodzaj wojsk Piechota

II Korpus Polski (II KP) – korpus Armii Imperium Rosyjskiego sformowany z Polaków – żołnierzy Frontu Rumuńskiego i Frontu Południowo-Zachodniego.

Formowanie korpusu[edytuj]

Powstał 21 grudnia 1917 roku w m. Soroki (Besarabia). O utworzeniu II Korpusu zadecydował Naczpol w drugiej połowie 1917 roku. W Kiszyniowie 2 grudnia 1917 roku został utworzony Komitet Wykonawczy Związku Wojskowych Polaków Frontu Rumuńskiego. Formowanie Korpusu rozpoczęło proces tworzenia polskiej siły zbrojnej na Ukrainie.

Korpus był formowany z Polaków – żołnierzy rosyjskich frontów: Rumuńskiego i Południowo-Zachodniego (tereny wschodniego Wołynia i Podola) oraz z Polaków w Besarabii. Przy poparciu życzliwego dla Polaków dowódcy Frontu Rumuńskiego generała piechoty Dymitra Szczerbaczewa, w Suczawie została utworzona dywizja piechoty, której przekazano sprzęt i broń po XXIX Korpusie Rosyjskim.

Odznaka pamiątkowa Związku Kaniowczyków, wykonana z mosiądzu (rewers)

Skład organizacyjny[edytuj]

W skład korpusu weszli też żołnierze II Brygady Legionów Polskich pod dowództwem płk. Józefa Hallera (część sił Polskiego Korpusu Posiłkowego), którzy w dniu 15 lutego 1918 przeszli przez front rosyjsko-austriacki pod Rarańczą i połączyli się z Korpusem pod Sorokami. Sama brygada została rozwiązana.

Korpus liczył 8 marca 1918 ponad 7.000 żołnierzy, z tego ok. 1.500 żołnierzy II Brygady Legionów.

Obsada personalna Dowództwa II Korpusu Polskiego[edytuj]

Gwiazdka przy nazwisku oznacza, że oficer został odznaczony Krzyżem Walecznych „za męstwo i odwagę, wykazane w bitwie Kaniowskiej w składzie byłego II Korpusu Wschodniego w dniu 11 maja 1918 roku”[1]

Działania korpusu[edytuj]

2 bryg korpus 1918.png
Kaniów 1918.PNG

Wszystkie polskie jednostki na Ukrainie podlegały początkowo utworzonemu przez Naczelny Polski Komitet Wojskowy Naczelnemu Inspektorowi Polskiej Siły Zbrojnej gen. Eugeniuszowi de Henning Michaelisowi, a od kwietnia 1918 Naczelnemu Dowództwu Wojsk Polskich na Ukrainie z gen. A. Osińskim na czele. W okresie od 7 marca do połowy kwietnia 1918, w celu nie czynienia trudności w poczynaniach Rady Regencyjnej, płk. Józef Haller podjął decyzję o zatrzymaniu II Korpusu w okolicach Kaniowa.

W końcu kwietnia okupacyjne władze niemieckie na Ukrainie przekazały dowództwu Korpusu żądanie samorozwiązania sił. Rada Naczelna II Korpusu postanowiła rozlokować swoje wojska za Dnieprem, na terenach nie kontrolowanych przez wojska Państw Centralnych. Sprzeciwili się temu wyżsi oficerowie. Generałowie: Stankiewicz i Gllas zostali usunięci z zajmowanych stanowisk i z grupą ok. 400 żołnierzy pozostających przy gen. Gllasie przeszli w rejon Winnicy.

Nowym dowódca Korpusu został płk Józef Haller, który z Korpusem wymaszerował w kierunku Dniepru. Po drodze na Ukrainę naddnieprzańską musiał toczyć zaciekłe walki ze zrewoltowanym chłopstwem ukraińskim. W nocy 10 na 11 maja 1918 pod Kaniowem II Korpus został otoczony przez wojska niemieckiej po całodziennej walce skapitulował. Niemcy stracili w bitwie ok. 1000 żołnierzy. Bitwa pod Kaniowem nie miała większego znaczenia militarnego. Stanowiła jednak niewielki, ale samodzielny wkład żołnierza polskiego w dzieło zwycięstwa nad Państwami Centralnymi.

Rozwiązanie korpusu[edytuj]

Data 11 maja 1918 przyjęta jest za datę kończącą istnienie II Korpusu Polskiego. Większość żołnierzy korpusu została wzięta do niewoli niemieckiej. Dowódca Korpusu gen. J. Haller zdołał przedostać się do Moskwy, a następnie przez Murmańsk do Francji, gdzie stanął na czele sformowanej Błękitnej Armii.

 Osobny artykuł: Armia Polska we Francji.

Bibliografia[edytuj]

  1. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 42 z 24 grudnia 1921 roku, s. 1668-1669.