5 Pułk Ułanów Zasławskich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy 5 Pułku Ułanów Zasławskich. Zobacz też: 5 Pułk Ułanów.
5 Pułk Ułanów Zasławskich
Ilustracja
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1917
Rozformowanie 1939 (1944)
Tradycje
Święto 26 września
Nadanie sztandaru 2 sierpnia 1919
Dowódcy
Pierwszy ppłk Stanisław Sochaczewski
Ostatni ppłk Jerzy Anders
Działania zbrojne
I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Bielawińce
Mińsk Mazowiecki
Ostrołęka
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk kawaleria
Podległość 1 Brygada Jazdy
VIII Brygada Jazdy
XII Brygada Kawalerii
Podlaska Brygada Kawalerii
Defilada pułku
Poczet sztandarowy pułku, Święto Żołnierza, rok 1933
Pułk walczył w składzie II Korpusu Polskiego
Kaniów 1918.PNG
Podlaska BK w 1938
Sgo narew 1939.png
Bitwa kock 1939 1.png
Bitwa kock 1939 2.png
Pamiątkowe tablice i krzyż poświęcony 5 pułkowi Ułanów Zasławskich w Ostrołęce-Wojciechowicach

5 Pułk Ułanów Zasławskich (5 puł) - oddział kawalerii polskich formacji wojskowych w Rosji i Wojska Polskiego II RP.

Do 1939 pułk stacjonował w garnizonie Ostrołęka. Natomiast kadra szwadronu zapasowego stacjonowała początkowo w Garwolinie.

Święto pułkowe – 26 września, w rocznicę szarży pod Zasławiem w 1920.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec listopada 1917 z Polaków służących w dwóch rosyjskich dywizjach kawalerii (9. i kombinowanej), działających na froncie rumuńskim, w Besarabii, zorganizowany został „Polski Kawaleryjski Dywizjon przy 8-ej armii”. Dywizjon formował się we wsi Bielawińce na podstawie rozkazu Dowództwa 8 Armii wydanego 26 listopada 1917. Dowódcą i organizatorem oddziału został ppłk Stanisław Sochaczewski. Dywizjon został podporządkowany dowódcy II Korpusu Polskiego w Rosji. Do 14 grudnia 1917 zorganizowano trzy szwadrony liniowe, pluton łączności, pluton karabinów maszynowych, kolumnę taborową i trzydziałową baterię artylerii konnej[1][2].

1 stycznia 1918 do dywizjonu dotarła informacja o rozkazie Dowództwa 8 Armii w sprawie przeformowania dywizjonu w „pułk jazdy polskiej przy 8-ej armii”. 4. szwadron, wyłączony z rosyjskiej 7 Dywizji Kawalerii, formował się w Sorokach pod dowództwem por. Jerzego Kobylańskiego[3]. 12 maja 1918, po bitwie pod Kaniowem, jednostka została rozformowana, a oficerowie osadzeni w Twierdzy Brzeskiej.

13 listopada 1918 do Warszawy przybyli oficerowie pułku zwolnieni z niewoli niemieckiej. 14 listopada 1918, na podstawie rozkazu L. 15 szefa Sztabu Generalnego, podpułkownik Sochaczewski rozpoczął formowanie 5 pułku ułanów. Na miejsce postoju wyznaczono koszary w Mińsku Mazowieckim, w których stacjonował szwadron instrukcyjny Polskiej Siły Zbrojnej. W skład pułku włączono szwadron ułanów z Łukowa. Biuro werbunkowe pułku mieściło się w hotelu „Uniwersal” przy ulicy Marszałkowskiej 105 w Warszawie[4].

Pułk brał udział w wyprawie kijowskiej jak i w całej wojnie polsko-bolszewickiej.

Kampanię wrześniową pułk odbył w ramach Podlaskiej BK

Pułk odtworzono w strukturach AK.

Pułk nawiązywał do tradycji 5 pułk ułanów utworzonego w roku 1830 i walczącego w powstaniu listopadowym.

Zasławscy ułani[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy pułku
  • ppłk/płk Stanisław Sochaczewski (1917-1920)
  • ppłk tyt. płk kaw. Spirydion Koiszewski (1920 - 15 I 1925 → cz.p.o. dowódcy 25 puł[5])
  • ppłk / płk kaw. Anatol Jezierski (15 I 1925[6] - VII 1935 → stan spoczynku z dniem 31 VIII 1935[7])
  • ppłk / płk kaw. Stefan Chomicz (4 VII 1935[8] - 14 IX 1939)
  • ppłk kaw. Jerzy Edward Anders (od 14 IX 1939)
Dowódcy pułku AK
Zastępcy dowódcy pułku
Kwatermistrzowie pułku
Oficerowie pułku

Obsada personalna pułku w marcu 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939 roku[11][a]

  • dowódca pułku – płk Stefan Bolesław Jakub Chomicz
  • I zastępca dowódcy – ppłk Jerzy Edward Anders
  • adiutant – por. Zygmunt Antoni Sokołowski[b]
  • naczelny lekarz medycyny – kpt. dr Michał Wyhinnyj
  • starszy lekarz weterynarii – mjr Czesław Wikiel
  • młodszy lekarz weterynarii – por Aleksander Sielicki
  • oficer placu Ostrołęka – rtm. adm. (kaw.) Tadeusz Edward Laskowski
  • II zastępca dowódcy (kwatermistrz) – mjr Bronisław Korpalski
  • oficer mobilizacyjny – rtm. Julian Bąkowski
  • zastępca oficera mobilizacyjnego – por. Ludwik Aleksander Turasiewicz
  • oficer administracyjno-materiałowy – rtm. Janusz Ludwik Zdzisław Jacyna-Onyszkiewicz
  • dowódca szwadronu gospodarczego – por. Zygmunt Antoni Sokołowski
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Józef Franciszek Storożek
  • oficer żywnościowy – rtm. adm.(kaw.) Leon Udymowski
  • dowódca plutonu łączności – por. Aleksander Bonifacy Hryniewicz
  • dowódca plutonu kolarzy – por. Wacław Gottwald
  • dowódca plutonu ppanc. – por. Józef Władysław Wilowski
  • dowódca 1 szwadronu – por. Jerzy Jan Roszkowski
  • dowódca plutonu – por. Bronisław Sadlej
  • dowódca plutonu – ppor. Zasław Hubert Henryk Krzywobłocki
  • dowódca 2 szwadronu – rtm. Wiktor Jakubowski
  • dowódca plutonu – ppor. Marian Michniewicz
  • dowódca plutonu – ppor. Janusz Wacław Wolski
  • dowódca 3 szwadronu – rtm. Ryszard Szempliński
  • dowódca plutonu – por. Zbigniew Zielkiewicz
  • dowódca 4 szwadronu – rtm. Kazimierz Wachniewski
  • dowódca plutonu – ppor. Leszek Antoni Rozlau
  • dowódca szwadronu km – p.o. por. Franciszek Szabunia
  • dowódca szwadronu zapasowego – mjr Zygmunt Wacław Strubel
  • zastępca dowódcy – wakat
  • odkomenderowany – mjr Kazimierz Wyszosław Tomasik †1940 Charków
  • na kursie – por. Adam Józef Dąbrowski
  • na kursie – por. Wiesław Makowski
  • na kursie – por. Grzegorz Płodowski
  • w szpitalu – rtm. adm. (kaw.) Władysław Pawlikowski

Obsada personalna pułku we wrześniu 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Obsada pułku we wrześniu 1939 roku[13]

dowództwo
  • dowódca pułku – płk Stefan Bolesław Jakub Chomicz
  • zastępca dowódcy – ppłk Jerzy Edward Anders
  • kwatermistrz – mjr Bronisław Korpalski
  • bez funkcji – mjr Zygmunt Wacław Strubel
  • adiutant – por. Zygmunt Antoni Sokołowski
  • oficer ordynansowy – ppor. rez. Jerzy Przywieczerski †20 VII 1942 KL Neuengamme
  • II oficer ordynansowy – por. Wacław Gottwald
  • oficer broni – ppor. rez. Andrzej Jeżewski
  • kierownik kancelarii – wachm. Lucjan Menżyński
  • lekarz medycyny – kpt. lek. dr Michał Wyhinnyj
  • lekarz weterynarii – por. lek. wet. Aleksander Sielicki
  • kapelan – ks. Czesław Łapiński
szwadron gospodarczy
  • dowódca szwadronu gospodarczego – por. rez. Aleksander Dzieduszycki
  • oficer żywnościowy – ppor. rez. Tadeusz Zawidzki
  • płatnik – kpt. int. Józef Franciszek Storożek
  • skarbnik – chor. Mieczysław Konowalski
  • szef szwadronu – wachm. Antoni Dygas
1 szwadron
  • dowódca 1 szwadronu – por. Jerzy Jan Roszkowski
  • dowódca I plutonu – ppor. Zasław Hubert Henryk Krzywobłocki (5 IX ranny)
  • dowódca II plutonu – chor. Jerzy Ulatowski
  • dowódca III plutonu – ppor. rez. Edward Sochaczewski
  • szef szwadronu – wachm. Stanisław Dziewirski
2 szwadron
  • dowódca 2 szwadronu – rtm. Zbigniew Piotrowski
  • dowódca I plutonu – por. rez. Wiktor Plater-Zyberk (9 IX ranny)
  • dowódca II plutonu – ppor. Marian Michniewicz
  • dowódca III plutonu – ppor. rez. Stefan Radomiński
  • szef szwadronu – wachm. Kazimierz Gwiazda
3 szwadron
  • dowódca 3 szwadronu – rtm. Ryszard Szempliński
  • dowódca I plutonu – por. Zbigniew Zielkiewicz
  • dowódca II plutonu – por. Wiesław Makowski (9 IX ranny)
  • dowódca III plutonu – ppor. rez. Kazimierz Rzewuski
  • szef szwadronu – wachm. Paweł Semeniuk
4 szwadron
  • dowódca 4 szwadronu – rtm. Kazimierz Wachniewski
  • dowódca I plutonu – por. rez. Tadeusz Mierzyński (5 X ranny)
  • dowódca II plutonu – por. rez. Karol Malanowicz †2 X 1939
  • dowódca III plutonu – ppor. Janusz Wolski
  • szef szwadronu – wachm. Władysław Wołosz
szwadron ckm
  • dowódca szwadronu ckm – por. Janusz Jacyna-Onyszkiewicz
  • dowódca I plutonu – por. Grzegorz Płodowski
  • dowódca II plutonu – por. rez. Leon Głowacki
  • dowódca III plutonu – ppor. rez. Tadeusz Sowiński
pododdziały specjalne
  • dowódca plutonu łączności – por. Aleksander Bonifacy Hryniewicz
  • dowódca plutonu przeciwpancernego – por. Józef Władysław Wilowski
  • dowódca plutonu kolarzy – ppor. rez. Czesław Ahrends

Kawalerowie Virtuti Militari[edytuj | edytuj kod]

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za wojnę 1918-1920[14]

  1. plut. Tomasz Bielecki
  2. ś.p. ppor. Kazimierz Bogucki
  3. ułan Piotr Czuba
  4. mjr Konstanty Dzieduszycki
  5. plut. Stanisław Furmańczyk
  6. ppor. Jerzy Florkowski
  7. wachm. Franciszek Grzegorczyk
  8. wachm. Lucjan Hamerszmidt
  9. kpr. Julian Henel
  10. plut. Stanisław Jakubowski
  11. kpr. Aleksander Jordański
  12. ś.p. kpr. Kazimierz Karaś
  13. plut. Herman Kempski
  14. ppor. Alfred Klauzal
  15. ppor. Bronisław Korpalski
  16. plut. Jan Lelontko
  17. wachm. Edmund Miterski
  18. ś.p. Włodzimierz Młodzianowski
  19. st. wachm. Marian Morawski
  20. ppor. Tadeusz Nowiński
  21. ś.p. por. Franciszek Podhorski
  22. ś.p. wachm. Stanisław Pichl
  23. plut. Stanisław Ratajczyk
  24. por. Franciszek Rodziewicz
  25. por. Józef Stapf
  26. ppor. Zygmunt Wacław Strubel
  27. rtm. Leon Strzelecki
  28. plut. Władysław Sobieszczak
  29. ppłk Stanisław Sochaczewski
  30. st. ułan Bazyli Siwiński
  31. por. Stanisław Solecki
  32. ś.p. ułan Mieczysław Olszamowski
  33. ś.p. rtm. Władysław Turski
  34. ś.p. rtm. Stanisław Udymowski
  35. ś.p. st. ułan Stefan Walewski
  36. wachm. Władysław Wągrocki
  37. ś.p. plut. Bolesław Węsak
  38. st. ułan Bolesław Zagórski

Symbole pułkowe[edytuj | edytuj kod]

Sztandar
 Osobny artykuł: Polskie sztandary wojskowe.

Sztandar ufundowany został przez Koło Opieki 5 Pułku Ułanów i 3 sierpnia 1919 wręczył go pułkowi gen. Trzaska-Durski na placu Saskim w Warszawie[15]. Płat sztandaru znajduje się obecnie w Arsenale oo. Paulinów w Częstochowie[16].

Odznaka pamiątkowa

Minister spraw wojskowych rozkazem L. 2666.21 B.P. z 7 maja 1923 roku zatwierdził odznakę pamiątkową 5 pułku ułanów[17]. Odznaka o wymiarach 39x39 mm ma kształt równoramiennego krzyża, którego ramiona i środek tarczy pokryte są karmazynową emalią. Na środku krzyża godło wz. 1919, okolone srebrnym wieńcem laurowym. Od wieńca odchodzą cztery proporczyki karmazynowo - chabrowe z białym kątem. Na ramionach krzyża wpisano daty „1831” i „1917”. Odznaka oicerska - czteroczęściowa, wykonana w srebrze, emaliowana. Wykonawcą odznak był Wincenty Wabia-Wabiński z Warszawy[18].

Barwy

Prop 5pul.png 1924 r. proporczyk z białym kątem posiadał skrzydła w barwach karmazynowej i niebieskiej.

Prop 1928 5pul.png 1928 r. proporczyk z białym kątem posiadał skrzydła w barwach wiśniowej i chabrowej.

Otok wiśniowy.png Otok wiśniowy[19].

Spod 5pul.png Szasery ciemnogranatowe, lampasy wiśniowe, wypustka wiśniowa.

Prop dow 5pul.png proporczyk dowództwa w 1939

Prop 1szw 5pul.png proporczyk 1 szwadronu w 1939

Prop 2szw 5pul.png proporczyk 2 szwadronu w 1939

Prop 3szw 5pul.png proporczyk 3 szwadronu w 1939

Prop 4szw 5pul.png proporczyk 4 szwadronu w 1939

Prop 5szwckm 5pul.png proporczyk 5 szwadronu ckm w 1939

Prop plutlaczn 5pul.png proporczyk plutonu łączności w 1939

Żurawiejki
Kto zegarki w polu zbiera?
To jest piąty pułk Hallera
Wycierają wszystkie kąty
To ułanów jest pułk piąty
W krwawej szarży pod Zasławiem
Pułk zasłużył się Warszawie
Krwawo podły wróg odczuje
Gdy Zasławczyk nań szarżuje
Tępi chamów jak cholera
Pułk ułanów od Hallera
A kto hadów poniewiera
To jest piąty pułk Hallera

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[12].
  2. Por. Zygmunt Antoni Sokołowski pełnił jednocześnie funkcję dowódcy szwadronu gospodarczego.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Nowiński 1929 ↓, s. 5-6.
  2. Kukawski 2012 ↓, s. 5.
  3. Nowiński 1929 ↓, s. 7.
  4. Henryk Wielecki: Wojsko Polskie 1921-1939. s. 71.. „Kurier Warszawski” nr 319 z 18 listopada 1918 roku, s. 8.
  5. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 22 stycznia 1925 roku, s. 29.
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 22 stycznia 1925 roku, s. 30.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 4 lipca 1935 roku, s. 86.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 4 lipca 1935 roku, s. 96.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 12 marca 1929 roku, s. 91.
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 236.
  11. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 691–692.
  12. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  13. Kukawski 2012 ↓, s. 44-45.
  14. Nowiński 1929 ↓, s. 44.
  15. Satora 1990 ↓, s. 192.
  16. Satora 1990 ↓, s. 25.
  17. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 34 z 11 września 1923 roku, obwieszczenia.
  18. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 17-172.
  19. Dziennik Rozkazów MSWojsk. nr 6 z 24 lutego 1928 roku

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]