Jan Bagieński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jan Aleksander Bagieński
Data i miejsce urodzenia 25 stycznia 1883
Soroki
Data i miejsce śmierci 12 czerwca 1967
Lwów
Zawód architekt
Kamienica przy ulicy 29 listopada 14 (obecnie Konowalca), Lwów
Pałacyk Dowgiałłów przy Alei Szucha 6, Warszawa
Kamienica przy ulicy Ludwika Nabielaka 37 (obecnie Iwana Kotlarewskiego), Lwów
Grobowiec Wurstów i Szymonowiczów na Cmentarzu Łyczakowskim gdzie spoczywa Jan Bagieński, Lwów

Jan Aleksander Bagieński (ur. 25 stycznia 1883 w Sorokach, zm. 12 czerwca 1967 we Lwowie) – polski architekt, wykładowca Politechniki Lwowskiej.

Życiorys[edytuj]

Urodził się w rodzinie polskiego prawnika Aleksandra Bagieńskiego, po ukończeniu szkoły realnej wyjechał do Kerczu, gdzie uczył się w Gimnazjum Aleksandryjskim. W sierpniu 1902 przyjechał do Warszawy i rozpoczął studia na Uniwersytecie, które przerwał w 1904 i zamieszkał we Lwowie, gdzie rozpoczął rok później naukę w Wyższej Szkole Politechnicznej. Od 1909 pracował w biurze budowlanym Wojciecha Dembińskiego (1880-b.d.), rok później ukończył studia i otrzymał uprawnienia architekta. W 1913 wyjechał na dwa miesiące do Rzymu, gdzie poświęcił czas na własne badania nad architekturą antyczną. Do 1914 zaprojektował jedenaście kamienic i domów użytkowych, które zostały zbudowane przez firmę Dembińskiego. W 1915 wyjechał do Sewastopola, gdzie był starszym asystentem Alfonsa (Aleksandra) Wensana(ros.) przy budowie koszar Morskiego Korpusu Kadetów.

W 1920 powrócił do Lwowa, gdzie zaczął projektować wille miejskie. Od 1921 był wykładowcą na Politechnice Lwowskiej, w 1933 otrzymał tytuł profesora. Uczył kompozycji architektonicznej w oparciu o formy klasyczne, po 1939 pozostał na uczelni i wykładał również po wybuchu II wojny światowej i przekształceniu tej uczelni w radziecki Instytut Politechniczny.

Podczas wysiedlenia Polaków ze Lwowa podjął decyzję o pozostaniu w mieście. Od 1950 rozszerzył zakres swoich wykładów o dekoratorstwo, należał do rady regionalnej do spraw architektury i urbanistyki. Wykształcił 370 architektów, na emeryturę przeszedł z końcem 1966.

Zmarł 12 czerwca 1967 i spoczął na Cmentarzu Łyczakowskim.

Dorobek architektoniczny[edytuj]

Jan Bagieński początkowo tworzył w duchu neoklasycyzmu, po 1920 jego projekty nosiły cechy funkcjonalizmu.

  • Dom radcy skarbowego Ludwika Hirscha przy ulicy 29 Listopada we Lwowie (obecnie ul. Jewhena Konowalca 44) zbudowany w duchu modernizmu /1911-1912/;
  • Kamienica dochodowa Żurawskiej przy ulicy Jana Chodkiewicza we Lwowie (obecnie ul. Bohuna 6);
  • Kamienica dochodowa F. Mączyńskiego przy ulicy Jana Chodkiewicza we Lwowie (obecnie ul. Bohuna 8);
  • Kamienica przy ulicy Andrzeja Potockiego we Lwowie (obecnie ul. generała Czuprynki 56 i 68), (wspólnie z Wojciechem Dembińskim) /1910/;
  • Kaplica we wsi Babin koło Kałusza /1912/;
  • Kamienica przy ulicy Władysława Łozińskiego we Lwowie (obecnie ul. Ołeksandra Hercena 6), wspólnie z Wojciechem Dembińskim /1912/;
  • Kamienice przy ulicy Floriana Ziemiałkowskiego we Lwowie (obecnie ul. Ołeksy Nowakowskiego 8-10) /1912/;
  • Neorenesansowy Pałacyk Dowgiałły przy Alei Jana Ch. Szucha 6-8 w Warszawie, zbudowany jako wygrana konkursu architektonicznego /1912-1913/;
  • Kamienice secesyjne z elementami klasycyzmu przy ulicy Ludwika Nabielaka we Lwowie (obecnie ul. Iwana Kotlarewskiego 12, 37, 37a), wspólnie z Wojciechem Dembińskim /1913-1914/;
  • Żeńska Szkoła Realna Janiny Karłowicz przy ulicach Snopkowskiej iKarłowiczówny we Lwowie (obecnie ul. Stusa 23), wspólnie z Wojciechem Dembińskim /1912-1913/;
  • Kamienica przy ulicy Izaka Isakowicza we Lwowie (obecnie ul. Iwana Horbaczewskiego 8) /1913/;
  • Willa w Lubieniu Wielkim /ok. 1915/;
  • Centralny pawilon Targów Wschodnich we Lwowie tzw. podkowa z ornamentem w stylu art déco (1922) (wspólnie z Tadeuszem Stanisławem Wróblem, Bronisławem Wiktorem i Tadeuszem Bładą) /1922/;
  • Willa w stylu neoklasycyzmu przy ulicy Adama Ponińskiego 2 we Lwowie (obecnie ul. Iwana Franki 150), obecnie muzeum Iwana Franki /1925/;
  • Kościół pw. Św. Trójcy w Rudniku nad Sanem (wspólnie z Bronisławem Wiktorem) /1927-1928/;
  • Kościół pw. Najświętszej Marii Panny we wsi Lipiny (Rejon jaworowski) /1925-1931/;
  • Sanatorium „Wiktor” w Żegiestowie wspólnie ze Zbigniewem Wardzałą) /1936/;
  • Kościół pw. Matki Boskiej Pocieszenia i św. Marcina w Komborni /1932-1933/;
  • Dom mieszkalny kwaterunku wojskowego w Kołomyi /1934-1939/;
  • Gmach Towarzystwa Ubezpieczeń Ogólnych w stylu funkcjonalizmu przy ulicy Zielonej 12 we Lwowie /1937-1939/, we wrześniu 1939 mieściło się tu dowództwo obrony miasta, a obecnie Wydział Uniwersytetu Medycznego;
  • Kino w Drohobyczu /1946/;
  • Kompleks sportowy Politechniki Lwowskiej /1950-1952/.

Renowacje i przebudowy[edytuj]

  • Industrial Bank w Krakowie /1912/;
  • Przebudowa budynku Banku Austro-Węgierskiego przy ulicy 3 maja we Lwowie (obecnie ul. Strzelców Siczowych 9) na siedzibę Galicyjskiego Banku Oszczędności /1914-1921/;
  • Przebudowa Pałacu Bielskich przy ulicy Mikołaja Kopernika 42 we Lwowie /1921-1923/ obecnie Dom Nauczyciela;
  • Willa przy ulicy Jana Długosza we Lwowie (obecnie ul. Cyryla i Metodego 15), współautor Wojciech Dembiński /1927/;
  • Renowacja wnętrza i wyposażenia klasztoru Dominikanów we Lwowie /1928/;
  • Odbudowa zamku w Brzeżanach /1932/;
  • Przebudowa elewacji Pałacu Biesiadeckich przy Placu Halickim we Lwowie 10 /1934.

Projekty niezrealizowane[edytuj]

  • Konkurs na zabudowę ulicy Mikołaja Kopernika we Lwowie /1910/;
  • III miejsce w konkursie na gmach Muzeum Narodowego w Warszawie /1924/.

Bibliografia[edytuj]

  • Grzegorz Rąkowski, Lwów. Przewodnik krajoznawczo-historyczny po Ukrainie Zachodniej, część IV. Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, Pruszków 2008, ​ISBN 978-83-89188-70-8​.
  • Володимир Вечерський. Багенський Іван Олександрович [w:] Енциклопедія сучасної України. Т. 2. Національна академія наук України, Наукове товариство імені Шевченка, Kijów 2003, s. 57. ​ISBN 966-02-2681-0​.
  • Клименюк Т. М. Іван Багенський – архітектор, педагог, вчений [w:] Будуємо інакше, 2001, Nr 5–6, s. 12–13.
  • Козицький А. Багенський Іван [w:] Енциклопедія Львова / За редакцією А. Козицького та І. Підкови, Львів: Літопис 2007, Т. 1, s. 140–141. – ​ISBN 978-966-7007-69-0​. (A. Kozicki, Encyklopedia Lwowa, „Jan Bagieński”)