Rynek we Lwowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
 Ukraina, Lwów
Rynek
Ratusz
Ratusz
Położenie na mapie Lwowa
Mapa lokalizacyjna Lwowa
Rynek
Rynek
Położenie na mapie obwodu lwowskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu lwowskiego
Rynek
Rynek
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Rynek
Rynek
Ziemia49°50′30,8″N 24°01′54,6″E/49,841883 24,031831
Plan placu
Kamienice, Ratusz, plan Rynku
Kamienica Szolc-Wolfowiczów
Czarna Kamienica z rzeźbą Adonisa
Front Ratusza z rzeźbą Neptuna
Plan Rynku
Fontanny
Rzeźba Adonisa
Rzeźba Amfitryty
Rzeźba Diany
Rzeźba Neptuna
Pierzeje Rynku
Pierzeja południowa, po lewej Pałac Lubomirskich i Korniakta
Pierzeja północna
Pierzeja północna i rzeźba Amfitryty
Pierzeja północna z wieży Ratusza
Północno-zachodnia narożnik Rynku
Pierzeja wschodnia z wieży Ratusza

Rynek we Lwowie – centralny plac Lwowa, miasta lokowanego w 1356 r. przez Kazimierza III Wielkiego na prawie magdeburskim. Plac ma kształt prostokątny i wymiary 142 x 129 m. Z każdego narożnika Rynku wychodzą po dwie ulice. Jest więc on podobny do Rynku warszawskiego i wrocławskiego, a różny od Rynków poznańskiego i krakowskiego. Centralną część placu zajmował blok śródrynkowy, którego południową ścianę stanowił Ratusz. Po zawaleniu się wieży ratuszowej w 1825 r. cały blok rozebrano i postawiono nowy Ratusz. Dookoła Rynku wznoszą się 44 kamienice prezentujące wszystkie style od renesansu po modernizm. W czterech narożnikach rynku znajdują się studnie-fontanny z początku XIX wieku dłuta prawdopodobnie Hartmana Witwera lub Schimsera. Przedstawiają postacie mitologiczne: Neptuna, Dianę, Amfitrytę, Adonisa. Przed Ratuszem stał pręgierz, przy którym wykonywano wyroki. Figura stojąca na jego szczycie znajduje się obecnie w Kamienicy Królewskiej. W 1998 roku Rynek wraz z całą starówką został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO.

Historia[edytuj]

Plac wytyczono wkrótce po lokacji miasta. Początkowo zabudowa była gotycka. Wielki pożar miasta 3 czerwca 1527 roku praktycznie doszczętnie zniszczył całą zabudowę. Rynek, jak i całe miasto, odbudowano w nowym już - renesansowym - stylu. Jednym z nielicznych zachowanych elementów gotyckich jest sklepienie w kamienicy nr 24 odkryte na początku XX wieku i portal w kamienicy nr 25. Na Rynku odbywały się najważniejsze uroczystości. Władysław II Jagiełło odebrał hołd lenny w 1387 od hospodara wołoskiego Aleksandra, a Władysław III Warneńczyk w 1436 od Eliasza. Tutaj pod pręgierzem ścięto hospodarów mołdawskich: w 1564 roku Stefana Tomżę, w 1577 Jana Podkowę i w 1582 Jankułę. W 1848 roku na Rynku formowano Gwardię Narodową. 11 listopada 1920 Józef Piłsudski przyjął defiladę z okazji nadania miastu krzyża srebrnego Orderu Virtuti Militari. W 2006 roku wykonano kompleksowy remont płyty placu oraz rzeźb-fontann.

Kamienice[edytuj]

Pierzeja południowa[edytuj]

  • Nr 11 Kamienica Goslarów zbudowana w latach 1899-1900 na miejscu wcześniejszej
  • Nr 12 Kamienica Justglacowska Attyka z maszkaronami przedstawiającymi twarze Sarmatów
  • Nr 13 Kamienica Alembekowska XVI-wieczna, w 1911 przebudowana w stylu neobarokowym
  • Nr 14 Kamienica Wenecka Renesansowa przebudowana przez Pawła Rzymianina dla konsula weneckiego Antonio Massariego. Na elewacji kamienny lew św. Marka - godło Wenecji i data 1600
  • Nr 15 Kamienica Mistrzymonowska XVI-wieczna, przebudowana w XIX w.
  • Nr 16 Kamienica Mieszkowskiego Rokokowa, wewnątrz zachował się gotycki portal.
  • Nr 17 Kamienica Francweningowska - Weninga, rokokowa, z lat 60. XVIII w., mieści się w niej Towarzystwo Kultury Polskiej Ziemi Lwowskiej
  • Nr 18 Kamienica Gutteterowska Rokokowa, zbudowana w 1533 r. przez Gutetera. Dawniej najpiękniejsza w mieście[potrzebny przypis]. Projektantem był architekt włoski Guicciardini, a po jego śmierci Tomasz Ferrovore. Mieści się w niej "Apteka "Pod Złotym Jeleniem"
  • Nr 19 Kamienica Pełczyńska Rokokowa
  • Nr 20 Kamienica Bilska przebudowana w 1779 według projektu Piotra Polejowskiego i Franciszka Kulczyckiego
  • Nr 21 Kamienica Ubaldinich XVI-wieczna, należała do emigranta florenckiego, wroga Medyceuszy, Ripa Ubaldiniego
  • Nr 22 Kamienica Jelonkowska XIX-wieczna na miejscu wcześniejszej należącej do Pawła Jelonka, burmistrza Lwowa

Pierzeja północna[edytuj]

  • Nr 33 Kamienica Kiliańszczyńska Rokokowa
  • Nr 34 Kamienica Awensztokowska
  • Nr 35 Kamienica Majdaszewiczowska XIX-wieczna
  • Nr 36 Kamienica Gielazynowska Mieszkał w niej ks. Józef Poniatowski, gdy był oficerem austriackim.
  • Nr 37 Kamienica Groswajerowska należała do Marcina Groswajera, burmistrza Lwowa z czasów powstania Chmielnickiego. W XIX w. przebudowana w stylu empire.
  • Nr 38 Kamienica Wilczkowska
  • Nr 39 Kamienica Tołłoczkowska dawna mennica
  • Nr 40 Kamienica Boimów pod koniec XVIII w. przebudowana w stylu rokokowym.
  • Nr 41 Kamienica Karwowska Rokokowa
  • Nr 42 Kamienica Kwartnikowska XVIII-wieczna, przebudowana w XIX w.
  • Nr 43 Kamienica Rottendorfowska dawna miodosytnia
  • Nr 44 Kamienica Boczkowiczowska XVIII-wieczna, przebudowana w XIX w.
  • Nr 45 Kamienica Kudliszowska powstała pod koniec XVIII w. na miejscu dwóch wcześniejszych kamienic, dawna Kawiarnia M. Atlasa

Pierzeja wschodnia[edytuj]

Pierzeja zachodnia[edytuj]

  • Nr 23 Kamienica Szolc-Wolfowiczów Renesansowa, zbudowana w 1570 dla rodziny patrycjuszowskiej pochodzącej ze Śląska. Kamienica posiada bogatą dekorację rzeźbiarską. Na narożniku II piętra znajduje się rzeźba Chrzest Chrystusa.
  • Nr 24 Kamienica Gieblowska Renesansowa, częściowo przebudowana w 1920 r., dodano m.in. modernistyczny szczyt w miejscu renesansowej attyki. W 1707 przebywał w niej Piotr Wielki.
  • Nr 25 Kamienica Jakobszolcowska Rokokowa, dawna księgarnia Milikowskich
  • Nr 26 Kamienica Janszolcowska
  • Nr 27 Kamienica Farbachowska
  • Nr 28 Kamienica Heppnerowska Renesansowa, zbudowana w 1510, należała do Pawła Heppnera, burmistrza Lwowa.
  • Nr 29 Pałac Korytkowskiego Empirowa, wzniesiona przez Felicjana Korytkowskiego miejscu Kamienicy Zimorowicza rozebranej w 1790 r. W podwórzu Pasaż Andreolliego.
  • Nr 30 Kamienica Regulusowska należała do Jakuba Reguły, w 1772 przebudowana w stylu rokokowym.
  • Nr 31 Kamienica Baczewskich Modernistyczna, zbudowana 1923 r. według projektu Bronisława Wiktora.
  • Nr 32 Kamienica Zipperów Połączenie modernizmu z polskim renesansem, zbudowana w 1923 r. na miejscu wcześniejszej według projektu Michała Łużyckiego.

Bibliografia[edytuj]

Przypisy

  1. Około 1787 roku zostały one rozebrane już na całej stronie zachodniej, a wały obsadzone drzewami i zamienione w miejsca spacerowe. w: Marian Mleczko. Lwów: zarys dziejów i zabytki, 1992 str. 40