Kościół św. Marcina i klasztor Karmelitów Trzewiczkowych we Lwowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kościół św. Marcina i klasztor karmelitów trzewiczkowych
we Lwowie

Костел святого Мартина (Львів)
Ilustracja
Państwo  Ukraina
Miejscowość Lwów
Wyznanie protestanckie
Kościół ewangelikański
Imię św. Marcina
Położenie na mapie Lwowa
Mapa lokalizacyjna Lwowa
Kościół św. Marcina i klasztor karmelitów trzewiczkowychwe Lwowie
Kościół św. Marcina i klasztor karmelitów trzewiczkowych
we Lwowie
Położenie na mapie obwodu lwowskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu lwowskiego
Kościół św. Marcina i klasztor karmelitów trzewiczkowychwe Lwowie
Kościół św. Marcina i klasztor karmelitów trzewiczkowych
we Lwowie
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Kościół św. Marcina i klasztor karmelitów trzewiczkowychwe Lwowie
Kościół św. Marcina i klasztor karmelitów trzewiczkowych
we Lwowie
Ziemia49°51′09,89″N 24°01′57,03″E/49,852747 24,032508

Kościół św. Marcina i klasztor karmelitów trzewiczkowych we Lwowie – zabytkowa świątynia chrześcijańska położona w rejonie Podzamcza przy ul. Żółkiewskiej 8 (ukr. вул. Жовківській, 8; przed 1945 – św. Marcina, 1945-1990 Dekabrystów).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kościół pw. św. Marcina Biskupa został ufundowany w 1637 przez Aleksandra Zborowskiego dla zakonu karmelitów trzewiczkowych. Fundację stanowił obszerny grunt poza murami miejskimi, za Wysokim Zamkiem oraz suma 10000 zł. Był to drugi kościół karmelitów trzewiczkowych we Lwowie po kościele św. Leonarda, zbudowanym w 1619 przed bramą Halicką przy dzisiejszej ul. Kniazia Romana i spalonym w 1648 przez kozaków[1]. Zgodnie z wolą fundatora przy kościele św. Marcina miał być prowadzony szpital dla dwunastu starych żołnierzy pochodzenia szlacheckiego. Budowę kościoła ukończono i poświęcono w 1658. W 1659 erekcję kościoła oficjalnie zatwierdził arcybiskup lwowski Jan Tarnowski. W 1700 budowlę zniszczył pożar.

W 1736, dzięki fundacji Jana Rybczyńskiego rozpoczęto wznoszenie nowego kościoła z cegły. 12 maja tego roku uroczystego wmurowania kamienia węgielnego dokonał sufragan lwowski bp Samuel Głowiński.

Autorstwo projektu przypisuje się Bernardowi Meretynowi. Budowlę ukończono w 1753.

W 1772, w momencie zajęcia Lwowa przez Austriaków w wyniku pierwszego rozbioru Polski w konwencie żyło ośmiu braci zakonnych. W 1782, w wyniku reform józefińskich przeprowadzonych przez cesarza Austrii Józefa II zakon karmelitów trzewiczkowych uległ kasacie. W 1784 roku przy kościele ustanowiono parafię. W 1789 ołtarz główny przeniesiono do kościoła w podlwowskim Milatynie Nowym, w którym znajduje się do dziś.

Po 1945 kościół zamknięto a po 1990 przekazano chrześcijanom ewangelicznym, w 2009 wspólnocie "Betania"[2].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Kościół św. Marcina jest budowlą jednonawową, z niewielkim transeptem, prostokątnie zamkniętym prezbiterium z dwiema zakrystiami. Budowlę pokrywa dwuspadowy dach. Nad skrzyżowaniem naw wznosi się sygnaturka. Dwukondygnacyjna fasada kościoła, przedzielona wydatnym gzymsem jest flankowana podwójnymi pilastrami i zwieńczona krzywoliniowym frontonem ze spływami wolutowymi, ozdobionym kamiennymi wazonami i dwiema rzeźbami aniołów. Nad portalem wejściowym jest nisza z galeryjką i drzwi prowadzące do środka.

Wystrój wnętrza, utrzymany w stylu rokokowym tworzyły freski Stanisława Stroińskiego i Józefa Majera z Brna, restaurowane w 1886 przez ukraińskiego malarza Teofila Kopystyńskiego. Ołtarz główny wykonał były jezuicki artysta Tomasz Huetter. Wypełniały go posągi św. Piotra i Pawła a także Ojców Kościoła: św. Augustyna, św. Grzegorza, św. Ambrożego i św. Leona. Całości dopełniał polichromowany krucyfiks wykonany przez Jana Jerzego Pinzla (obecnie znajdujący się w muzeum artysty w byłym kościele klarysek) oraz relikwiarz z relikwiami patrona kościoła. Boczne ołtarze wykonał Antoni Sztyl (polichromię – Józef Majer[3]).

Do prezbiterium kościoła przylega dwukondygnacyjny budynek klasztorny, zbudowany na planie litery L, tworzący razem z kościołem zamknięty dziedziniec. Wysuniętą ku przodowi szczytową ścianę klasztoru zamyka dzwonnica z czworoboczną wieżyczką. Na osi kościoła znajduje się brama ozdobiona pilastrami i kamiennymi wazonami.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Jakub Adamski: Kościół pw. Św. Marcina i klasztor OO. Karmelitów Trzewiczkowych we Lwowie. [W:] Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa ruskiego. T. 19. 1. Kraków, 2011, s. 249–278. seria: Materiały do dziejów sztuki sakralnej na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej. Cz. I.
  2. Ryszard Chanas, Janusz Czerwiński: Lwów, Przewodnik turystyczny. Wrocław: Ossolineum, 1992. ISBN 83-04-03913-3.
  3. Bartłomiej Kaczorowski: Zabytki starego Lwowa. Warszawa: Oficyna Wydawnicza INTERIM, 1990. ISBN 83-85083-02-2.
  4. Aleksander Medyński: Lwów. Przewodnik dla zwiedzających miasto. Lwów: wyd. nakładem autora, 1937.
  5. Grzegorz Rąkowski: LWÓW. Przewodnik krajoznawczo-historyczny po Ukrainie Zachodniej. Część IV. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2008. ISBN 978-83-89188-70-8.