Park Krajobrazowy Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Park Krajobrazowy Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich
Logotyp Park Krajobrazowy Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich
park krajobrazowy
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Położenie Czerwionka-Leszczyny, Gaszowice, Jejkowice, Knurów, Kornowac, Kuźnia Raciborska, Lyski, Nędza, Orzesze, Pilchowice, Racibórz, Rybnik, Rydułtowy, Sośnicowice, Suszec, Żory
Data utworzenia 1993
Akt prawny Rozporządzenie nr 181/93 Woj. Katowickiego z 23 listopada 1993 r.
Powierzchnia 493,87 km²
Powierzchnia otuliny 140,10 km²
Obszary chronione 1 rezerwat przyrody
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Park Krajobrazowy Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich
Park Krajobrazowy Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Park Krajobrazowy Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich
Park Krajobrazowy Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich
Ziemia50°11′20″N 18°28′37″E/50,188889 18,476944
Strona internetowa

Park Krajobrazowy „Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich”park krajobrazowy w zachodniej części województwa śląskiego, założony w 1993, celem zachowania, ochrony i popularyzacji walorów przyrodniczych i kulturowych objętego nim obszaru.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Powierzchnia parku wynosi 49 387 ha. Natomiast powierzchnia otuliny liczy 14 010 ha (składa się z 5 niestykających się ze sobą obszarów). Swoją powierzchnią obejmuje północno-wschodnią część Raciborza (począwszy od wschodniego brzegu kanału Ulgi wraz z dzielnicą Markowice aż po wschodnią granicę miasta wraz z Arboretum Bramy Morawskiej – na terenie miasta zajmuje powierzchnię ok. 12 km²), północną część Rybnika, a także następujące gminy lub ich części: Czerwionka-Leszczyny, Gaszowice, Jejkowice, Knurów, Kornowac, Kuźnia Raciborska, Lyski, Nędza, Orzesze, Pilchowice, Rydułtowy, Sośnicowice, Suszec, Żory. Park należy pod względem powierzchni do największych parków w Polsce[1][2].

Użytkowanie gruntów[edytuj | edytuj kod]

Struktura użytkowania gruntów (2007)[1][2]
Powierzchnia Lasy Użytki rolne Wody Pozostałe
49 387 ha 28 840 ha 16 806 ha 635 ha 3 106 ha
100% 58,40% 34,03% 1,28% 6,29%

Według struktury użytkowania gruntów lasy zajmują powierzchnię 28 387 ha (58,4%), użytki rolne – 16 806 ha (34,03%), wody – 635 ha (1,28%) oraz nieużytki i tereny zurbanizowane obejmujące 3 106 ha (6,29%)[1][2].

W obrębie parku znajduje się rezerwat przyrody Łężczok[3], założony w 1957 r., o powierzchni 477,38 ha[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Rzeka Ruda przepływająca przez PK Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich
Staw Łańcuchowy
Park Krajobrazowy w Bełku
Staw Gichta

Oprócz naturalnych walorów przyrodniczych ochronie podlegają wartości historyczno-kulturowe. Zalicza się do nich krajobraz ukształtowany w wyniku działalności cystersów, którzy przybyli do Rud z Francji w 1258 roku Zakonnicy, znani z pracowitości i gospodarności, przyczynili się do rozwoju gospodarczego obszaru. Na terenie parku zachowały się pozostałości pocysterskiej kuźnicy miedzi z XVIII wieku (Ruda Kozielska), kopalni rud żelaza z XVIII wieku (Trachy), hut żelaza z XVI-XIX wieków, hałd poeksploatacyjnych itp. W Rudach zachował się pocysterski kościół i zespół klasztorno-pałacowy z jednym z największych w Polsce parków w stylu angielskim.

23 listopada 1993 roku w celu ochrony przyrodniczych, kulturalnych i krajobrazowych walorów ziemi raciborskiej oraz rybnickiej Rozporządzeniem Nr 181/93 Wojewody Katowickiego (Dz. Urz. Woj. Kat. z 1993 r., Nr 15/93, poz. 130) został powołany Park Krajobrazowy Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich[1][2]. Park od 2000 roku wchodzi w skład Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego.

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

Ochronie podlegają pozostałości naturalnych lasów łęgowych i grądowych, typowych dla doliny górnej Odry oraz stawy – tereny lęgowe ptaków i siedliska rzadkiej roślinności błotnej i wodnej (m.in. cibora żółta, kotewka orzech wodny). Pomniki przyrody ożywionej i nieożywionej to m.in. głaz narzutowy na północny wschód od Rybnika-Paruszowca.

W Rudach znajduje się jeden z jego ośrodków edukacyjnych.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Program ochrony środowiska Gminy Racibórz na lata 2004-2015. s. 33.
  2. a b c d Program ochrony środowiska Gminy Racibórz na lata 2008-2015. s. 61.
  3. Strategia rozwoju miasta Racibórz na lata 2006-2015. s. 48.
  4. Rezerwat przyrody Łężczok. W: Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody [on-line]. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. [dostęp 2018-06-12].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Strategia rozwoju miasta Racibórz na lata 2006-2015. Racibórz.
  • Informator – Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich, Będzin 2003, ​ISBN 83-87543-96-9​ [błędny].
  • Program ochrony środowiska Gminy Racibórz na lata 2004-2015. Racibórz: marzec 2004.
  • Program ochrony środowiska Gminy Racibórz na lata 2008-2015. Racibórz: czerwiec 2008.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]