Partia Republikańska (USA)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy amerykańskiej partii politycznej. Zobacz też: Republikanie.
Partia Republikańska
Logo-GOP.png
Państwo  Stany Zjednoczone
Skrót GOP
Lider Reince Priebus
Data założenia 28 lutego 1854
Adres siedziby 310 First Street SE Washington, D. C. 20003
Ideologia polityczna konserwatywny liberalizm, centroprawica
Poglądy gospodarcze neoliberalizm
Członkostwo
międzynarodowe
Międzynarodowa Unia Demokratów
Barwy czerwień
strona oficjalna
Stany Zjednoczone
Godło USA
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Stanów Zjednoczonych

Portal:Stany Zjednoczone

Partia Republikańska (ang. Republican Party) – amerykańska konserwatywna partia polityczna założona w 1854. Jedna z dwóch głównych sił politycznych w USA, obok Partii Demokratycznej. Potocznie nazywana „Grand Old Party” (GOP).

Współcześni Republikanie są konserwatystami w kwestiach społecznych, w ekonomii opowiadają się za minimalną ingerencją państwa w gospodarkę, są bliscy neoliberalizmowi.

Historia[edytuj]

Początki partii sięgają okresu sprzed wojny secesyjnej, kiedy to rósł w siłę ruch przeciwników niewolnictwa. Niektórzy z nich szukali metod politycznej walki z tym zjawiskiem. Nie znajdując poparcia u żadnej z liczących się ówcześnie sił politycznych (Partii Demokratycznej i Partii Wigów), założyli w 1840 roku własną Partię Wolności. Wkrótce organizacje przeciwników niewolnictwa zaczęły zwalczać niewolnictwo na terenie samych Stanów Zjednoczonych. Powstała Partia Wolnej Ziemi (Free Soil Party). Podobne organizacje pojawiały się i znikały, prowadziły jednak do wykrystalizowania się postaw i programów.

W latach pięćdziesiątych XIX wieku doszło do upadku systemu politycznego. Zniknęła Partia Wigów i doszło do rozłamu w Partii Demokratycznej[1].

Wskutek sporu wokół Ustawy o Kansas i Nebrasce (rok 1854) pojawiła się Partia Republikańska. Ustawa przewidywała bowiem, że kwestia niewolnictwa w tych dwóch stanach zostanie pozostawiona do rozstrzygnięcia mieszkańcom tych stanów. Wywołało to wściekłość abolicjonistów, gdyż łamało postanowienia Układu z 1820 roku, kiedy to ustalono, że niewolnictwo na tych terytoriach będzie zakazane. Przeciwnicy niewolnictwa odbyli w związku z tą sprawą szereg spotkań, które uznawane są za początki Partii Republikańskiej[2].

Republikanie już w 1856 roku wystawili swojego kandydata w wyborach prezydenckich. John C. Frémont zdobył 33% głosów.

Cztery lata później Partia Republikańska była jedną z głównych sił politycznych w kraju. Zdobycie tej pozycji ułatwiła jej sytuacja w kraju. Partia Wigów zniknęła ze sceny, a Partia Demokratyczna była głęboko podzielona.

Po secesji Południa Republikanie zdobyli większość w rządzie, a po wojnie secesyjnej uzyskali trwałą przewagę i mogli samodzielnie sprawować władzę mniej więcej do końca XIX wieku. Uchodzili za partię ludzi bogatych, a następny okres ich wpływu na władzę to początek lat 70. XX wieku.

Od tamtego czasu partia ta pozostaje jedną z dwóch najważniejszych organizacji politycznych w USA. Według badań ankietowych Instytutu Gallupa identyfikację z Partią Republikańską w latach 1988–2013 deklarowało od 25 do 34 proc. Amerykanów[3].

Program polityczny[edytuj]

Wśród Republikanów można wyróżnić cztery grupy ideowe: liberałów (w znaczeniu amerykańskim; stanowią oni większość tzw. Republikan tylko z nazwy), konserwatywnych liberałów, konserwatystów i neokonserwatystów. Od czasów rządów prezydenta Ronalda Reagana dominuje ta druga grupa. Republikanie popierają:

  • wolny rynek
  • niskie podatki
  • walkę z monopolami
  • mniej ograniczeń dla wielkich korporacji
  • walkę z przestępczością
  • prawo do posiadania broni palnej dla każdego
  • ograniczenie wydatków na pomoc socjalną
  • rozwój armii
  • walkę z terroryzmem

Partia Republikańska bardziej niż Partia Demokratyczna akcentuje przywiązanie do wartości chrześcijańskich, np. Republikanie sprzeciwiają się legalizacji aborcji, eutanazji, narkotyków czy związków homoseksualnych. Są zwolennikami prawa uczniów do modlitwy w szkołach publicznych. Republikanie sprzeciwiają się również większemu napływowi nielegalnych imigrantów do USA. Są też zwolennikami surowego, prostego prawa, np. stosowania kary śmierci. Uważają, że przestępców należy surowo karać, co ma samo w sobie odstraszać od popełniania przestępstw.

Obecne kierownictwo[edytuj]

Prezydenci z ramienia Partii Republikańskiej[edytuj]

Imię i nazwisko Wizerunek Stan Od Do
Abraham Lincoln Abraham Lincoln head on shoulders photo portrait.jpg Flag map of Illinois.svg

Illinois

4 marca 1861 15 kwietnia 1865
Ulysses Grant Ulysses S. Grant 1870-1880.jpg Flag map of Illinois.svg

Illinois

4 marca 1869 4 marca 1877
Rutherford Hayes President Rutherford Hayes 1870 - 1880.jpg Flag Map of Ohio.svg

Ohio

4 marca 1877 4 marca 1881
James Garfield James Abram Garfield, photo portrait seated.jpg Flag Map of Ohio.svg

Ohio

4 marca 1881 19 września 1881
Chester A. Arthur Chester a arthur illustration.3.jpg Flag-map of New York.svg

Nowy Jork

19 września 1881 4 marca 1885
Benjamin Harrison Pach Brothers - Benjamin Harrison.jpg Flag map of Indiana.svg

Indiana

4 marca 1889 4 marca 1893
William McKinley Mckinley.jpg Flag Map of Ohio.svg

Ohio

4 marca 1897 14 września 1901
Theodore Roosevelt President Theodore Roosevelt, 1904.jpg Flag-map of New York.svg

Nowy Jork

14 września 1901 4 marca 1909
William Howard Taft William Howard Taft, Bain bw photo portrait, 1908.jpg Flag Map of Ohio.svg

Ohio

4 marca 1909 4 marca 1913
Warren Harding Warren G Harding-Harris & Ewing.jpg Flag Map of Ohio.svg

Ohio

4 marca 1921 2 sierpnia 1923
Calvin Coolidge John Calvin Coolidge, Bain bw photo portrait.jpg Flag-map of Massachusetts.svg

Massachusetts

2 sierpnia 1923 4 marca 1929
Herbert Hoover Herbert Hoover.jpg Flag-map of California.svg

Kalifornia

4 marca 1929 4 marca 1933
Dwight D. Eisenhower Dwight D. Eisenhower, official photo portrait, May 29, 1959.jpg Flag-map of Pennsylvania.svg

Pensylwania

20 stycznia 1953 20 stycznia 1961
Richard Nixon Richard M. Nixon, ca. 1935 - 1982 - NARA - 530679.jpg Flag-map of California.svg

Kalifornia

20 stycznia 1969 9 sierpnia 1974
Gerald Ford Gerald Ford.jpg Flag map of Michigan.svg

Michigan

9 sierpnia 1974 20 stycznia 1977
Ronald Reagan Official Portrait of President Reagan 1981.jpg Flag-map of California.svg

Kalifornia

20 stycznia 1981 20 stycznia 1989
George H. W. Bush George H. W. Bush, Vice President of the United States, official portrait.jpg Flag-map of Texas.svg

Texas

20 stycznia 1989 20 stycznia 1993
George W. Bush George-W-Bush.jpeg Flag-map of Texas.svg

Texas

20 stycznia 2001 20 stycznia 2009
Donald J. Trump Donald Trump (14235998650) (cropped).jpg Flag-map of New York.svg

Nowy Jork

20 stycznia 2017

Zobacz też[edytuj]

 Zobacz też kategorię: Republikanie (Stany Zjednoczone).

Przypisy

  1. Paweł Zaremba: Historia Stanów Zjednoczonych. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1992, s. 147–149. ISBN 83-11-07991-9.
  2. Paweł Zaremba: Historia Stanów Zjednoczonych. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1992, s. 149. ISBN 83-11-07991-9.
  3. Loren Fulton (red.): The Cook Political Report. The 2014 Political Environment (ang.). Cook Political Report, 6 marca 2014. [dostęp 2014-03-11]. s. 11.

Linki zewnętrzne[edytuj]