Rutherford Hayes

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rutherford Birchard Hayes
President Rutherford Hayes 1870 - 1880.jpg
Prezydent Rutherford Hayes w latach 70. XIX wieku
Data i miejsce urodzenia 4 października 1822
Delaware
Data i miejsce śmierci 17 stycznia 1893
Fremont
19. prezydent Stanów Zjednoczonych
Okres od 4 marca 1877
do 4 marca 1881
Przynależność polityczna Partia Republikańska
Wiceprezydent William Wheeler
Poprzednik Ulysses Grant
Następca James Garfield
Rutherford B Hayes Signature2.svg

Rutherford Birchard Hayes (ur. 4 października 1822 w Delaware, zm. 17 stycznia 1893 we Fremont) – prawnik, dziewiętnasty prezydent USA (1877-1881).

Młodość i edukacja[edytuj | edytuj kod]

Rutherford Birchard Hayes urodził się 4 października 1822 w Delaware, jako syn szkockiego sklepikarza Rutherforda Hayesa seniora i jego zony Sophie[1]. Rutherford senior zmarł, gdy jego żona była w ciąży[1]. Przyszły prezydent miał czworo rodzeństwa, leczy tylko on i jego siostra Fanny dożyła wieku dorosłego[2]. Wychowaniem jego zajmował się wujek, Sardis Birchard[2]. Hayes uczęszczał do Methodist Academy w Ohio oraz do Webb Preparatory School w Connecticut[2]. W 1842 roku ukończył Kenyon College w Gambier[2]. Trzy lata później ukończył nauki prawne na Uniwersytecie Harvarda i 10 marca 1845 uzyskał prawo do samodzielnej praktyki[3]. Własną praktykę prowadził w Lower Sandusky, gdzie przebywał do 1849 roku[3].

Kariera polityczna[edytuj | edytuj kod]

Hayes interesował się polityką i sprzyjał Partii Wigów, a następnie Partii Republikańskiej[3]. W 1858 wystartował w wyborach do rady miejskiej Cincinnati i wygrał[3]. Mimo, że dbał o interesy miasta, jego partia została obarczona winą za rozpad kraju i w 1861 roku Hayes przegrał wybory[3].

Po wybuchu wojny secesyjnej, wstąpił do wojska, gdzie otrzymał stopień majora[3]. Brał udział m.in. w bitwach pod South Mountain, Winchester, Fisher’s Hill, i Cedar Creek[3]. Za swoją postawę został nagrodzony awansem na pułkownika, a następnie generała brygady[4]. W 1864 roku, będąc nadal w czynnej służbie wojskowej, wystartował w wyborach do Izby Reprezentantów z Ohio[4]. Wybory wygrał i zasiadał w Izbie Niższej w latach 1865-1867[4]. Był zdecydowanym przeciwnikiem secesji, niewolnictwa i zwolennikiem impeachmentu prezydenta Johnsona oraz rozszerzenia praw dla czarnoskórych obywateli[4]. W 1867 zrezygnował z zasiadania w Kongresie, gdyż kandydował na urząd gubernatora stanu Ohio[4]. Wygrał wybory i pełnił swoje stanowisko przez dwie kadencje, od 1868 do 1872 roku[4]. Wówczas przegrał kolejne wybory i powrócił do Cincinnati, a następnie do Fremont[4]. Trzy lata później ponownie został kandydatem na gubernatora Ohio, którą to funkcję sprawował po raz trzeci w latach 1876-1877[5]. W czerwcu 1876, na konwencji Partii Republikańskiej w Cincinnati, w siódmym głosowaniu otrzymał nominację prezydencką[5]. Kandydatem na wiceprezydenta został William Wheeler[5]. Nominatem Partii Demokratycznej na prezydenta był gubernator stanu Nowy Jork, Samuel Tilden[5].

Podczas wyborów, obie partie obawiały się fałszerstw z przeciwnej strony[6]. W głosowaniu powszechnym Tilden zdobył niespełna 300 tys. głosów więcej niż Hayes, jednak wiążący był wynik głosowaniu Kolegium Elektorów, gdzie wymagana większość wynosiła 185 głosów[6]. Po podliczeniu głosów z większości stanów okazało się, że Tilden uzyskał 184 głosy, podczas gdy Hayes – 166, zatem kandydatowi demokratów brakowało jednego głosu[6]. W USA panowała zasada, że jeśli w głosowaniu powszechnym, w danym stanie, kandydat uzyska większość, to przejmuje 100% głosów elektorskich z tego stanu[6]. Do zakończenia głosowania potrzebowano jeszcze głosów z Florydy, Karoliny Południowej i Luizjany, czyli stanów, sprzyjających Partii Demokratycznej[6]. W tych stanach, czarnoskórzy obywatele byli zastraszani przez Ku Klux Klan, by nie głosowali na republikanów i musieli być eskortowani do urn przez żołnierzy federalnych[6]. Elektorzy popierający demokratów odmówili uznania wyników wyborów i przesłali Izbie Reprezentantów własne sprawozdanie do przeliczenia głosów[6]. Dodatkowo stwierdzili, że jeden z republikańskich elektorów z Oregonu nie miał kwalifikacji, więc żądali zastąpienia go własnym nominatem[6]. Spór został przedstawiony w Kongresie, gdzie przewodniczący Senatu miał dokonać przeliczenia głosów[7]. Przewodniczącym był republikanin Thomas W. Ferry, jednak większość w połączonych izbach Kongresu mieli demokraci, dlatego postanowiono powołać specjalną komisję, w skład której weszło pięciu parlamentarzystów republikańskich i pięciu demokratycznych, dwóch sędziów Sądu Najwyższego z nominacji Partii Republikańskiej i dwóch z nominacji Partii Demokratycznej[7]. Piętnastym członkiem został niezależny sędzia Sądu Najwyższego, David Davis, który jednak przed rozpoczęciem obrad został wybrany przez demokratów do legislatury stanu Illinois[7]. Ponieważ w składzie Sądu Najwyższego nie było więcej reprezentantów demokratów, ani sędziów niezależnych, miejsce Davisa w komisji zajął republikanin, Joseph P. Bradley[7]. Kiedy na obradach połączonych izb, przeliczano głosy, komisja przegłosowała stosunkiem 8:7, kontrowersyjne głosy Luizjany, Karoliny Południowej, Florydy i Oregonu na korzyść Hayesa[7]. Wówczas demokraci postanowili wygłaszać zbyt długie przemówienia, aby opóźnić przeliczanie głosów na tyle, aby nowo wybrany prezydent nie zdołał na objąć urzędu w konstytucyjnym terminie[8]. W odpowiedzi, republikanie obiecali, że Hayes poprawi stosunki z Południem i doprowadzi do jego odbudowy, a także powoła jednego demokratycznego polityka do swojego gabinetu[8]. Obietnice te złagodziły stanowisko Partii Demokratycznej i 2 marca przewodniczący Senatu ogłosił, że Rutherford Hayes uzyskał 185 głosów elektorskich, wobec 184 głosów dla Tildena[8]. Badacze historii amerykańscy uznali, że Hayesowi słusznie przyznano głosy Karoliny Południowej i Luizjany, lecz niesłusznie otrzymał głosy Florydy, zatem prezydentem powinien zostać Samuel Tilden[8].

Prezydentura[edytuj | edytuj kod]

Hayes dowiedział się o zwycięstwie 3 marca 1877 roku, czyli na dzień przed terminem objęcia urzędu[8]. Przysięgę złożył jeszcze tego samego dnia wieczorem, w Białym Domu[8]. Do swojego gabinetu starał się powoływać fachowców – sekretarzem stanu został prawnik William Evarts, natomiast sekretarzem skarbu – ekonomista John Sherman, co rozzłościło liderów Partii Republikańskiej[9]. Próbując ograniczyć system łupów politycznych, 22 czerwca wydał zakaz by pracownicy administracji państwowej angażowali się w kampanie wyborcze czy uczestniczyli w zjazdach partii politycznych[9]. Kiedy dowiedział się, że dwóch poborców ceł, Chester Arthur i Alonzo Cornell są działaczami Partii Republikańskiej, zwrócił się do nich, by wybrali albo stanowisko, albo działalność polityczną[9]. Wobec odmowy obu polityków, Hayes skierował sprawę do Senatu, który odrzucił wniosek prezydenta, natomiast bossowie partyjni republikanów jeszcze bardziej odsunęli się od Hayesa[9]. Pomimo, że prezydentowi ostatecznie udało się zastąpić Arthura i Cornella, nie udało mu się dokonać większych reform administracji państwowej[9].

Jedną z jego pierwszych decyzji, było spełnienie obietnicy z obrad komisji podliczającej głosy elektorów w Kongresie, czyli wycofanie wojsk z Południa[9]. Działanie takie doprowadziło do objęcia tam władzy przez demokratów i dyskryminacji rasowej czarnoskórych mieszkańców przez Ku Klux Klan[9]. Ponadto demokraci blokowali w Kongresie ustawy, zakazujące dyskryminacji rasowej na Południu[10].

W połowie 1877 roku prezydent musiał stanąć przed problemem masowych strajków pracowników kolei[10]. Wobec próśb gubernatorów stanów, Hayes wysłał wojsko, aby opanować protestujące tłumy, co tylko zaostrzyło demonstracje, ponieważ opinia publiczna stała po stronie kolejarzy[10]. Prezydent zastanawiał się nawet nad wprowadzeniem stanu wojennego w Pensylwanii, lecz odstąpił od tego pomysłu, a następnie odwołał żołnierzy[10]. Między innymi te wydarzenia zapoczątkowały powstanie organizacji związkowych w Stanach Zjednoczonych, takich jak np. Międzynarodowy Związek Robotniczy powstały w 1878 roku[10].

W dziedzinie polityki zagranicznej, Hayes podjął inicjatywę, by, mający powstać, kanał międzyoceaniczny był pod wyłączną kontrolą Stanów Zjednoczonych[11]. Jego budowę w Panamie rozpoczął Francuz Ferdinand de Lesseps, który zwrócił się do rządu amerykańskiego o wsparcie finansowe[11]. Powołując się na doktrynę Monroe’a, Hayes zaprotestował by kanał miał być kontrolowany przez jakiekolwiek państwo europejskie[11]. Dlatego też Izba Reprezentantów zobowiązała prezydenta do unieważnienia układu Claytona-Bulwera[12]. Francuzi oświadczyli, że jest to prywatna inicjatywa Lessepsa i nie zamierzają w nią ingerować, ani jej finansować[12].

W czasie kadencji Hayesa, do Stanów Zjednoczonych przybyło wielu Chińczyków[12]. Spowodowało to protesty i antyimigracyjne nastroje, zwłaszcza w zachodniej części kraju[12]. Na gabinet i prezydenta wywierano presję, by podjął kroki w celu zmniejszenia napływu Chińczyków do Stanów Zjednoczonych, odwołując się nierzadko do rasistowskich uprzedzeń[12]. Wówczas Kongres powołał specjalną komisję, która opracowała raport, na podstawie którego przyjęto antychińską ustawę „Fifteen Passenger Bill”[13]. Mówiła ona, że statki amerykańskie mogą zabrać na swój pokład maksymalnie 15 obywateli chińskich[13]. Hayes zawetował tę ustawę i wysłał do Chin specjalną delegację, na której czele stanął James Burrill Angell, rektor University of Michigan[13]. Celem misji było opracowanie nowej polityki imigracyjnej obu państw[13]. Porozumienie, zawarte 18 listopada 1880, zezwalało no ograniczanie migracji chińskiej siły roboczej do USA, jednocześnie zakazując obywatelom Stanów Zjednoczonych eksportować do Chin opium[13].

Emerytura i śmierć[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu kadencji prezydenckiej, Hayes nie starał się o reelekcję i wycofał się z życia publicznego[14]. Interesował się sprawami oświatowymi i społecznymi[14]. Zmarł 17 stycznia 1893 we Fremont[15].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Rutherford Hayes poznał swoją przyszłą żonę, córkę lekarza, Lucy Ware Webb, w Cincinnati[3]. Ich ślub odbył się 3 grudnia 1852 roku[3]. Para miała siedmiu synów i jedną córkę[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 395.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 396.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 3,9 L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 397.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 398.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 399.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 6,7 L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 400.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 401.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 402.
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 9,5 9,6 L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 403.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 404.
  11. 11,0 11,1 11,2 L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 405.
  12. 12,0 12,1 12,2 12,3 12,4 L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 406.
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 407.
  14. 14,0 14,1 L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 408.
  15. L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 409.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Biografia w Biographical Directory of the United States Congress (ang.)