Przejdź do zawartości

Szczepan Twardoch

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Szczepan Twardoch
ilustracja
Szczepan Twardoch, 2024
Data i miejsce urodzenia

23 grudnia 1979
Knurów

Język

polski, śląski

Alma Mater

Uniwersytet Śląski w Katowicach

Dziedzina sztuki

literatura popularna

Ważne dzieła
Nagrody
  • Nagroda Nautilus (2006)
  • Paszport „Polityki” (2012)
  • Nagroda Czytelników Literackiej Nagrody Nike (2013, 2026)
  • Śląski Wawrzyn Literacki (2012) za powieść „Morfina”
  • Nagroda Fundacji im. Kościelskich (2015)
  • Nagroda Literacka im. Samuela Bogumiła Lindego
  • Dwukrotnie nominowany do Nagrody im. Kazimierza Kutza
  • Bestseller Empiku (2026)
  • Nagroda Literacka Nike (2026)
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach
Strona internetowa

Szczepan Lech Twardoch (ur. 23 grudnia 1979 w Knurowie[1]) – polski prozaik i publicysta, poczuwający się do narodowości śląskiej[2], tworzący w języku polskim, a okazjonalnie także po śląsku[3]. Laureat Nagrody Literackiej „Nike” 2026[4].

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Knurowie[1], aczkolwiek niektóre źródła wtórne, w tym biografia Alicji Szałagan w IBL PAN, podają Żernicę koło Gliwic[5]. W wywiadzie z 2020 r. wyraźnie stwierdził, że urodził się w szpitalu w Knurowie, podczas gdy jego rodzice mieszkali w Gierałtowicach[1].

W 2003 ukończył socjologię na Międzywydziałowych Indywidualnych Studiach Humanistycznych na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach[5].

Publikował w czasopismach: „Życie”, „Opcje”, „Fronda”, „44/Czterdzieści i Cztery”, „Nowa Gazeta Śląska”, „Arcana”, „Gazeta Wyborcza”, „Rzeczpospolita” i „Czas Fantastyki” jako niezależny publicysta. Był redaktorem działu literackiego dwumiesięcznika „Christianitas”. Felietonista „Polityki” oraz „Wysokich Obcasów Extra”[5].

Twórczość

[edytuj | edytuj kod]

W 2023 roku Wydawnictwo Literackie poinformowało, że sprzedaż książek Twardocha przekroczyła milion egzemplarzy. Liczba ta obejmuje książki papierowe, ebooki i pliki audio. Najpopularniejsza powieścią był Król – od premiery książka kupiło ją 300 tys. czytelników. Na drugim miejscu jest Morfina – 153 tys., a na trzecim Królestwo z wynikiem 135 tys. sprzedanych egzemplarzy[6].

Tłumaczenia

[edytuj | edytuj kod]

W 2010 ukazał się francuski przekład jego powieści Przemienienie (Transfiguration)[potrzebny przypis]. W kwietniu 2020 ukazał się angielski przekład Króla (w Stanach Zjednoczonych)[7].

W 2018 roku ukazał się śląski przekład Dracha[8], a w 2022 roku śląski przekład Pokory[9].

Adaptacje

[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcia do serialu Król produkowanego dla Canal+ opartego na powieści Twardocha zostały zakończone w październiku 2019, gdzie pisarz wystąpił gościnnie, wcielając się w postać kierownika sali w restauracji[10][11].

Na podstawie twórczości Twardocha powstały spektakle: Król (premiera w 2018, reżyseria Monika Strzępka), Drach (2018, Robert Talarczyk), Pokora (2021, Robert Talarczyk) i Byk (2022, Robert Talarczyk i Szczepan Twardoch)[12][13][14][15].

Publikacje

[edytuj | edytuj kod]

Powieści

[edytuj | edytuj kod]

Zbiory opowiadań

[edytuj | edytuj kod]

Dramat

[edytuj | edytuj kod]
  • Byk, Wydawnictwo Literackie 2022[20]

Dzienniki, eseistyka, poradniki

[edytuj | edytuj kod]
  • Zabawy z bronią, Wydawnictwo Dębogóra 2009
  • Wyznania prowincjusza, Fronda 2010
  • Sztuka życia dla mężczyzn, Świat Książki 2013, współautor: Przemysław Bociąga[21]
  • Wieloryby i ćmy, Wydawnictwo Literackie 2015
  • Lepiej byś tam umarł, Wydawnictwo W.A.B. 2017, współautor: Mamed Khalidov
  • Jak nie zostałem poetą, Wydawnictwo Literackie 2019
  • Wielkie Księstwo Groteski, Wydawnictwo Literackie 2021

Opowiadania

[edytuj | edytuj kod]
  • Obłęd rotmistrza von Egern, „Science Fiction”, 23
  • Gmina, „Science Fiction”, 30
  • Cud domu brandenburskiego, „Nowa Fantastyka”, czerwiec 2004
  • Historia prowincjonalna, opowiadanie w antologii Małodobry
  • Królewskie pytanie, „Fahrenheit”, styczeń-luty 2005
  • Quitzlalope, „Nowa Fantastyka”, marzec 2005
  • Stille Nacht, opowiadanie w antologii Deszcze Niespokojne
  • Exodus, FA-art, styczeń-luty 2006
  • Rondo na maszynę do pisania, papier i ołówek, SFFH 12/2006
  • Żywot i śmierć św. Felicjana, Fantastyka – wydanie specjalne zima 2006
  • Dwie przemiany Włodzimierza Kurczyka, „Nowa Fantastyka”, czerwiec 2009
  • Pola, „44/Czterdzieści i Cztery”, 2010
  • Tak jest dobrze, Nowa Fantastyka, marzec 2011
  • Fade to Black, opowiadanie w antologii Pożądanie

Nagrody

[edytuj | edytuj kod]

Jego opowiadanie Obłęd rotmistrza von Egern nominowane było do nagrody Nautilus za rok 2003[7] i zajęło w głosowaniu 4. miejsce[potrzebny przypis]. Opowiadanie pod tytułem Rondo zdobyło Nautilusa za najlepsze opowiadanie roku 2006[7]. Za Epifanię wikarego Trzaski otrzymał zaś Srebrne Wyróżnienie Nagrody Literackiej im. Jerzego Żuławskiego w 2008[7].

W 2011 roku otrzymał za powieść Wieczny Grunwald Wyróżnienie Nagrody im. Józefa Mackiewicza[7]. Za zbiór opowiadań Tak jest dobrze został nominowany do Nagrody Literackiej Gdynia 2012[22]. W 2013 został laureatem Paszportu Polityki za rok 2012 w kategorii literatura. Nagrodę otrzymał za powieść Morfina[23] – powieść ta była w finale Nagrody Literackiej Nike 2013[24] oraz otrzymała nominację do Nagrody Literackiej Gdynia 2013[25] i nominację do Prix du Livre Européen / European Book Prize 2015[26]. W 2014 wyszła kolejna jego książka – Drach[27], która znalazła się w finale Nagrody Literackiej Nike 2015[28] i zdobyła niemiecką nagrodę literacką Brücke Berlin(inne języki) 2016[29]. W 2015 został laureatem Nagrody Fundacji im. Kościelskich. W kwietniu 2017 otrzymał główną nagrodę w plebiscycie „O!Lśnienia 2016” w kategorii „Literatura”, organizowanym przez Onet.pl[30]. W 2017 był nominowany do Nagrody Literackiej Gdynia w kategorii proza za powieść Król[31]. W 2019 został laureatem Nagrody im. Samuela Bogumiła Lindego[32] oraz otrzymał tytuł Ambasadora Polszczyzny w Piśmie[33].

W 2021 roku został uhonorowany EBRD Literature Prize(inne języki) za Króla[34]. W lutym 2022 roku Szczepan Twardoch otrzymał Nagrodę im. Kazimierza Kutza[35]. Na Festiwalu Bomba Megabitowa w listopadzie 2023 otrzymał Nagrodę Planety Lema[36][37]. W lutym 2025 ogłoszono informację o przyznaniu Twardochowi Uznamskiej Nagrody Literackiej[38][39]. Laureat nagrody Bestsellery Empiku 2025 w kategorii literatura piękna za powieść Null[40].

W październiku 2026 został laureatem Nagrody Literackiej „Nike” oraz plebiscytu czytelników tejże nagrody za powieść Null[4].

Życie prywatne

[edytuj | edytuj kod]

Jest Ślązakiem[2][41][42], mieszka w Pilchowicach. Jego żoną jest architektka i urbanistka Agata Twardoch[43].

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. 1 2 3 Emilia Padoł: Szczepan Twardoch: Lubię moje życie w całości. Smakuje mi ta dziwna, kręta historia. onet.pl, 16 września 2020. [dostęp 2020-09-15]. Cytat: Urodziłeś się w Gliwicach? Nie, nieopodal stąd, w Knurowie, w szpitalu. Moi rodzice mieszkali wtedy w Gierałtowicach, również nieopodal.
  2. 1 2 Juliusz Kurkiewicz: W niedzielę poznamy laureata Nike 2013. Czytelnicy już wybrali – „Morfinę”. wyborcza.pl, 4 października 2013. [dostęp 2025-02-13].
  3. ↑ Szczepōn Twardoch: Ô status regiōnalnyj godki my muszymy walczyć i niy żałować na to siył [online], wachtyrz.eu, 30 lipca 2021 [dostęp 2021-09-26].
  4. 1 2 Szczepan Twardoch z „Nike”. Wygrał najważniejszą polską nagrodę literacką [online], gazetapl, 4 października 2026 [dostęp 2026-10-04].
  5. 1 2 3 Nowa Panorama Literatury Polskiej » Szczepan Twardoch [online], nplp.pl [dostęp 2026-08-20].
  6. ↑ Milion sprzedanych książek Szczepana Twardocha [online], Rynek książki, 24 października 2023 [dostęp 2023-10-23] (pol.).
  7. 1 2 3 4 5 O Autorze [online], Szczepan Twardoch [dostęp 2021-07-21] [zarchiwizowane z adresu 2022-06-08] (pol.).
  8. ↑ „Drach” Szczepana Twardocha w śląskiej wersji językowej. Przełożył Grzegorz Kulik. Poleca Adam Szaja [online], dziennikzachodni.pl, 19 czerwca 2018 [dostęp 2025-02-13] (pol.).
  9. ↑ Pokora. Edycyjŏ ślōnskŏ – Wydawnictwo Literackie [online], www.wydawnictwoliterackie.pl [dostęp 2025-11-28].
  10. ↑ „Król”. Koniec zdjęć do najbardziej oczekiwanego serialu CANAL+ z gwiazdorską obsadą – Telemagazyn.pl [online], www.telemagazyn.pl [dostęp 2019-10-02] (pol.).
  11. ↑ Król [online], FilmPolski [dostęp 2021-10-23] (pol.).
  12. ↑ Axis Media Unlimited, Spektakle – Nadchodzące premiery – Teatr Polski im. Arnolda Szyfmana w Warszawie [online], www.teatrpolski.waw.pl [dostęp 2022-11-18] (pol.).
  13. ↑ Drach [online], Teatr Śląski im. St. Wyspiańskiego w Katowicach [dostęp 2022-11-18] (pol.).
  14. ↑ Pokora [online], Teatr Śląski im. St. Wyspiańskiego w Katowicach [dostęp 2022-11-18] (pol.).
  15. ↑ r, Premiera spektaklu BYK w reż. R. Talarczyka i Sz. Twardocha [online], Teatr Śląski im. St. Wyspiańskiego w Katowicach, 14 marca 2022 [dostęp 2022-11-18] (pol.).
  16. ↑ „Chołod” – nowa książka Szczepana Twardocha w październiku. Autor wyrusza także na Spitsbergen [online], granice.pl [dostęp 2022-08-05] (pol.).
  17. ↑ Powiedzmy, że Piontek – Wydawnictwo Literackie [online], www.wydawnictwoliterackie.pl [dostęp 2024-06-19] (pol.).
  18. ↑ Null – marginesy.com.pl [online], marginesy.com.pl [dostęp 2025-02-25].
  19. ↑ Waldkauz – marginesy.com.pl [online], marginesy.com.pl [dostęp 2026-08-28].
  20. ↑ Byk – Wydawnictwo Literackie [online], wydawnictwoliterackie.pl [dostęp 2022-08-25] (pol.).
  21. ↑ Smakoluby. newsweek.pl. [dostęp 2017-07-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-12-22)].
  22. ↑ Nominowani 2012. Nagroda Literacka Gdynia [online], archiwumnlg.nagrodaliterackagdynia.pl [dostęp 2020-11-13] [zarchiwizowane z adresu 2020-10-01].
  23. ↑ Magda Kryjak, Literatura: Szczepan Twardoch [online], www.polityka.pl, 15 stycznia 2013 [dostęp 2020-06-21] (pol.).
  24. ↑ Nike 2013. nike.org.pl. [dostęp 2015-07-06].
  25. ↑ Nominowani 2013. Nagroda Literacka Gdynia [online], archiwumnlg.nagrodaliterackagdynia.pl [dostęp 2020-11-13] [zarchiwizowane z adresu 2020-10-01].
  26. ↑ Polscy autorzy nominowani do Prix du Livre Européen / Wydarzenia / Instytut Książki. instytutksiazki.pl. [dostęp 2015-07-19].
  27. ↑ Jakub Nikodem: Szczepan Twardoch, „Drach”. culture.pl, 2015-01-07. [dostęp 2015-04-01].
  28. ↑ Znamy finalistów Nike 2015. culture.pl. [dostęp 2015-09-13].
  29. ↑ Drach nagrodzony! [online], instytutksiazki.pl, 14 lipca 2016 [dostęp 2016-07-15].
  30. ↑ O!Lśnienia 2016: Szczepan Twardoch odebrał nagrodę główną. onet.pl, 11 kwietnia 2017. [dostęp 2017-04-11].
  31. ↑ Nominowani 2017. Nagroda Literacka Gdynia [online], archiwumnlg.nagrodaliterackagdynia.pl [dostęp 2020-11-13] [zarchiwizowane z adresu 2020-10-01].
  32. ↑ Szczepan Twardoch laureatem polsko-niemieckiej nagrody literackiej. instytutksiazki.pl, 25 kwietnia 2019. [dostęp 2019-04-29].
  33. ↑ Ambasador Polszczyzny [online], web.archive.org, 13 grudnia 2024 [dostęp 2025-01-15] [zarchiwizowane z adresu 2024-12-13].
  34. ↑ The King of Warsaw wins the EBRD Literature Prize 2021 [online], www.ebrd.com [dostęp 2026-02-26] [zarchiwizowane z adresu 2025-10-11] (ang.).
  35. ↑ Patryk Obarski, Szczepan Twardoch wyróżniony Nagrodą im. Kazimierza Kutza. Wdowa po reżyserze zgłasza votum separatum [online], Granice.pl, 17 lutego 2022 [dostęp 2025-02-13] (pol.).
  36. ↑ Nagroda Planeta Lema dla Szczepana Twardocha [online], wirtualnywydawca.pl, 4 listopada 2023 [dostęp 2025-02-13] (pol.).
  37. ↑ Poznaj laureatów Nagród Planety Lema 2023. planetalem.pl. [dostęp 2025-02-18].
  38. ↑ Twardoch z Uznamską Nagrodą Literacką 2025 [online], onet.pl, 12 lutego 2025 [dostęp 2025-02-13] (pol.).
  39. ↑ Der Usedomer Literaturpreis 2025 geht an Szczepan Twardoch [online], ndr.de, 12 lutego 2025 [dostęp 2025-02-13] (niem.).
  40. ↑ Bestsellery Empiku 2025. Znamy kolejnych zwycięzców [online], kultura.onet.pl [dostęp 2026-02-26].
  41. ↑ Kamil Kotas, Szczepan Twardoch: Śląska tożsamość wyrasta ze mnie samego [online], wachtyrz.eu, 7 kwietnia 2021 [dostęp 2025-02-13] (śl.).
  42. ↑ Szczepan Twardoch: to nie jest „sukces Polaka”, ponieważ nie jestem Polakiem [online], kultura.onet.pl [dostęp 2025-02-13].
  43. ↑ Katarzyna Pachelska, Agata Twardoch: Kobiety mogą zaprojektować lepsze miasto. Nie tylko dla kobiet [online], Ślązag.pl, 15 maja 2022 [dostęp 2025-02-13].

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Szczepan_Twardoch&oldid=80912614”