Ulica Malarska we Wrocławiu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
ulica Malarska
Stare Miasto
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Wrocław
Długość 84 m
Przebieg
Ikona ulica początek T.svg ul. Odrzańska
Ikona ulica koniec T.svg ul. Kiełbaśnicza
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa lokalizacyjna Wrocławia
ulica Malarska
ulica Malarska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Malarska
ulica Malarska
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
ulica Malarska
ulica Malarska
51°06′44,357″N 17°01′50,600″E/51,112321 17,030722
Stare Jatki
Stare Jatki, historyczna fasada południowa budynków przy ul. Malarskiej 1-24
Stare Jatki
Stare Jatki współcześnie
Stare Jatki współcześnie

Ulica Malarskaulica położona we Wrocławiu na Starym Mieście. Łączy ulicę Odrzańską z ulicą Kiełbaśniczą. Ma 84 m długości[1][2][3]. Przy tej ulicy położony jest zespół zabytkowych kamieniczek, których południowe elewacje tworzą północną pierzeję Starych Jatek[2][3][4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ulica do około 1497 r. nie miała nazwy i określana była w odniesieniu do jej położenia względem Starych Jatek lub kościoła św. Elżbiety[2][3]. Traktowana była bowiem jako zaplecze dla Wielkich Jatek powstałych w XIII wieku (Stare Jatki)[3]. Dopiero po nabyciu przy tej ulicy jednego z domów przed 1497 r. przez cech malarzy otrzymała ona nazwę nawiązującą właśnie do tej grupy twórców[a][2].

Odbudowę i remonty istniejącej tu, a zniszczonej lub znacząco uszkodzonej zabudowy, prowadzono po wojnie i w 1958 r. oddano pierwsze budynki pod adresem 19-24, kolejne pod numerami 7-11. Roboty kontynuowano od 1969 r.[3].

Nazwy[edytuj | edytuj kod]

W swojej historii ulica nosiła następujące nazwy:

  • Mała Malarska, przed 1497 r. do 1741 r.[a][2]
  • Za Wielkimi Jatkami, XVIII wiek[3]
  • Malergasse, od 1741 r. do 1945 r. [2][3][5]
  • Malarska, do 1945 r.[1][2][6].

Pierwsza nazwa ulicy Mała Malarska została przypisana jej po nabyciu przez cech malarzy domu położonego przy tej ulicy[a][2]. Nazwy tej ulicy począwszy od 1741 r. odnoszą się do cechu malarzy[5], przy czym nazwa ta pojawia się wówczas w dokumentach podatkowych i tylko w odniesieniu do zabudowy północnej, gdyż domy po stronie południowej nadal przypisane były do Jatek[3]. Współczesna nazwa ulicy została nadana przez Zarząd Miejski i ogłoszona w okólniku nr 97 z 31.11.1945 r.[1].

Układ drogowy[edytuj | edytuj kod]

Do ulicy przypisana jest droga gminna o długości 84 m[1] klasy dojazdowej[7][8].

Ulice i place powiązane z ulicą Malarską:

Zabudowa i zagospodarowanie[edytuj | edytuj kod]

Ulica Malarska znajduję się obrębie Starego Miasta, w którym dominuje zabudowa mieszkalna i usługowa, ze szczególnym naciskiem na tworzenie miejsc centrotwórczych, przy równoczesnej ochronie zabytków i historycznego układu przestrzennego[11][12].

Po obu stronach ulicy, północnej i południowej, znajduje się zabudowa ciągła, pierzejowa. Południową część stanowią zabytkowe kamieniczki, których fasady południowe stanowią północną pierzeję Starych Jatek, gdzie współcześnie zlokalizowano lokale handlowe i galerie, między innymi związane z malarstwem. Północną pierzeję tworzą trzy zachowane kamienice oraz dwa budynki powojenne uzupełniające zniszczoną zabudowę[3][4][13].

Ochrona i zabytki[edytuj | edytuj kod]

Obszar, na którym położona jest ulica Więzienna, podlega ochronie w ramach zespołu urbanistycznego Starego Miasta z XIII-XIX wieku, wpisanego do rejestru zabytków pod nr. rej.: 196 z 15.02.1962 oraz A/1580/212 z 12.05.1967 r.[14][15]. Inną formą ochrony tych obszarów jest ustanowienie historycznego centrum miasta, w nieco szerszym obszarowo zakresie niż wyżej wskazany zespół urbanistyczny, jako pomnik historii[16][17]. Samo miasto włączyło ten obszar jako cenny i wymagający ochrony do Parku Kulturowego "Stare Miasto", który zakłada ochronę krajobrazu kulturowego oraz uporządkowanie, zachowanie i właściwe kształtowanie krajobrazu kulturowego i historycznego charakteru najstarszej części miasta[18]. Ochronę narzucają także miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego, między innymi w zakresie zachowania określonych elementów budynków i kształtowania zabudowy[4].

Przy ulicy i w najbliższym sąsiedztwie znajdują się następujące zabytki:

obiekt, położenie powstanie nr rej.[b] foto
zamknięcie zachodniej osi widokowej
Kamienica, ob. Hotel PRIMA BEST WESTERN z restauracją
ulica Kiełbaśnicza 19[4][19][20][21]
ok. 1880 r., ok. 2000 r.[4]
XV-XX w.[20]
A/1502/514/Wm z dn. 24.03.1993[4][19][20][21] Wrocław Kiełbaśnicza 19 sm.jpg
pierzeja południowa
Kamieniczka w zespole kramów "Stare Jatki"
ulica Malarska 1-2[4][22][23]
XIV w., XVIII w., l. 1969-1970 (odbudowa i remont), ok. 2010 r. (remont)[4]
XVII-XVIII w., po 1945 r.[23]
122-128 z dn. 6.12.1949 r.[23] oraz
A/1610/91 z dn. 12.02.1962[4][24][23][25]
Mararska Wrocław (01).JPG
Kamieniczka w zespole kramów "Stare Jatki"
ulica Malarska 3-6[4][26][23]
XIV w., XVIII w., l. 1965-1968 (odbudowa i remont), 2009 r. (remont)[4]
XVII-XVIII w., po 1945 r.[23]
Mararska Wrocław (02).JPG
Kamieniczka w zespole kramów "Stare Jatki"
ulica Malarska 7-11[4][27][23]
XIV w., XVIII w., l. 1965-1968 (odbudowa i remont), ok. 2008 r. (remont)[4]
XVII-XVIII w., po 1945 r.[23]
Mararska Wrocław (05).JPG
Kamieniczka w zespole kramów "Stare Jatki"
ulica Malarska 12-15[4][28][23]
XIV w., 1558 r., XVIII w., l. 1970-1974 (odbudowa i remont), 2008 r. (remont)[4]
XVII-XVIII w., po 1945 r.[23]
Mararska Wrocław (09).JPG
Kamieniczka w zespole kramów "Stare Jatki"
ulica Malarska 16-18[4][29][23]
XIV w., XVIII w., l. 1970-1974 (odbudowa i remont), ok. 2008 r. (remont)[4]
XVII-XVIII w., po 1945 r.[23]
Mararska Wrocław (12).JPG
Kamieniczka w zespole kramów "Stare Jatki"
ulica Malarska 19-24[4][30][23]
XIV w., XVIII w., l. 1950-1951 (remont i odbudowa), ok. 2008 r. (remont)[4]
XVII-XVIII w., po 1945 r.[23]
Mararska Wrocław (14).JPG
zamknięcie wschodniej osi widokowej
Kamienica "Pod Zielonym Preclem", ob. budynek mieszkalny z usługowym parterem
ulica Odrzańska 8[4][31][32][33]
ok. 1830 r., 2011 r. (remont)[4]
XVIII/XIX w.[32]
A/1513/117 z dn. 15.02.1962[4][31][32][33] Odrzańska 8 (Wrocław).jpg
pierzeja północna
Kamienica z usługowym parterem
ulica Malarska 25[4][34][35]
ok. 1880 r., ok. 1970 r.[4] gez, mpzp[4][34][35] Kamienica,ul.Malarska25,Wrocław,fotoA.N..JPG
Kamienica rodziny Artzat, ob. budynek usługowo-biurowy z "Cafe Artzat"
ulica Malarska 30[4][36][23][37]
1690 r., l. 1970-1971 (remont), ok. 2008 r. (remont)[4] A/1609/92 z dn. 12.02.1962[4][36][23][37] Wrocław Malarska 30 sm.jpg
Kamienica, ob. budynek mieszkalny z usługowym parterem
ulica Kiełbaśnicza 12[4][38][35]
k. 1860-1880 r., l. 70-80-te XX w.[4] gez, mpzp[4][38][35] Wrocław - ulica Kiełbaśnicza 2015-12-25 12-52-42.JPG

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Gdy ulicy tej nadano nazwę Mała Malarska istniała już ulica o nazwie Wielka Malarska, którą nosiła obecna ulica Piaskowa[2].
  2. Nr rej.: numer wpis do rejestru zabytków; mpzp - miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego; gez - gminna ewidencja zabytków.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f ZDiUM ulice 2019 ↓, poz. 2891 (Malarska).
  2. a b c d e f g h i Harasimowicz 2006 ↓, s. 506 (Malarska).
  3. a b c d e f g h i Antkowiak 1970 ↓, s. 143 (Malarska).
  4. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae GEZ SIP 2019 ↓.
  5. a b Wratislavia.net n-p 2012 ↓, s. 96 (Malergasse).
  6. Wratislavia.net n-p 2012 ↓, s. 100 (Messerstr.).
  7. Uchwała RMWr 2002 ↓, §5 ust. 5 pkt 4.
  8. Uchwała RMWr 2002 ↓, §12 ust. 7.
  9. ZDiUM ulice 2019 ↓, poz. 3286-3288 (Odrzańska).
  10. ZDiUM ulice 2019 ↓, poz. 1987 (Kiełbaśnicza).
  11. Uchwała RMWr 2002 ↓, §25, 26, 29, 30, 33, 34, 37, 38.
  12. Uchwała RMWr 2002 ↓, § 24.
  13. MP SIP 2019 ↓.
  14. NID 2018 ↓, s. 207.
  15. GEZ 2019 ↓, poz. 68.
  16. NID 2013 ↓.
  17. MP 1994 ↓.
  18. wroclaw.pl 2018 ↓.
  19. a b GEZ 2019 ↓, poz. 3076.
  20. a b c NID 2018 ↓, s. 222.
  21. a b Uchwała RMWr 2002 ↓, § 23 ust. 3 pkt 1 lit. a.
  22. GEZ 2019 ↓, 4454.
  23. a b c d e f g h i j k l m n o p NID 2018 ↓, s. 224.
  24. GEZ 2019 ↓, 4454-4459.
  25. Uchwała RMWr 2003 ↓, § 25 ust. 4 pkt 1 lit. a.
  26. GEZ 2019 ↓, 4455.
  27. GEZ 2019 ↓, 4456.
  28. GEZ 2019 ↓, 4457.
  29. GEZ 2019 ↓, 4458.
  30. GEZ 2019 ↓, 4459.
  31. a b GEZ 2019 ↓, 5507.
  32. a b c NID 2018 ↓, s. 225.
  33. a b Uchwała RMWr 2002 ↓, § 26 ust. 3 pkt 1 lit. a.
  34. a b GEZ 2019 ↓, 4460.
  35. a b c d Uchwała RMWr 2002 ↓, § 24 ust. 3 pkt 1 lit. b.
  36. a b GEZ 2019 ↓, 4461.
  37. a b Uchwała RMWr 2002 ↓, § 24 ust. 3 pkt 1 lit. a.
  38. a b GEZ 2019 ↓, 3070.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Zygmunt Antkowiak, Ulice i place Wrocławia, Wrocław-Warszawa-Kraków, seria: Biblioteka Wrocławska, tom 11, Wrocław: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich – Wydawnictwo, 1970, Zam nr A/185/70 (C-9) (pol.).
  2. Gminna Ewidencja Zabytków, Urząd Miejski Wrocławia, 18 kwietnia 2019 [dostęp 2019-06-03] (pol.).
  3. Gminna Ewidencja Zabytków - System Informacji Przestrzennej, Wrocław: Dział Systemu Informacji Przestrzennej Biura Rozwoju Wrocławia, 2019 [dostęp 2019-06-03] (pol.).
  4. Jan Harasimowicz (red.), Encyklopedia Wrocławia, wyd. III poprawione i uzupełnione, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2006, ISBN 83-7384-561-5, ​ISBN 978-83-7384-561-9 (pol.).
  5. Mapa podstawowa - System Informacji Przestrzennej, Wrocław: Dział Systemu Informacji Przestrzennej Biura Rozwoju Wrocławia, 2019 [dostęp 2019-06-03] (pol.).
  6. Niemiecko-polski słownik nazw ulic, Wratislavia.net, 2012 [dostęp 2019-05-31] (pol.).
  7. Uchwała L/1753/02 RADY MIEJSKIEJ WROCŁAWIA z dnia 4 lipca 2002 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego północnej części obszaru Starego Miasta - rejon UNIWERSYTETU WROCŁAWSKIEGO, „uchwały RMWr.”, Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego Wrocławia / Akty Prawne; Dziennik Urzędowy Województwa Dolnośląskiego z 7 sierpnia 2002 r. Nr 170, poz.2415;Biuletyn Urzędowy RMW z 20 lipca 2002 r. Nr 7, poz.348, Wrocław , 4 lipca 2002 [dostęp 2019-05-31] (pol.).
  8. Uchwała X/202/03 RADY MIEJSKIEJ WROCŁAWIA z dnia 2 czerwca 2003 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego centralnej części obszaru Starego Miasta rejonu RYNKU i PLACU SOLNEGO - część "A", „uchwały RMWr.”, Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego Wrocławia / Akty Prawne; Dziennik Urzędowy Województwa Dolnośląskiego z 14 sierpnia 2003 r. Nr 126, poz.2251; Biuletyn Urzędowy RMW z 30 czerwca 2003 r. Nr 6, poz.167., Wrocław , 2 czerwca 2003 [dostęp 2019-05-30] (pol.).
  9. Wykaz dróg przebiegających przez miasto Wrocław, „ZDiUM/Infrastruktura/Ulice Wykaz dróg w zarządzie ZDiUM”, Ewa Iwanska, sporządziła ZDJOGA/NOXE/, Zarząd Dróg i Utrzymania Miasta, Wrocław , 7 maja 2019 [dostęp 2019-05-31] (pol.).
  10. Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków, Województwo dolnośląskie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 grudnia 2018 [dostęp 2019-01-25] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Ulica Malarska [w:] Wrocław, Stare Miasto [online], fotopolska.eu [dostęp 2019-05-31] (pol.).
  • ul. Malarska [w:] Wrocław, Stare Miasto [online], dolny-slask.org.pl (Wratislaviae Amici) [dostęp 2019-05-31] (pol.).
  • ul. Malarska, wikimapia.org [dostęp 2019-05-31] (pol.).