Ulica Klemensa Janickiego we Wrocławiu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
ulica Klemensa Janickiego
Stare Miasto
Ilustracja
od pl. Dominikańskiego
Państwo

 Polska

Województwo

 dolnośląskie

Miejscowość

Wrocław

Długość

181 m

Przebieg
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła ul.W. Kraińskiego
ul. Purkyniego
Ikona ulica koniec T.svg pl. Dominikański
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa konturowa Wrocławia, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „ulica Klemensa Janickiego”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „ulica Klemensa Janickiego”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „ulica Klemensa Janickiego”
51°06′35,659″N 17°02′26,543″E/51,109905 17,040706
Skwer Ormiański
Reflektarz przy kościele św. Wojciecha luty 2012 204.jpg
Wrocław, pl. Dominikański 2021-03-03 foto nr 02.jpg
Wrocław, pl. Dominikański 2021-03-03 foto nr 08.jpg
Wrocław, pl. Dominikański 2021-03-03 foto nr 10.jpg
Wrocław, pl. Dominikański 2021-03-03 foto nr 11.jpg
Wrocław, ul. Janickiego 2021-03-03 foto nr 32.jpg
Al. J. Słowackiego i pl. Dominikański, z którym łączy się ul. K. Janickiego.

Ulica Klemensa Janickiegoulica położona we Wrocławiu na Starym Mieście, w jego części nazywanej Nowym Miastem[1][2][3]. Łączy ulicę Wincentego Kraińskiego i Jana Ewangelisty Purkyniego z placem Dominikańskim[1][4][5]. Ulica ma 181 m długości[1]. W zachodniej pierzei ulicy znajduje się zabytkowy refektarz klasztoru Dominikanów, skwer Ormiański wraz chaczkarem oraz kompleks zabudowy dawnej poczty paczkowej, a we wschodniej pierzei budynek dawnej Królewskiej Intendentury Wojskowej[6][7][8].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Do 1866 r. w miejscu dzisiejszej ulicy przebiegała jedna z odnóg rzeki Oława, w ramach jej ujścia do rzeki Odra, tzw. Biała Oława. W tym właśnie roku odnoga ta została zasypana. Wytyczono i utworzono tu ulice biegnące od ulicy św. Ducha do ulicy Nowej, sięgającej ówcześnie rejonu współczesnego placu Dominikańskiego. Dziś ulice te to ulica Klemensa Janickiego – powstała około 1900 r. – i ulica Wincentego Kraińskiego[5][9][10][11][12][13].

Zabudowa ulicy powstała do około 1910 r. Zbudowano tu kamienice, szkołę ludową pod numerem 5 oraz gmach dawnej poczty paczkowej (1901 r. w miejscu klasztoru Dominikanów), który po 1945 r. użytkowany był przez Telekomunikację Polską S.A. Z dawnych zabudowań klasztornych zachował się jedynie refektarz[5][14][15].

W wyniku działań wojennych podczas oblężenia Wrocławia w 1945 r. zabudowa w tym rejonie, szczególnie w okolicach placu Dominikańskiego, uległa częściowemu zniszczeniu. 28.04.1951 r. zlikwidowano, w ramach utworzenia placu Dominikańskiego (ówcześnie placu Feliksa Dzierżyńskiego), część ulicy Nowej przebiegającą obok nieistniejącego dziś, powojennego Hotelu Panorama, a 20.10.1956 r. kolejny jej odcinek, likwidując połączenie drogowe od ulicy Klemensa Janickiego w kierunku południowym[12][16]. W latach 1963–1969 odbudowano klasztor i refektarz[15].

W 2015 r. niewielki teren pomiędzy zabudową dawnej poczty paczkowej (później furta Klasztoru Dominikanów) i refektarzem klasztornym oraz ograniczony ulicą Klemensa Janickiego i placem Dominikańskim otrzymał nazwę Skweru Ormiańskiego[4][6][7]. Z inicjatywą nadania takiej nazwy wystąpiło Towarzystwo Ormian Polskich. W 2012 r. bowiem towarzystwo to wspólnie z Klasztorem Dominikanów przy kościele św. Wojciecha odsłoniło na bezimiennym wówczas skwerze Chaczkar, czyli kwitnący kamienny krzyż ormiański, upamiętniający wielowiekową obecność Ormian w Polsce oraz ludobójstwo Ormian i Polaków w XX wieku. Właśnie w 2015 r. przypadała setna rocznica ludobójstwa Ormian z 1915 r., dokonanego przez Kurdów i Turków w ramach Imperium Osmańskiego[8].

Nazwy[edytuj | edytuj kod]

W swojej historii ulica nosiła następujące nazwy:

  • Weiße Ohle, od 1866 r. do 1945 r.[17]
  • Klemensa Janickiego, od 1945 r.[1][17]

Pierwotna nazwa ulicy Weiße Ohle wywodziła się od nazwy odnogi rzeki Oławy, istniejącej niegdyś w jej ujściowym odcinku, zasypanej w 1866 r., w miejscu której powstała ulicy Klemensa Janickiego i Wincentego Kraińskiego[10]. Współczesna nazwa ulicy została nadana przez Zarząd Miejski i ogłoszona w okólniku nr 94 z 20.12.1945 r.[1] Upamiętnia ona Klemensa Janickiego, urodzonego 17 listopada 1516 w Januszkowie, zmarłego prawdopodobnie w 1543 w Krakowie, polskiego poetę piszącego w języku łacińskim, humanistę okresu odrodzenia[18].

Układ drogowy[edytuj | edytuj kod]

Do ulicy przypisana jest droga gminna numer 106480D o długości 181 m[1] klasy lokalnej[19] położona na działkach o łącznej powierzchni 2757 m2[1][20]. Ulica biegnie od ulicy Wincentego Kraińskiego i Jana Ewangelisty Purkyniego do placu Dominikańskiego[1][4].

Ulice powiązane z ulicą Klemensa Janickiego:

Ulica Klemensa Janickiego i dalej Wincentego Kraińskiego.
Ulica Klemensa Janickiego i dalej Wincentego Kraińskiego.

Zabudowa i zagospodarowanie[edytuj | edytuj kod]

Dawna poczta paczkowa
Wrocław, ul. Janickiego 2021-03-03 foto nr 02.jpg
Wrocław, ul. Janickiego 2021-03-03 foto nr 08.jpg
Wrocław, ul. Janickiego 2021-03-03 foto nr 11.jpg
Wrocław, ul. Janickiego 2021-03-03 foto nr 14.jpg
Wrocław, ul. Janickiego 2021-03-03 foto nr 16.jpg
Wrocław, ul. Janickiego 2021-03-03 foto nr 17.jpg
Wrocław, ul. Janickiego 2021-03-03 foto nr 20.jpg
Wrocław, ul. Janickiego 2021-03-03 foto nr 21.jpg
Wrocław, ul. Janickiego 2021-03-03 foto nr 28.jpg
Wrocław, ul. Janickiego 2021-03-03 foto nr 33.jpg
Zagospodarowanie
Wrocław, ul. Janickiego 2021-03-03 foto nr 10.jpg
Wrocław, ul. Janickiego 2021-03-03 foto nr 24.jpg
Wrocław, ul. Janickiego 2021-03-03 foto nr 26.jpg
Wrocław, ul. Janickiego 2021-03-03 foto nr 25.jpg
Wrocław, ul. Janickiego 2021-03-03 foto nr 27.jpg
Wrocław, ul. Janickiego 2021-03-03 foto nr 31.jpg
Wrocław, ul. Janickiego 2021-03-03 foto nr 34.jpg
Wrocław, pl. Dominikański 2021-03-03 foto nr 17.jpg
Wrocław, pl. Dominikański 2021-03-03 foto nr 18.jpg

Wschodnia strona ulicy zabudowana jest jedynie na swoich krańcach. W południowej części położony jest budynek dawnej Królewskiej Intendentury Wojskowej, później budynek Zakładu Opieki Zdrowotnej[6]. Za tym budynkiem w kierunku północnym leży niezabudowany obszar, a przy ulicy Jana Ewangelisty Purkyniego 5 położony jest powojenny budynek biurowy. Cały ten obszar przeznaczono w podstawowym zakresie pod usługi, w tym między innymi kulturę i naukę, z dopuszczeniem w ograniczonym zakresie mieszkalnictwa[24] oraz z zachowaniem ochrony budynku wpisanego do gminnej ewidencji zabytków przy placu Dominikańskim 6[25].

Zachodnia strona ulicy obejmuje kompleks zabudowy dawnej poczty paczkowej, z budynkami, murem ogrodzeniowym i bramą, oraz refektarz klasztorny[6], przed którym położony jest niewielki Skwer Ormiański przy skrzyżowaniu ulicy Klemensa Janickiego i placu Dominikańskiego[4][7]. Dopuszcza się tu zabudowę nawiązująca do istniejącej z ochroną istniejących obiektów, z przeznaczeniem na usługi oraz obiekty sakralne[26][27][28].

Oś widokową ulicy w kierunku południowym zamyka budynek Galerii Dominikańskiej[29].

Ulica położona jest w obszarze znajdującym się na wysokości bezwzględnej pomiędzy 117,5 a 118,5 m n.p.m.[30]. Jest on objęty rejonem statystycznym nr 933180, w którym gęstość zaludnienia wynosiła 60 osób/km2 przy 19 osobach zameldowanych (według stanu na dzień 31.12.2018 r.)[31].

Ochrona i zabytki[edytuj | edytuj kod]

Obszar, na którym położona jest ulica Wincentego Kraińskiego, podlega ochronie w ramach zespołu urbanistycznego Starego Miasta z XIII–XIX wieku, wpisanego do rejestru zabytków pod nr. rej.: 196 z 15.02.1962 oraz A/1580/212 z 12.05.1967 r.[32][33]. Inną formą ochrony tych obszarów jest ustanowienie historycznego centrum miasta, w nieco szerszym obszarowo zakresie niż wyżej wskazany zespół urbanistyczny, jako pomnik historii[34][35]. Samo miasto włączyło ten obszar jako cenny i wymagający ochrony do Parku Kulturowego "Stare Miasto", który zakłada ochronę krajobrazu kulturowego oraz uporządkowanie, zachowanie i właściwe kształtowanie krajobrazu kulturowego oraz historycznego charakteru najstarszej części miasta[36].

Przy ulicy i w najbliższym sąsiedztwie znajdują się następujące zabytki:

obiekt, położenie powstanie, nr rej.[a] fotografia
strona zachodnia
Budynek Poczty Paczkowej, obecnie budynek TP S.A. wraz z ogrodzeniem i bramami
ulica Jana Ewangelisty Purkyniego 2[6][37][38]
1903 r.
gez, mpzp[6][37][38]
Wrocław, ul. Janickiego 2021-03-03 foto nr 09.jpg
Urząd poczty paczkowej i telegrafu, obecnie Klasztor Dominikanówfurta
plac Dominikański 2[6][38][39]
lata 1901-1905
gez, mpzp[6][38][39]
Refektarz klasztorny ojców Dominikanów 1.jpg
Klasztor Dominikanów – refektarz klasztorny
plac Dominikański 2[6][40]
około 1724 r.
240/24 z dnia 23.10.1961 r.[6][41][40]
Refektarz klasztorny ojców Dominikanów 3.jpg
strona wschodnia
Królewska Intendentura Wojskowa, obecnie budynek ZOZ
plac Dominikański 6[6][42]
1844 r.
gez, mpzp[6][42]
Wrocław, pl. Dominikański 2021-03-03 foto nr 16.jpg

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j ZDiUM ulice 2019 ↓, poz. 1667 (Janickiego Klemensa).
  2. SIP 2019 ↓, Osiedla Wrocławia.
  3. Harasimowicz 2006 ↓, s. 592-593 (Nowe Miasto).
  4. a b c d SIP 2019 ↓, Mapa podstawowa.
  5. a b c Harasimowicz 2006 ↓, s. 318 (Janickiego Klemensa).
  6. a b c d e f g h i j k l SIP 2019 ↓, Gminna Ewidencja Zabytków.
  7. a b c Uchwała RMWr 2015 ↓, §2.
  8. a b Uzasadnienie do uchwały RMWr 2015 ↓, s. 1 (pkt 2).
  9. Harasimowicz 2006 ↓, s. 70 (Biała Oława).
  10. a b Wratislavia.net n-p 2012 ↓, s. 164 (Weiße Ohle).
  11. Wratislavia.net n-p 2012 ↓, s. 9 (Am Ohlauufer).
  12. a b Wratislavia.net n-p 2012 ↓, s. 106 (Neuegasse).
  13. Wratislavia.net n-p 2012 ↓, s. 11-12 (Am Steindamm).
  14. Harasimowicz 2006 ↓, s. 681 (Poczta paczkowa).
  15. a b Harasimowicz 2006 ↓, s. 370 (Klasztor Dominikanów).
  16. Antkowiak 1970 ↓, s. 164-165 (Nowa).
  17. a b Wratislavia.net n-p 2012 ↓, s. 104 (Münzplatz i Münzstr.).
  18. encyklopediapwnpl 2016 ↓.
  19. Uchwała RMWr 2011§25 ust. 2 pkt. 1 ↓.
  20. SIP 2019 ↓, Mapa własności, dz. Stare Miasto, AR_27, 33/2.
  21. ZDiUM sygnalizacja 2019 ↓, poz. 74.
  22. ZDiUM ulice 2019 ↓, poz. 2398 (Kraińskiego Wincentego).
  23. ZDiUM ulice 2019 ↓, poz. 4448-4453 (Purkyniego Jana).
  24. Uchwała RMWr 2018 ↓, §16, 17.
  25. Uchwała RMWr 2018 ↓, §8 pkt 1 lit. d, pkt 2.
  26. Uchwała RMWr 2011 ↓, §9.
  27. Uchwała RMWr 2011 ↓, §18.
  28. Uchwała RMWr 2011 ↓, §21.
  29. Harasimowicz 2006 ↓, s. 222 (Galeria Dominikańska).
  30. SIP 2019 ↓, Mapa wysokościowa.
  31. SIP 2019 ↓, Demogrfia.
  32. NID 2018 ↓, s. 207.
  33. GEZ 2019 ↓, poz. 68.
  34. NID 2013 ↓.
  35. MP 1994 ↓.
  36. wroclaw.pl 2018 ↓.
  37. a b GEZ 2019 ↓, poz. 7191.
  38. a b c d Uchwała RMWr 2011§9 ust. 4 ↓.
  39. a b GEZ 2019 ↓, poz. 1408.
  40. a b GEZ 2019 ↓, poz. 1407.
  41. NID 2019 ↓, s. 213.
  42. a b GEZ 2019 ↓, poz. 1409.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]