Ulica Stanisława Leszczyńskiego we Wrocławiu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
ulica Stanisława Leszczyńskiego
Stare Miasto
Państwo  Polska
Miejscowość Wrocław
Długość 57 m
Przebieg
Ikona ulica początek T.svg Znak A-21.svg ul. Kazimierza Wielkiego
Ikona ulica z lewej.svg ul. Kazimierza Wielkiego
włącznie do drogi publicznej
ZETO i inne
Ikona ulica.svg ul. Stanisława Leszczyńskiego
droga gminna
Ikona ulica ślepy koniec.svg ul. Stanisława Leszczyńskiego
droga wewnętrzna
Deptak tunel.svg ul. Świdnicka 9a-11
Ikona - koniec deptaku w postaci skrzyżowania T z deptakiem.svg ul. Świdnicka
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa lokalizacyjna Wrocławia
ulica Stanisława Leszczyńskiego
ulica Stanisława Leszczyńskiego
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Stanisława Leszczyńskiego
ulica Stanisława Leszczyńskiego
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
ulica Stanisława Leszczyńskiego
ulica Stanisława Leszczyńskiego
51°06′28,241″N 17°01′53,686″E/51,107845 17,031579
Ul. Świdnica 9-11 z przejściem do ul. St. Leszczyńskiego

Ulica Stanisława Leszczyńskiegoulica położona we Wrocławiu na Starym Mieście[1][2]. Ulica stanowi sięgacz mający swój początek w ulicy Kazimierza Wielkiego[a]. Na jego końcu istnieje przejście pod budynkiem do ulicy Świdnickiej. Ma 57 m długości[1][3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ulica powstała w 1875 r. Łączyła dzisiejszą ulicą Świdnicką z ulicą Świętej Doroty i Zaułkiem Zamkowym. Została wytyczona przez teren, na którym od średniowiecza znajdowały się stajnie miejskie, o których pierwsza wzmianka pochodzi już z 1340 r. i widnieje ona w księdze rachunkowej. Istniała tu brama oddzielająca stajnie od ulicy Świdnickiej, a jej reliktłęk – istniał jeszcze w XVIII wieku[4].

W 1851 r. piwiarnia Kisslinga z Rynku 1 została przeniesiona na ulicę Ofiar Oświęcimskich 15/17, a w 1913 r. powstała druga piwiarnia przy ulicy Stanisława Leszczyńskiego 7/9. Oba budynki zostały zachowane[5][6].

Podczas oblężenia Wrocławia z 1945 r. prowadzone działania wojenne spowodowały częściowe zniszczenie istniejącej tu zabudowy. Zachowały się trzy kamienice. Rozebrano między innymi zrujnowaną, okazałą fontannę[4].

W 1962 roku zbudowano pięciopiętrowy budynek wzdłuż ulicy Świdnickiej, któremu nadano numery 9 i 11. Zlokalizowano tu ówcześnie salony odzieżowe firmModa Polska” i „Telimena”. Zachowano w budynku pasaż do ulicy Stanisława Leszczyńskiego[4].

Na początku lat 70. XX wieku wytyczono i zbudowano Trasę W-Z, co znacznie zmieniło układ historycznych ulic także w tym rejonie[7].

Nazwy[edytuj | edytuj kod]

W swojej historii ulica nosiła następujące nazwy:

  • Königstrasse, do 1945 r.[4][8]
  • Królewska, od 1945 r. do 1946 r., nazwa potoczna, nieoficjalna[8][4]
  • Stanisława Leszczyńskiego, od 1945/1946 r.[9][4][8]

Pierwotna, niemiecka nazwa ulicy – Königstrasse – została nadana na cześć króla Prus, późniejszego cesarzaWilhelma I. Po II wojnie, krótko w latach 1945-1946, przed nadaniem oficjalnej, nowej nazwy, potocznie używano nazwy polskiej, nawiązującej do nazwy niemieckiej - ulica Królewska[8]. Współczesna nazwa ulicy została nadana przez Zarząd Miejski i ogłoszona w okólniku nr 97 z 31.11.1945 r.[9]. Podobnie jak dla nazwy niemieckiej, za nowego patrona ulicy przyjęto króla, tym razem jednak króla polskiego, Stanisława Leszczyńskiego (ur. 1677 r., zm. 1766 r.), który panował w latach 1704–1711 oraz 1733–1736[4].

Układ drogowy[edytuj | edytuj kod]

Do ulicy przypisana jest droga gminna numer 105022D o długości 57 m[9] położonej na działce o powierzchni 718 m2[10]. Ponadto obejmuje drogę wewnętrzną o długości 16 m[11], w ramach działki o powierzchni 558 m2[12]. Ulica łączy się z boczną drogą przypisaną do Kazimierza Wielkiego, do której włącza się droga wewnętrzna posesji tu położonych, między innymi do ZETO Wrocław przy Ofiar Oświęcimskich 7/13[3][13].

Ulice powiązane z ulicą Stanisława Leszczyńskiego[a]:

Zabudowa i zagospodarowanie[edytuj | edytuj kod]

Przy ulicy zachował się trzy kamienice pod numerami 4, 5, 7–9. Przy zachodnim odcinku zbudowano budynek mieszkalny przy ulicy Kazimierza Wielkiego. Oś zachodnią zamyka budynek mieszkalny z lokalami handlowymi przy ulicy Świdnickiej 9–11, z przejściem pod budynkiem[4][3].

Ulica położona jest w obszarze znajdującym się na wysokości bezwzględnej pomiędzy 118 a 119 m n.p.m.[16]. Obszar ten objęty jest rejonem statystycznym numer 933130, w którym na dzień 31.12.2018 r. zameldowane były 592 osoby, a gęstość zaludnienia wynosiła 7452 osoby/km2[17].

Ochrona i zabytki[edytuj | edytuj kod]

Obszar, na którym położona jest ulica Stanisława Leszczyńskiego, podlega ochronie w ramach zespołu urbanistycznego Starego Miasta z XIII–XIX wieku, wpisanego do rejestru zabytków pod nr. rej.: 196 z 15.02.1962 oraz A/1580/212 z 12.05.1967 r.[18][19][20]. Inną formą ochrony tych obszarów jest ustanowienie historycznego centrum miasta, w nieco szerszym obszarowo zakresie niż wyżej wskazany zespół urbanistyczny, jako pomnik historii[21][22][20]. Samo miasto włączyło ten obszar jako cenny i wymagający ochrony do Parku Kulturowego "Stare Miasto", który zakłada ochronę krajobrazu kulturowego oraz uporządkowanie, zachowanie i właściwe kształtowanie krajobrazu kulturowego oraz historycznego charakteru najstarszej części miasta[23].

Przy ulicy i w najbliższym sąsiedztwie znajdują się następujące zabytki:

obiekt, położenie powstanie, nr rej.[b] fotografia
pierzeja północna
Budynek biurowy – Zakład Elektronicznej Techniki Obliczeniowej ZETO (elewacja tylna)
ulica Ofiar Oświęcimskich 7-13[6][24]
lata 1966-1969 (projekt A., J. Tarnawscy)
gez, mpzp[6][24]
Wrocław, ZETO - 01 (I197406).jpg
Kamienica, od 1913 r. z piwiarnią C. Kisslinga, obecnie budynek mieszkalno-usługowy
ulica Stanisława Leszczyńskiego 7-9[6][25][5]
około 1875 r., 1913 r., po 1945 r.
gez, mpzp[6][25]
Kamienica, obecnie budynek mieszkalno-usługowy
ulica Stanisława Leszczyńskiego 5[6][26]
ok. 1880 r.
gez, mpzp[6][26]
Oficyna kamienicy czynszowej, obecnie budynek biurowo-usługowy (fragment tylnej elewacji)
ulica Ofiar Oświęcimskich 19a[6][27][28]
lata 1860-1870, po 2000 r.[6]; lata 1869-1870, XX wiek[28]
A/2264/501/Wm z dnia 20.12.1992 r.[6][27][28]
Dom handlowy Schottländera (od 1927 r. – Singera) wraz z dziedzińcem wewnętrznym, obecnie dom handlowy "H&M" (fragment tylnej elewacji)
ulica Świdnicka 7[6][29][30][31]
lata 1896-1897 (projekt Karl Grosser), 1927 r. (przebudowa)[6]; 1896, 1927 r.[30]
A/1469/540/Wm z dnia 25.08.1994 r.[6][29][30]
H&MWroclaw.jpg
pierzeja południowa
Hotel i Restauracja "Riegner", obecnie budynek biurowo-usługowy (między innymi grota solna)
ulica Stanisława Leszczyńskiego 4[6][32]
lata 1873-1883 (projekt Friedrich Barchewitz)
gez, mpzp[6][32]
Domu Sztuki i Rzemiosła Wilhelma Knittela, obecnie budynek usługowy (fragment tylnej elewacji)
ulica Świdnicka 13[6][33]
1927 r. (projekt Max Strassburg)
gez, mpzp[6][33]

Krasnale[edytuj | edytuj kod]

RoyalDenciaki

Przy ulicy zamontowano figurki wrocławskich krasnali – RoyalDenciaki – przy ulicy Stanisława Leszczyńskiego 5-7/9[34].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Określenie, iż początek ulicy będącej sięgaczem (ulicą ślepą) znajduje się przy ulicy Kazimierza Wielkiego, zaczerpnięte jest z zestawiania udostępnianego przez Zarząd Dróg i Utrzymania Miasta (ZDiUM) we Wrocławiu, który jest zarządcą tej drogi[1]. Jednak numeracja posesji przy ulicy biegnie w kierunku odwrotnym, tj. od końca ulicy w kierunku ulicy Kazimierza Wielkiego[3].
  2. Nr rej.: numer wpisu do rejestru zabytków; mpzp - miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego; gez - gminna ewidencja zabytków.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d ZDiUM ulice 2019 ↓, poz. 2709-2710 (Leszczyńskiego Stanisława).
  2. SIP 2019 ↓, Osiedla Wrocławia.
  3. a b c d SIP 2019 ↓, Mapa podstawowa.
  4. a b c d e f g h Antkowiak 1970 ↓, s. 134-135 (Leszczyńskiego).
  5. a b Harasimowicz 2006 ↓, s. 368-369 (Kissling, piwiarnie).
  6. a b c d e f g h i j k l m n o p q SIP 2019 ↓, Gminna Ewidencja Zabytków.
  7. Harasimowicz 2006 ↓, s. 889-890 (Świdnicka).
  8. a b c d Wratislavia.net n-p 2012 ↓, s. 85 (Königstr.).
  9. a b c ZDiUM ulice 2019 ↓, poz. 2709 (Leszczyńskiego Stanisława).
  10. SIP 2019 ↓, Mapa własności, dz. Stare Miasto, AR_37, nr 13.
  11. ZDiUM ulice 2019 ↓, poz. 2710 (Leszczyńskiego Stanisława - działka).
  12. SIP 2019 ↓, Mapa własności, dz. Stare Miasto, AR_37, nr 8/59.
  13. Harasimowicz 2006 ↓, s. 1022 (ZETO).
  14. ZDiUM ulice 2019 ↓, poz. 1964-1967 (Kazimierza Wielkiego).
  15. ZDiUM ulice 2019 ↓, poz. 5581-5587 (Świdnicka).
  16. SIP 2019 ↓, Mapa wysokościowa.
  17. SIP 2019 ↓, Demografia.
  18. NID 2018 ↓, s. 207.
  19. GEZ 2019 ↓, poz. 68.
  20. a b Uchwała RMWr 2017 ↓, §8 ust. 2.
  21. NID 2013 ↓.
  22. MP 1994 ↓.
  23. wroclaw.pl 2018 ↓.
  24. a b GEZ 2019 ↓, 5523.
  25. a b GEZ 2019 ↓, 4159.
  26. a b GEZ 2019 ↓, 4158.
  27. a b GEZ 2019 ↓, 5532.
  28. a b c NID 2019 ↓, s. 225.
  29. a b GEZ 2019 ↓, 9000.
  30. a b c NID 2019 ↓, s. 232.
  31. Harasimowicz 2006 ↓, s. 150-151 (DH P. Schottländera).
  32. a b GEZ 2019 ↓, 4157.
  33. a b GEZ 2019 ↓, 9001.
  34. krasnale.pl 2019 ↓, RoyalDenciaki.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Zygmunt Antkowiak, Ulice i place Wrocławia, Wrocław-Warszawa-Kraków, seria: Biblioteka Wrocławska, tom 11, Wrocław: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich – Wydawnictwo, 1970, Zam nr A/185/70 (C-9) (pol.).
  2. Gminna Ewidencja Zabytków, Urząd Miejski Wrocławia, 18 kwietnia 2019 [dostęp 2019-06-03] (pol.).
  3. Jan Harasimowicz (red.), Encyklopedia Wrocławia, wyd. III poprawione i uzupełnione, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2006, ISBN 83-7384-561-5, ​ISBN 978-83-7384-561-9 (pol.).
  4. M.P. z 1994 r. nr 50, poz. 425 Zarządzenie Prezydenta RP z 8 września 1994 roku, 1994 [dostęp 2016-11-30] (pol.).
  5. Niemiecko-polski słownik nazw ulic, Wratislavia.net, 2012 [dostęp 2019-05-31] (pol.).
  6. Park kulturowy we Wrocławiu, Oficjalny serwis Wrocławia, 2018 [dostęp 2019-06-03] (pol.).
  7. System Informacji Przestrzennej Wrocławia, Wrocław: Dział Systemu Informacji Przestrzennej Biura Rozwoju Wrocławia, 2019 [dostęp 2019-06-06] (pol.).
  8. Wrocław – zespół historycznego centrum, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 18 kwietnia 2013 [dostęp 2016-11-30] (pol.).
  9. Wrocławskie Krasnale, Oficjalny serwis miejski, 2018 [dostęp 2018-06-26] (pol.).
  10. Wykaz dróg przebiegających przez miasto Wrocław, „ZDiUM/Infrastruktura/Ulice Wykaz dróg w zarządzie ZDiUM”, Ewa Iwanska, sporządziła ZDJOGA/NOXE/, Zarząd Dróg i Utrzymania Miasta, Wrocław , 7 maja 2019 [dostęp 2019-05-31] (pol.).
  11. Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków, Województwo dolnośląskie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 grudnia 2018 [dostęp 2019-01-25] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]