Ulica Łazienna we Wrocławiu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
ulica Łazienna
Stare Miasto
Ilustracja
Początek ulicy
Państwo  Polska
Miejscowość Wrocław
Długość 125 m
Przebieg
Ikona ulica początek T.svg ul. Kiełbaśnicza
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Rzeźnicza
Ikona ulica koniec T.svg Znak A-21.svg ul. Nowy Świat
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa lokalizacyjna Wrocławia
ulica Łazienna
ulica Łazienna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Łazienna
ulica Łazienna
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
ulica Łazienna
ulica Łazienna
51°06′44,957″N 17°01′45,773″E/51,112488 17,029381
Rzeźba Krzesło Kantora

Ulica Łaziennaulica położona we Wrocławiu na Starym Mieście. Łączy ulicę Kiełbaśniczą z ulicą Nowy Świat. Ma 125 m długości[1][2][3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ulica pozostawała bezimienna jako krótki łącznik biegnący przy murach miejskich i określana była poprzez jej położenie względem istniejących w tym rejonie obiektów – rzeźni lub łaźni[3][4]. Ulica wzmiankowana była już od 1345 r. jako Engelsburg[4] (lub od XVII wieku[2]). Wiązało się to faktem powstania tu łaźni (za Starymi Jatkami) już przed 1345 r. Położona była przy furcie prowadzącej do rzeźni powstałej w XIII wieku między ulicą Rzeźniczą i Łazienną a brzegiem rzeki Odra[2][3][5]. W tym czasie łaźnia była jedyną samodzielną posesją przy tej ulicy, gdyż pozostałe przypisane były bądź do Kiełbaśniczej, bądź do Rzeźniczej[2]. Przetrwała do 1562 r.[3].

Podczas działań wojennych w czasie oblężenia Wrocławia w 1945 r. zabudowa ulicy uległa znacznym zniszczeniom, a w północnej stronie w gruzach legła niemal cała zabudowa (z wyłączeniem kamienicy na rogu z ulicą Kiełbaśniczą)[3].

Od 1980 r. w budynku przy ulicy Łaziennej 4 działał przez lata Klub Jazzowy Rura[2][6][7][8]. W 2008 r. budynek został wystawiony przez miasto na sprzedaż, która miała miejsce w 2011 r., a w latach 2014-2015 wykonano remont i renowację obiektu, w którym powstał hostel z 51 pokojami i apartamentami[6][7].

Nazwy[edytuj | edytuj kod]

W swojej historii ulica nosiła następujące nazwy:

  • bezimienna, z określeniem względem obiektów:
    • "poprzeczna", "za plebanią św. Elżbiety", "w pobliżu rzeźni", zapis z 1453 r.[3]
    • "przy łaźni", od 1564 r.[3]
  • Engelsburg, od 1345 r.[4] (od XVII wieku[2], od XVIII wieku[3]) do 1945 r.[2][4]
  • Łazienna, do 1945 r.[2][4][9].

Pierwotna nazwa ulicy Engelsburg nawiązywała do nazwy jednego z domów tu położonych, który określany był jako "Zamek Anioła" (Engel w języku niemieckim oznacza anioła)[3][4]. Współczesna nazwa ulicy została nadana przez Zarząd Miejski i ogłoszona w okólniku nr 94 z 20.12.1945 r.[1].

Układ drogowy[edytuj | edytuj kod]

Do ulicy przypisana jest droga gminna o długości 125 m[1] klasy dojazdowej[10][11].

Ulice i place powiązane z ulicą Łazienną:

Zabudowa i zagospodarowanie[edytuj | edytuj kod]

Ulica Łazienna znajduję się obrębie Starego Miasta, w którym dominuje zabudowa mieszkalna i usługowa, ze szczególnym naciskiem na tworzenie miejsc centrotwórczych, przy równoczesnej ochronie zabytków i historycznego układu przestrzennego[15][16].

Południowa strona ulicy to zabudowa ciągła, pierzejowa. Obejmuje zabytkowy budynek ART HOTELU, zabudowę uzupełniającą przy ulicy Łaziennej 2 i budynek dawnych magazynów przy ulicy Łaziennej 4. Za ulicą Rzeźniczą powstał nowy budynek przy ulicy Łaziennej 6 / ulicy Rzeźniczej 16. Natomiast pierzeję północą stanowi budynek Hotelu PRIMA BEST WESTERN, dalej parking hotelowy oraz niewielki zieleniec. Na końcu ulicy, na niewielkim terenie zielonym położonym pomiędzy ulicą Łazienną, Rzeźniczą i Nowy Świat, ustawiono rzeźbę plenerową pt. Krzesło Kantora[17][18][19][20][21][22].

Ochrona i zabytki[edytuj | edytuj kod]

Obszar, na którym położona jest ulica Więzienna, podlega ochronie w ramach zespołu urbanistycznego Starego Miasta z XIII-XIX wieku, wpisanego do rejestru zabytków pod nr. rej.: 196 z 15.02.1962 oraz A/1580/212 z 12.05.1967 r.[23][24]. Inną formą ochrony tych obszarów jest ustanowienie historycznego centrum miasta, w nieco szerszym obszarowo zakresie niż wyżej wskazany zespół urbanistyczny, jako pomnik historii[25][26]. Samo miasto włączyło ten obszar jako cenny i wymagający ochrony do Parku Kulturowego "Stare Miasto", który zakłada ochronę krajobrazu kulturowego oraz uporządkowanie, zachowanie i właściwe kształtowanie krajobrazu kulturowego i historycznego charakteru najstarszej części miasta[27]. Ochronę narzucają także miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego, między innymi w zakresie zachowania określonych elementów budynków i kształtowania zabudowy[17].

Przy ulicy i w najbliższym sąsiedztwie znajdują się następujące zabytki:

obiekt, położenie powstanie, nr rej.[a] foto
pierzeja południowa
Magazyny, ob. nieużytkowany[b]
ul. Łazienna 4[17][28][29]
XVI w., XIX w., l. 1963-1965 (odbudowa i adaptacja), 2014 r. (remont)[17]
gez, mpzp[17][28][29]
Wroclaw-Rzeznicza.JPG
Kamienica, ob. ART HOTEL - RESTAURACJA
ul. Kiełbaśnicza 20[17][30][31][32]
XV w., XVI w., XVIII w., 1820 r., ok. 2000 r.[17]
XV, XVI w.[30]
A/4021/67 z dn. 06.02.1962[17][30][31][32]
Kamienica ul Kiełbaśnicza 20 Wrocław (03).JPG
zamknięcie wschodniej osi widokowej
Kamieniczka w zespole kramów "Stare Jatki"
ulica Malarska 1-2[17][33][34][35]
XIV w., XVIII w., l. 1969-1970 (odbudowa i remont), ok. 2010 r. (remont)[17]
XVII-XVIII w., po 1945 r.[34]
122-128 z dn. 6.12.1949 r.[34] oraz
A/1610/91 z dn. 12.02.1962[17][34][35][36]
Mararska Wrocław (01).JPG
pierzeja północna
Kamienica, ob. Hotel PRIMA BEST WESTERN z restauracją
ulica Kiełbaśnicza 19[17][30][37][38]
ok. 1880 r., ok. 2000 r.[17]
XV-XX w.[30]
A/1502/514/Wm z dn. 24.03.1993[17][30][37][38]
Wrocław Kiełbaśnicza 19 sm.jpg

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Nr rej.: numer wpisu do rejestru zabytków; mpzp - miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego; gez - gminna ewidencja zabytków.
  2. Ten zapis jest nieaktualny, budynek przeszedł gruntowny remont i jest użytkowany[6][7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e ZDiUM ulice 2019 ↓, poz. 2819 (Łazienna).
  2. a b c d e f g h Harasimowicz 2006 ↓, s. 499 (Łazienna).
  3. a b c d e f g h i Antkowiak 1970 ↓, s. 141 (Łazienna).
  4. a b c d e f Wratislavia.net n-p 2012 ↓, s. 42 (Engelsburg).
  5. Harasimowicz 2006 ↓, s. 769 (Rzeźnia miejska).
  6. a b c wroclaw.pl 2014 ↓.
  7. a b c wroclaw.pl 2015 ↓.
  8. Harasimowicz 2006 ↓, s. 377-378 (Klub Jazzowy „Rura”).
  9. ZDiUM ulice 2019 ↓, poz. 2891 (Malarska).
  10. Uchwała RMWr 2002 ↓, §5 ust. 5 pkt 4.
  11. Uchwała RMWr 2002 ↓, §12 ust. 7.
  12. ZDiUM ulice 2019 ↓, poz. 1987 (Kiełbaśnicza).
  13. ZDiUM ulice 2019 ↓, poz. 4672 (Rzeźnicza).
  14. ZDiUM ulice 2019 ↓, poz. 3499 (Nowy Świat).
  15. Uchwała RMWr 2002 ↓, §25, 26, 29, 30, 33, 34, 37, 38.
  16. Uchwała RMWr 2002 ↓, § 24.
  17. a b c d e f g h i j k l m n GEZ SIP 2019 ↓.
  18. MP SIP 2019 ↓.
  19. visitwroclaw.eu 2019 ↓.
  20. ZDiUM pomniki 2016 ↓, poz. 21.
  21. Uchwała RMWr 2003 ↓, § 25.
  22. Uchwała RMWr 2002 ↓, § 23.
  23. NID 2018 ↓, s. 207.
  24. GEZ 2019 ↓, poz. 68.
  25. NID 2013 ↓.
  26. MP 1994 ↓.
  27. wroclaw.pl 2018 ↓.
  28. a b GEZ 2019 ↓, poz. 4308.
  29. a b Uchwała RMWr 2003 ↓, § 25 ust. 4 pkt 1 lit. b.
  30. a b c d e f NID 2018 ↓, s. 222.
  31. a b Uchwała RMWr 2003 ↓, § 24 ust. 4 pkt. 1 lit. a.
  32. a b GEZ 2019 ↓, poz. 3077.
  33. GEZ 2019 ↓, 4454.
  34. a b c d NID 2018 ↓, s. 224.
  35. a b Uchwała RMWr 2003 ↓, § 25 ust. 4 pkt 1 lit. a.
  36. GEZ 2019 ↓, 4454-4459.
  37. a b GEZ 2019 ↓, poz. 3076.
  38. a b Uchwała RMWr 2002 ↓, § 23 ust. 3 pkt 1 lit. a.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Zygmunt Antkowiak, Ulice i place Wrocławia, Wrocław-Warszawa-Kraków, seria: Biblioteka Wrocławska, tom 11, Wrocław: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich – Wydawnictwo, 1970, Zam nr A/185/70 (C-9) (pol.).
  2. Gminna Ewidencja Zabytków, Urząd Miejski Wrocławia, 18 kwietnia 2019 [dostęp 2019-06-03] (pol.).
  3. Gminna Ewidencja Zabytków - System Informacji Przestrzennej, Wrocław: Dział Systemu Informacji Przestrzennej Biura Rozwoju Wrocławia, 2019 [dostęp 2019-06-03] (pol.).
  4. Jan Harasimowicz (red.), Encyklopedia Wrocławia, wyd. III poprawione i uzupełnione, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2006, ISBN 83-7384-561-5, ​ISBN 978-83-7384-561-9 (pol.).
  5. Klub jazzowy Rura wraca na ul. Łazienną, „Wiadomości/Najnowsze”, Tomasz Wysocki, Oficjalny serwis Wrocławia, 10 lutego 2015 [dostęp 2019-06-03] (pol.).
  6. Mapa podstawowa - System Informacji Przestrzennej, Wrocław: Dział Systemu Informacji Przestrzennej Biura Rozwoju Wrocławia, 2019 [dostęp 2019-06-03] (pol.).
  7. M.P. z 1994 r. nr 50, poz. 425 Zarządzenie Prezydenta RP z 8 września 1994 roku, 1994 [dostęp 2016-11-30] (pol.).
  8. Niemiecko-polski słownik nazw ulic, Wratislavia.net, 2012 [dostęp 2019-05-31] (pol.).
  9. Park kulturowy we Wrocławiu, Oficjalny serwis Wrocławia, 2018 [dostęp 2019-06-03] (pol.).
  10. Pomniki i rzeźby, „ZDiUM/Infrastruktura/Fontanny, pomniki, rzeźby, miejskie toalety publiczne, Pomniki i rzeźby”, Ewa Iwanska, Zarząd Dróg i Utrzymania Miasta, Wrocław , 12 sierpnia 2016 [dostęp 2019-06-03] (pol.).
  11. Rzeźba „Krzesło” Tadeusza Kantora, Oficjalny serwis turystyczny, 2019 [dostęp 2019-06-03] (pol.).
  12. Uchwała L/1753/02 RADY MIEJSKIEJ WROCŁAWIA z dnia 4 lipca 2002 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego północnej części obszaru Starego Miasta - rejon UNIWERSYTETU WROCŁAWSKIEGO, „uchwały RMWr.”, Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego Wrocławia / Akty Prawne; Dziennik Urzędowy Województwa Dolnośląskiego z 7 sierpnia 2002 r. Nr 170, poz.2415;Biuletyn Urzędowy RMW z 20 lipca 2002 r. Nr 7, poz.348, Wrocław , 4 lipca 2002 [dostęp 2019-05-31] (pol.).
  13. Uchwała X/202/03 RADY MIEJSKIEJ WROCŁAWIA z dnia 2 czerwca 2003 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego centralnej części obszaru Starego Miasta rejonu RYNKU i PLACU SOLNEGO - część "A", „uchwały RMWr.”, Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego Wrocławia / Akty Prawne; Dziennik Urzędowy Województwa Dolnośląskiego z 14 sierpnia 2003 r. Nr 126, poz.2251; Biuletyn Urzędowy RMW z 30 czerwca 2003 r. Nr 6, poz.167., Wrocław , 2 czerwca 2003 [dostęp 2019-05-30] (pol.).
  14. Ul. Łazienna: Powstaje elegancki hostel, „Wiadomości/Najnowsze”, Tomasz Wysocki, Oficjalny serwis Wrocławia, 1 lipca 2014 [dostęp 2019-06-03] (pol.).
  15. Wrocław – zespół historycznego centrum, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 18 kwietnia 2013 [dostęp 2016-11-30] (pol.).
  16. Wykaz dróg przebiegających przez miasto Wrocław, „ZDiUM/Infrastruktura/Ulice Wykaz dróg w zarządzie ZDiUM”, Ewa Iwanska, sporządziła ZDJOGA/NOXE/, Zarząd Dróg i Utrzymania Miasta, Wrocław , 7 maja 2019 [dostęp 2019-05-31] (pol.).
  17. Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków, Województwo dolnośląskie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 grudnia 2018 [dostęp 2019-01-25] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Ulica Łazienna [w:] Wrocław, Stare Miasto [online], fotopolska.eu [dostęp 2019-06-03] (pol.).
  • ul. Łazienna [w:] Wrocław, Stare Miasto [online], dolny-slask.org.pl (Wratislaviae Amici) [dostęp 2019-06-03] (pol.).
  • ul. Łazienna, wikimapia.org [dostęp 2019-06-03] (pol.).