Ununtrium

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ununtrium
kopernik ← ununtrium → flerow
Ogólne informacje
Nazwa, symbol, l.a. ununtrium, Uut, 113
Grupa, okres, blok 13, 7, p
Masa atomowa 284 u (najbardziej stabilny izotop)

Ununtrium (Uut) – syntetyczny pierwiastek chemiczny, transuranowiec o liczbie atomowej 113. W układzie okresowym znajduje się w bloku p bezpośrednio pod talem, dlatego bywa nazywany nieoficjalnie eka-talem. Nazwa ununtrium wywodzi się z liczby atomowej tego pierwiastka zgodnie z systematyczną terminologią IUPAC dla nowych pierwiastków.

Historia[edytuj]

1 lutego 2004 roku zespół złożony z rosyjskich naukowców ze Zjednoczonego Instytutu Badań Jądrowych w Dubnej oraz amerykańskich naukowców z Lawrence Livermore National Laboratory doniósł o wytworzeniu czterech atomów ununpentium, które po rozpadzie utworzyły atomy ununtrium. Izotop tego pierwiastka o najdłuższym czasie życia, 286113Uut, zaobserwowano w łańcuchu rozpadów jądra ununseptium, również wytworzonego w Dubnej, w 2009 roku[1].

28 września 2004 roku zespół japońskich naukowców z instytutu Riken doniósł, że również odniósł sukces w syntetyzowaniu ununtrium, uzyskując pojedynczy atom lżejszego izotopu tego pierwiastka, 278113Uut[2]. W 2012 roku japońskiemu zespołowi udało się uzyskać kolejny atom tego izotopu, który rozpadł się przez szereg sześciu kolejnych rozpadów alfa, prowadzący do znanych izotopów. Jądro potomne 262105Db nie rozpadło się przez spontaniczne rozszczepienie, jak poprzednim razem, ale przez emisję cząstki alfa, zgodnie z wcześniejszymi obserwacjami tego izotopu. To potwierdziło, że zsyntetyzowane jądro atomowe istotnie było jądrem pierwiastka 113[3].

20983Bi + 7030Zn279113Uut*278113Uut + 10n

W grudniu 2015 roku Międzynarodowa Unia Chemii Czystej i Stosowanej uznała, że prace zespołu z Riken spełniają kryteria wymagane dla uznania odkrycia pierwiastka 113; tym samym Japończycy uzyskali prawo do jego nazwania[4].

8 czerwca 2016 roku IUPAC zarekomendowała dla ununtrium nazwę nihonium (Nh). Formalne zatwierdzenie tej nazwy przez IUPAC ma nastąpić 8 listopada, po 5-miesięcznym okresie publicznej dyskusji. Nihon jest jednym z dwóch japońskich słów używanych jako nazwa Japonii. Nazwę tę zaproponowali odkrywcy pierwiastka z instytutu badawczego Riken[5].

Przypisy

  1. Oganessian, Yu. Ts., Abdullin, F. Sh., Bailey, P. D., Benker, D. E. i inni. Synthesis of a New Element with Atomic Number Z=117. „Phys. Rev. Lett.”. 104 (14), s. 142502, 2010. DOI: 10.1103/PhysRevLett.104.142502 (ang.). 
  2. Japanese scientists create heaviest ever element. Xinhuanet – English, 2004-09-28. [dostęp 2014-10-26].
  3. Search for Element 113 Concluded at Last (ang.). ScienceDaily, 2012-09-26. [dostęp 2014-10-26].
  4. Discovery and Assignment of Elements with Atomic Numbers 113, 115, 117 and 118 (ang.). Międzynarodowa Unia Chemii Czystej i Stosowanej, 2015-12-30. [dostęp 2016-01-06].
  5. IUPAC is naming the four new elements nihonium, moscovium, tennessine, and oganesson (ang.). IUPAC, 2016-06-08. [dostęp 2016-06-08].