Nobel (pierwiastek)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy pierwiastka chemicznego. Zobacz też: inne znaczenia słowa "Nobel".
Nobel
mendelew ← nobel → lorens
Ogólne informacje
Nazwa, symbol, l.a. nobel, No, 102
(łac. nobelium)
Grupa, okres, blok –, 7, f
Stopień utlenienia II, III
Właściwości metaliczne aktynowiec
Masa atomowa 259,1010 u[1]
Numer CAS 10028-14-5
PubChem 24822[2]

Nobel (No, łac. nobelium) – pierwiastek chemiczny, aktynowiec. Nazwa pochodzi od nazwiska chemika Alfreda Nobla. Pierwszy raport z syntezy tego pierwiastka, który nie budzi żadnych kontrowersji, pochodzi z 1966 roku i opisuje syntezę wykonaną w Zjednoczonym Instytucie Badań Jądrowych w Dubnej (wówczas ZSRR) i dlatego, po wielu latach kontrowersji, w 1992 roku IUPAC-IUPSP Transfermium Working Group (TWG) przyznała pierwszeństwo w odkryciu tego pierwiastka zespołowi rosyjskiemu. Izotop 254102No o okresie półtrwania (50 ± 10) s został wówczas otrzymany w dwu niezależnych reakcjach[3]:

24395Am + 157N254102No + 4n
23892U + 2210Ne254102No + 6n

Możliwe jednak, że pierwiastek otrzymano po raz pierwszy w 1958 pod kierunkiem Alberta Ghiorso w Berkeley w Kalifornii[4].

Eksperyment polegał na bombardowaniu izotopu 246Cm jądrami (jonami) węgla 12C:

24696Cm + 126C254102No + 4n

Jednak z powodu niepewności wyrażonej przez autorów publikacji[4] oraz znacznej rozbieżności wyznaczonego rok później przez ten sam zespół czasu połowicznego rozpadu izotopu 254102No (3 s) od wyników późniejszych badań, raport ten nie został uznany za wystarczająco wiarygodny dla przyznania pierwszeństwa w odkryciu[3].

Przypisy

  1. Masa najstabilniejszego izotopu. Za: Standard atomic weights (2005) [w:] CRC Handbook of Chemistry and Physics, David R. Lide (red.), wyd. 88, Boca Raton: CRC Press, 2007, s. 1-7–1-8, ISBN 9780849304880.
  2. Nobel (pierwiastek) (CID: 24822) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  3. a b R.C. Barber, N.N. Greenwood, A.Z. Hrynkiewicz, Y.P. Jeannin i inni. Discovery of the transfermium elements. Part II: Introduction to discovery profiles. Part III: Discovery profiles of the transfermium elements. „Pure and Applied Chemistry”. 65 (8), s. 1757, 1993. DOI: 10.1351/pac199365081757. 
  4. a b A. Ghiorso, T. Sikkeland, J. R. Walton. Element No. 102. „Physical Review Letters”. 1. 1. s. 18-21. DOI: 10.1103/PhysRevLett.1.18.