Technet

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy pierwiastka chemicznego. Zobacz też: Microsoft TechNet – portal specialistów IT.
Technet
molibden ← technet → ruten
Wygląd
srebrzystoszary
Widmo emisyjne technetu
Widmo emisyjne technetu
Ogólne informacje
Nazwa, symbol, l.a. technet, Tc, 43
(łac. technetium)
Grupa, okres, blok 7 (VIIB), 5, d
Stopień utlenienia IV, VII
Właściwości metaliczne metal przejściowy
Właściwości tlenków silnie kwasowe
Masa atomowa 97,90721(3) u[1][a]
Stan skupienia stały
Gęstość 11500 kg/m³
Temperatura topnienia 2157 °C
Temperatura wrzenia 4265 °C
Numer CAS 7440-26-8
PubChem 23957[2]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)

Technet (Tc, łac. technetium) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym. Jest pierwszym w historii otrzymanym sztucznie pierwiastkiem. Jego nazwa wywodzi się od greckiego słowa τεχνητoς (technetos – sztuczny).

Technet jest obok prometu jednym z dwóch pierwiastków o liczbie atomowej mniejszej niż ołów, który nie posiada żadnego stabilnego izotopu.

Odkrycie[edytuj]

Odrestaurowany układ okresowy (1904-1945, obecnie Politechnika Gdańska). Zwraca uwagę 43 pierwiastek masurium Ma, odkryty rzekomo w 1925 przez Niemców. Badania te nauka odrzuciła, finalnie potwierdzono istnienie pierwiastka po badaniach Włochów w 1937 i nazwano technet Te[5]Ciekawostką jest też brak 84. pierwiastka: polonu Po (choć odkrytego już w 1898 przez Marię Skłodowską-Curie[6])

Został otrzymany w 1937 roku przez Emilio Gino Segrè i Carlo Perriera. Dmitrij Mendelejew przewidział jego istnienie na podstawie luki w swoim układzie okresowym. Od tego czasu poszukiwało go wielu chemików, z których kilku zgłosiło fałszywe raporty o jego odkryciu w rudach innych metali. Między innymi niemieccy badacze Walter Noddack i Ida Tacke wraz z Otto Bergiem w 1925 bombardowali elektronami minerał kolumbit ([(Fe, Mn)(Nb, Ta)2O6]); po doświadczeniu opublikowali wykrycie nieznanego dotąd pierwiastka o liczbie atomowej 43, który nazwali masurium (od nazwy regionu Mazury, wówczas w Prusach Wschodnich). Rezultat ich badań nie został jednak pozytywnie zweryfikowany, a odkrycie nie zostało uznane[7].

Występowanie[edytuj]

Technet otrzymywany jest sztucznie w procesie rozbijania neutronami jąder uranu lub bombardowania lekkimi jądrami izotopów niobu lub molibdenu.

W 1961 roku śladowe ilości naturalnego technetu zostały wykryte w rudach uranu z terenów dzisiejszej Demokratycznej Republiki Konga[8][9], gdzie pierwiastek powstał jako produkt samorzutnych reakcji rozszczepienia uranu. W 1952 roku został ponadto zidentyfikowany w widmie niektórych gwiazd typu S[10], co potwierdza, że w procesach nukleosyntezy w gwiazdach mogą powstawać ciężkie pierwiastki poprzez proces wychwytu neutronu[9].

Wykorzystanie[edytuj]

Metastabilny izomer izotopu 99Tc, oznaczany 99mTc, jest podstawowym wskaźnikiem wykorzystywanym w medycynie nuklearnej do celów diagnostycznych. Jest on idealnym izotopem do tych celów, ponieważ ma krótki okres połowicznego rozpadu (6 godzin) minimalizując napromieniowanie ciała. Nie stwierdzono żadnych skutków ubocznych związanych z fizjologią człowieka.

Uwagi[edytuj]

  1. Wartość w nawiasie oznacza niepewność związaną z ostatnią cyfrą znaczącą. Masa atomowa podana została dla najtrwalszego izotopu, gdyż pierwiastek ten nie posiada trwałych izotopów.

Przypisy[edytuj]

  1. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Juris Meija, Tyler B. Coplen, Michael Berglund, Willi A. Brand i inni. Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report). „Pure and Applied Chemistry”. 88 (3), s. 265–291, 2016. DOI: 10.1515/pac-2015-0305. 
  2. Technet – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  3. a b Kramida, A., Ralchenko, Yu., Reader, J., i zespół NIST ASD: NIST Atomic Spectra Database (ver. 5.2). National Institute of Standards and Technology, Gaithersburg, MD, 2014. [dostęp 2015-09-13].
  4. WebElements Periodic Table of the Elements: Technetium – ionization energies data. [dostęp 2010-02-17].
  5. Ignacy Eichstaedt: Księga Pierwiastków. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1970, s. 282-286,.
  6. Ignacy Eichstaedt: Księga Pierwiastków. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1970, s. 413,.
  7. PerP. Enghag PerP., Encyclopedia of the Elements: Technical Data – History – Processing – Applications, John Wiley & Sons, 8 stycznia 2008, s. 648, ISBN 9783527612345 [dostęp 2016-02-24] (ang.).
  8. Kenna, B.T., Kuroda, P.K. Isolation of naturally occurring technetium. „Journal of Inorganic and Nuclear Chemistry”. 23 (1), s. 142–144, 1961. DOI: 10.1016/0022-1902(61)80098-5. 
  9. a b Natural occurrence. W: Klaus Schwochau: Technetium: chemistry and radiopharmaceutical applications. 2000, s. 6–9. DOI: 10.1002/9783527613366.ch03. ISBN 9783527613366.
  10. Paul W. Merrill. Spectroscopic Observations of Stars of Class S. „Astrophysical Journal”. 116, s. 21–26, 1952. DOI: 10.1086/145589. 

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.