Józef Chełmoński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Józef Chełmoński
ChelmonskiJozef.1902.Autoportret.jpg
Józef Chełmoński, Autoportret, 1902
Imiona i nazwisko Józef Marian Chełmoński
Data i miejsce urodzenia 7 listopada 1849
Boczki
Data i miejsce śmierci 6 kwietnia 1914
Kuklówka Zarzeczna
Narodowość polska
Dziedzina sztuki malarstwo
Styl realizm
Ważne dzieła Żurawie
Czwórka
Babie lato
Orka
Bociany
Krzyż w zadymce
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Józef Chełmoński w Wikicytatach
Józef Marian Chełmoński
Prawdzic
Prawdzic
Rodzina Chełmońscy
Rodzice Józef Adam Chełmoński
Izabela Łoskowska
Małżeństwo Maria Szymanowska
Dzieci Jadwiga
Zofia
Józef
Hanna
Tadeusz
Maria

Józef Marian Chełmoński herbu Prawdzic (ur. 7 listopada 1849 w Boczkach[1], zm. 6 kwietnia 1914 w Kuklówce Zarzecznej) – polski malarz, reprezentant realizmu.

Dzieciństwo[edytuj | edytuj kod]

Pochodził ze zubożałej szlachty mazowieckiej[a]. Ojciec malarza Józef Adam dzierżawił majątek Boczki[2]. Dziadek, również Józef, był osobistym sekretarzem Michała Hieronima Radziwiłła[3]. W folwarku w Boczkach urodził się 7 listopada 1849 r. Józef Marian[4]. O matce Izabeli Łoskowskiej mówiło się, iż była osobą o dużej kulturze, rozmiłowaną w sztuce i literaturze. Dziadek Wincenty Łoskowski był oficerem w armii napoleońskiej i m.in. brał udział w oblężeniu Saragossy[5][6]. W Boczkach artysta zamieszkiwał do wyjazdu do Warszawy, potem wielokrotnie wracał do swoich stron rodzinnych[b]. Od 1878 żonaty z Marią z Korwin-Szymanowskich, W małżeństwie przyszły na świat 4 córki: Maria, Zofia, Jadwiga i Wanda i 2 synów: Tadeusz i Józef[7].

Młodość i lata dojrzałe[edytuj | edytuj kod]

W latach 1867-1872 uczył się w warszawskiej Klasie Rysunkowej i w prywatnej pracowni Wojciecha Gersona, 1872-1875 studiował w Akademii monachijskiej. W 1875 udał się do Paryża, gdzie zyskał dużą popularność dzięki oryginalnej tematyce swoich obrazów. Współpracował jako ilustrator z paryskim "Le Monde Illustré". Zwiedzał Włochy, w latach 1872 i 1874-1875 odbył wycieczki na Podole i Ukrainę. W 1887 wrócił do kraju i zamieszkał w Warszawie, w 1889 roku kupił dworek w Kuklówce, gdzie wprowadził się i mieszkał aż do śmierci. W tym czasie często przebywał także w dworze należącym do rodziny Górskich w pobliskiej Woli Pękoszewskiej, gdzie uczył malarstwa Pię Górską[8]. Pochowany został na cmentarzu w Żelechowie.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Malował sceny rodzajowe, ukazując z dużym autentyzmem życie wsi polskiej i ukraińskiej oraz sceny myśliwskie. W realistycznych, nastrojowych pejzażach z wielką wrażliwością odtwarzał koloryt przyrody. Rzadziej malował portrety. Był doskonałym malarzem koni, sławę przyniosły mu rozpędzone Czwórki i Trójki.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Józef Chełmoński w czasie swoich studiów monachijskich wzbudzał niemałą sensację swoim ubiorem. Nosił bowiem czerwone rajtuzy konnicy rosyjskiej, granatową ułańską kurtkę oraz czapkę konduktorską Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej.
  • Maciej Masłowski w swoich pismach poświęconych Chełmońskiemu napisał, iż artysta ów zaklął w swoim malarstwie tajemnicę polskości i dalej stwierdza jest w tym coś z magii, jest zaklęcie, jest urok rzucony przez prawdziwego myśliwca na wielkich łowach natury
  • Oddział PTTK w Żyrardowie przyznaje regionalną odznakę krajoznawczą "Przyjaciel Ziemi Chełmońskiego".
  • W Łowiczu znajduje się Liceum Ogólnokształcące im. Józefa Chełmońskiego.
  • W Nałęczowie znajduje się Liceum Plastyczne im. Józefa Chełmońskiego.
  • W Kuklówce Radziejowickiej (w miejscowości, w której żył i tworzył malarz) znajduje się Szkoła Podstawowa im. Józefa Chełmońskiego.
  • W Radziejowicach znajduje się zespół pałacowy, gdzie można obejrzeć wiele dzieł Józefa Chełmońskiego.

Uwagi

  1. Genealogię rodu Chełmońskich herbu Prawdzic zaprezentował Piotr Szczepankowski-Chełmoński w dniu 20 stycznia 2009 r. w Muzeum w Łowiczu podczas uroczystego otwarcia obchodów 160 rocznicy urodzin Józefa Chełmońskiego
  2. W tutejszym parku ustawiony jest pamiątkowy głaz upamiętniający fakt urodzenia się malarza, zaś sama miejscowość nazywana jest potocznie Boczkami Chełmońskimi.

Przypisy

  1. http://metryki.genealodzy.pl/metryka.php?ar=3&zs=1571d&sy=1850&kt=1&plik=111-114.jpg, Skan aktu urodzenia Józefa Chełmońskiego, nr. 114/1850 Łowicz Kolegiata
  2. Wcześniej rodzina Chełmońskich związana była z dworem Radziwiłłów w Nieborowie
  3. http://www.jozefchelmonski.com.pl/index4.html, Opracowanie genealogiczne P.Szczepanowski
  4. Akt chrztu spisano w Kolegiacie Łowickiej w dniu 27 kwietnia 1850 r.
  5. http://lowicz.naszemiasto.pl/artykul/330326,historyk-figaszewski-ustalil-kim-byl-wincenty-loskowski,id,t.html, informacja o Wincentym Łoskowskim
  6. http://www.lowiczanin.info/content/kh/137/KH_04.pdf, Życiorys Wincentego Łoskowskiego
  7. http://gadkowski.pl/publikacja/maria-z-szymanowskich-malzonka-malarza-jozefa-chelmonskiego/
  8. Górscy Herbu Boża Wola. Poznań: Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, 2001.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Maciej Masłowski: Malarski żywot Józefa Chełmońskiego. Wyd. 2. Warszawa: PIW, 1972..
  • Maciej Masłowski: Józef Chełmoński. Warszawa: Auriga – Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1973..
  • Rzecz o sławnych Łowiczanach, Łowicz 2006, wyd. POLIGRAFIA s.j.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]