Józef Chełmoński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Józef Chełmoński
ChelmonskiJozef.1902.Autoportret.jpg
Józef Chełmoński, Autoportret, 1902
Imiona i nazwisko Józef Marian Chełmoński
Data i miejsce urodzenia 7 listopada 1849
Boczki
Data i miejsce śmierci 6 kwietnia 1914
Kuklówka Zarzeczna
Narodowość polska
Dziedzina sztuki malarstwo
Styl realizm
Ważne dzieła Żurawie
Czwórka
Babie lato
Orka
Bociany
Krzyż w zadymce
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach Cytaty w Wikicytatach
Józef Marian Chełmoński
Prawdzic
Prawdzic
Rodzina Chełmońscy
Rodzice Józef Adam Chełmoński
Izabela Łoskowska
Małżeństwo Maria Szymanowska
Dzieci Jadwiga
Zofia
Józef
Hanna
Tadeusz
Maria
Zofia

Józef Marian Chełmoński herbu Prawdzic (ur. 7 listopada 1849 w Boczkach[1], zm. 6 kwietnia 1914 w Kuklówce Zarzecznej) – polski malarz, reprezentant realizmu.

Dzieciństwo[edytuj | edytuj kod]

Pochodził ze zubożałej szlachty mazowieckiej [2]. Ojciec malarza Józef Adam dzierżawił majątek Boczki[3]. Dziadek, również Józef, był osobistym sekretarzem Michała Hieronima Radziwiłła[4]. W folwarku w Boczkach urodził się 7 listopada 1849 r. Józef Marian[5]. O matce Izabeli Łoskowskiej mówiło się, iż była osobą o dużej kulturze, rozmiłowaną w sztuce i literaturze. Dziadek Wincenty Łoskowski był oficerem w armii napoleońskiej i m.in. brał udział w oblężeniu Saragossy[6][7]. W Boczkach artysta zamieszkiwał do wyjazdu do Warszawy, potem wielokrotnie wracał do swoich stron rodzinnych[8]. Od 1878 żonaty z Marią z Korwin-Szymanowskich, W małżeństwie przyszły na świat 4 córki: Maria, Zofia, Jadwiga i Wanda i 2 synów: Tadeusz i Józef.[9]

Młodość i lata dojrzałe[edytuj | edytuj kod]

W latach 1867-1872 uczył się w warszawskiej Klasie Rysunkowej i w prywatnej pracowni Wojciecha Gersona, 1872-1875 studiował w Akademii monachijskiej. W 1875 udał się do Paryża, gdzie zyskał dużą popularność dzięki oryginalnej tematyce swoich obrazów. Współpracował jako ilustrator z paryskim "Le Monde Illustré". Zwiedzał Włochy, w latach 1872 i 1874-1875 odbył wycieczki na Podole i Ukrainę. W 1887 wrócił do kraju i zamieszkał w Warszawie, w 1889 roku kupił dworek w Kuklówce, gdzie wprowadził się i mieszkał aż do śmierci. W tym czasie często przebywał także w dworze należącym do rodziny Górskich w pobliskiej Woli Pękoszewskiej gdzie uczył malarstwa Pię Górską[10]. Pochowany został na cmentarzu w Żelechowie.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Malował sceny rodzajowe, ukazując z dużym autentyzmem życie wsi polskiej i ukraińskiej oraz sceny myśliwskie. W realistycznych, nastrojowych pejzażach z wielką wrażliwością odtwarzał koloryt przyrody. Rzadziej malował portrety. Był doskonałym malarzem koni, sławę przyniosły mu rozpędzone Czwórki i Trójki.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Józef Chełmoński w czasie swoich studiów monachijskich wzbudzał niemałą sensację swoim ubiorem. Nosił bowiem czerwone rajtuzy konnicy rosyjskiej, granatową ułańską kurtkę oraz czapkę konduktorską Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej.
  • Maciej Masłowski w swoich pismach poświęconych Chełmońskiemu napisał, iż artysta ów zaklął w swoim malarstwie tajemnicę polskości i dalej stwierdza jest w tym coś z magii, jest zaklęcie, jest urok rzucony przez prawdziwego myśliwca na wielkich łowach natury
  • Oddział PTTK w Żyrardowie przyznaje regionalną odznakę krajoznawczą "Przyjaciel Ziemi Chełmońskiego".
  • W Łowiczu znajduje się Liceum Ogólnokształcące im. Józefa Chełmońskiego.
  • W Nałęczowie znajduje się Liceum Plastyczne im. Józefa Chełmońskiego
  • W Kuklówce Radziejowickiej (w miejscowości, w której żył i tworzył malarz) znajduje się Szkoła Podstawowa im. Józefa Chełmońskiego

Przypisy

  1. http://metryki.genealodzy.pl/metryka.php?ar=3&zs=1571d&sy=1850&kt=1&plik=111-114.jpg, Skan aktu urodzenia Józefa Chełmońskiego, nr. 114/1850 Łowicz Kolegiata
  2. Genealogię rodu Chełmońskich herbu Prawdzic zaprezentował Piotr Szczepankowski-Chełmoński w dniu 20 stycznia 2009 r. w Muzeum w Łowiczu podczas uroczystego otwarcia obchodów 160 rocznicy urodzin Józefa Chełmońskiego
  3. Wcześniej rodzina Chełmońskich związana była z dworem Radziwiłłów w Nieborowie
  4. http://www.jozefchelmonski.com.pl/index4.html, Opracowanie genealogiczne P.Szczepanowski
  5. Akt chrztu spisano w Kolegiacie Łowickiej w dniu 27 kwietnia 1850 r.
  6. http://lowicz.naszemiasto.pl/artykul/330326,historyk-figaszewski-ustalil-kim-byl-wincenty-loskowski,id,t.html, informacja o Wincentym Łoskowskim
  7. http://www.lowiczanin.info/content/kh/137/KH_04.pdf, Życiorys Wincentego Łoskowskiego
  8. W tutejszym parku ustawiony jest pamiątkowy głaz upamiętniający fakt urodzenia się malarza, zaś sama miejscowość nazywana jest potocznie Boczkami Chełmońskimi.
  9. http://gadkowski.pl/publikacja/maria-z-szymanowskich-malzonka-malarza-jozefa-chelmonskiego/
  10. Górscy Herbu Boża Wola. Poznań: Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, 2001.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Maciej Masłowski, Malarski żywot Józefa Chełmońskiego, Warszawa 1965, wyd. PIW (2. wydanie – 1972).
  • Maciej Masłowski, Józef Chełmoński, Warszawa 1973, wyd. „Auriga” – Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe.
  • Rzecz o sławnych Łowiczanach, Łowicz 2006, wyd. POLIGRAFIA s.j.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]