Jastarnia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jastarnia
Molo w Jastarni – widok od strony lądu
Molo w Jastarni – widok od strony lądu
Herb Flaga
Herb Jastarni Flaga Jastarni
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Powiat pucki
Gmina gmina miejska
Data założenia pierwsza wzmianka – 1378
Prawa miejskie 1973
Burmistrz Tyberiusz Zygmunt Narkowicz
Powierzchnia 7,80 km²
Wysokość 0-12,6 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

3 947
506 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 58
Kod pocztowy 84-140
Tablice rejestracyjne GPU
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Jastarnia
Jastarnia
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jastarnia
Jastarnia
Ziemia 54°41′58″N 18°40′36″E/54,699444 18,676667Na mapach: 54°41′58″N 18°40′36″E/54,699444 18,676667
TERC
(TERYT)
2211021
SIMC 0934518
Hasło promocyjne: Jastarnia – Gmina na wszystkie pory roku
Urząd miejski
ul. Portowa 24
84-140 Jastarnia
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Jastarnia w Wikipodróżach
Wikisłownik Hasło Jastarnia w Wikisłowniku
Strona internetowa

Jastarnia (kaszb. Jastarniô) – gmina miejska w województwie pomorskim, w powiecie puckim, na Mierzei Helskiej. Kurort nadmorski z sześcioma letnimi kąpieliskami morskimi, portem morskim i przystanią morską.

Według danych z 31 marca 2011 r. miasto miało 3 970 mieszkańców[1].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 1 stycznia 2009 powierzchnia miasta wynosi 7,80 km²[2]. Miasto stanowi 1,35% powierzchni powiatu.

Według danych z 2002 roku użytki leśne w mieście stanowią 36%[3].

W skład Jastarni wchodzą części miasta: Kuźnica i Jurata, a także osiedle mieszkaniowe Syberia.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa gdańskiego.

Infrastruktura turystyczna[edytuj | edytuj kod]

Na terenie miasta organizowano jest 6 letnich kąpielisk morskich[4]:

  • kąpielisko Kuźnica „Kościół” – z wejściem na plażę nr 33 od ul. Helskiej, obejmujące 100 m linii brzegowej;
  • kąpielisko Jurata „Międzymorze” – z wejściem na plaże nr 60 od ul. Międzymorze, obejmujące 100 linii brzegowej;
  • kąpielisko Jastarnia „Ogrodowa” – z wejściem na plażę nr 44 od ul. Ogrodowej, obejmujące 100 m linii brzegowej;
  • kąpielisko Jastarnia „Leśna” – z wejściem na plażę nr 52 od ul. Leśnej, obejmujące 100 m linii brzegowej;
  • kąpielisko Jastarnia „Nadmorska-Plażowa” – z wejściem na plażę nr 47-48 od ul. Nadmorskiej i Plażowej, obejmujące 100 m linii brzegowej;
  • kąpielisko Jastarnia „Zdrojowa” – z wejścia na plażę nr 49 od ul. Sychty oraz nr 50 od ul. Zdrojowej, obejmujące 200 m linii brzegowej.

W 2013 r. sezon kąpielowy wyznaczono na okres od 1 lipca do 31 sierpnia[4].

Toponimia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Jastarnia może pochodzić od słowa Jastra, oznaczającego coś jasnego lub Jastra oznaczającego w języku kaszubskim Wielkanoc[5].

Dawniej funkcjonowały nazwy kaszubskie Pùckô Jastarniô, Sroczé Gniôzdo oraz niemiecka Heisternest. Polskimi nazwami miejscowości były Jasturnia Pucka, Zesterna, Niastarnia[6].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najstarsze ślady zamieszkania przez człowieka na terytorium Jastarni pochodzą z I w.p.n.e.[5] Jastarnia (Osternäs) pojawia się w źródłach po raz pierwszy w 1378 r. przy okazji wystawienia przez Krzyżaków przywileju dla pobliskiego Helu.

W 1755 r. Urszula Przebendowska ufundowała kaplicę i szkółkę. W 1836 r. został zbudowany kościół[5].

Do XX w. była wioską zamieszkaną w przeważającej mierze przez rybaków.

W epoce nowożytnej wykształcił się podział na dwie miejscowości: Jastarnię Pucką i Bór (Jastarnię Gdańską). Gwałtowny rozwój osady wiązał się z okresem międzywojennym – wtedy powstał tu port rybacki, doprowadzono też linię kolejową. 1 stycznia 1973 osiedle Jastarnia uzyskało prawa miejskie[7]. Obecnie jest przede wszystkim miejscowością turystyczną[8].

W latach 1974–2005 Jastarnia była uznana przez rząd za miejscowość posiadającą warunki do prowadzenia lecznictwa uzdrowiskowego, dzięki czemu mogły być prowadzone tu zakłady lecznictwa[9].

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

Nad Zatoką Pucką zlokalizowane są port morski Jastarnia oraz przystań morska w Kuźnicy, które stanowią ośrodki rybackie.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 30 czerwca 2004[10]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 4035 100 2097 52 1938 48
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
504,4 262,1 242,2

Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2002, Jastarnia jest gminą o największym udziale osób narodowości kaszubskiej w ogólnej liczbie mieszkańców (5,74%) w Polsce[11].

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

  • Kościół
  • Port rybacki
  • Cmentarzowa Góra
  • Muzeum Pod Strzechą
  • Kapliczka świętej Rozalii
  • Skansen Fortyfikacji z 1939 r.
  • Ośrodek Oporu Jastarnia – pozycja obronna stanowiąca fragment Rejonu Umocnionego Hel, składająca się z czterech schronów bojowych ("Saragossa", "Sęp", "Sabała" i "Sokół")
  • Ruiny niemieckich instalacji przeciwlotniczych
  • Zabytkowa chata rybacka z 1881 r. zbudowana z wykorzystaniem wyrzuconych przez morze części statków i okrętów.
  • Zbiory rybackie w bosmanacie portu
  • Ścieżka przyrodniczo-dydaktyczna "Torfowe Kłyle (Kùle)"
  • Hotel „Europejski” (ob. Dom wczasowy "MARIA") z 1930 r. w stylu modernistycznym, ul. Portowa 3
  • Dom modernistyczny z 1936 roku, ul. Ogrodowa 16
  • Dom modernistyczny z lat 20/30 XX w., ul. Ogrodowa 44
  • Pensjonat „Gwiazda Morza”, 1936 r., ul. Rybacka 12
  • Ośrodek Morski (ob. LOK) w stylu modernistycznym z 1930 r., ul. Rybacka 33
  • Dom modernistyczny z lat 30. XX wieku ul. Sychty Ks. 107
  • Dom modernistyczny z 1926 r. ul. Sychty Ks. 111

W Jastarni znajduje się latarnia morska i lądowisko, jak i czterogwiazdkowy hotel spa "Dom Zdrojowy"

Pieniądz lokalny[edytuj | edytuj kod]

Od 2006 r. na terenie gminy Jastarnia w okresie letnim prowadzona jest akcja "Pieniądz Lokalny". Ma ona na celu promocję gminy. Podczas trwania akcji turyści mogą zakupić żeton "3 merki". Jest on równowartością 3 złotych polskich. Merki można wymieniać w określonych miejscach na towary lub usługi na terenie gminy. Organizatorem akcji jest gmina Jastarnia działająca poprzez Miejski Ośrodek Kultury, Sportu i Rekreacji w Jastarni. Producentem żetonów jest Mennica Polska S.A.

Dotychczas wydane zostały monety:

  • Rok 2006 – 75 lat Juraty
  • Rok 2007 – Kuźnica
  • Rok 2008 – 35. rocznica nadania praw miejskich Jastarni
  • Rok 2009 – Jubileusz Sportu
  • Rok 2011 - 80 lat Juraty

Sport[edytuj | edytuj kod]

W mieście działa klub pływacki Delfin Moksir Jastarnia[12], sekcja siłowa Moksir Jastarnia oraz UKS piłki siatkowej.

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Jastarnia ma status gminy miejskiej. Organem uchwałodawczym jest Rada Miasta Jastarni, składająca się z 15 radnych[13]. Organem wykonawczym jest Burmistrz Miasta Jastarni.

Mieszkańcy Jastarni wybierają posłów na Sejm z okręgu wyborczego nr 26, senatora z okręgu nr 64, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu nr 1. Mieszkańcy Jastarni wraz z mieszkańcami Władysławowa i Helu wybierają wspólnie 6 radnych do Rady Powiatu Puckiego (liczącej 19 radnych)[14].

Gminy partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 III 2011.
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2009 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2009-08-20. ISSN 1505-5507.
  3. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset. regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  4. 4,0 4,1 Uchwała Nr XXXII/242/2013 Rady Miasta Jastarnia z dnia 22.03.2013 r. ws. określenia wykazu kąpielisk
  5. 5,0 5,1 5,2 Franciszek Mamuszka, Ziemia Pucka, Warszawa, PTTK "Kraj", 1989, ISBN 83-7005-170-7
  6. Dr F. Lorentz "Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem" (ISBN 83-60437-22-X) (ISBN 978-83-60437-22-3)
  7. (§ 3.) Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 listopada 1972 r. (Dz. U. z 1972 r. Nr 50, poz. 327)
  8. Ryszard Struck, Jastarnia. 35 lat minęło!, "Histmag.org", 15.07.2008.
  9. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 1974 r. zmieniające rozporządzenie ws. rozciągnięcia niektórych przepisów o uzdrowiskach na inne miejscowości (Dz. U. z 1974 r. Nr 16, poz. 89)
  10. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  11. Deklaracje narodowościowe w gminach w 2002 roku. [dostęp 2011-02-11].
  12. Historia Klubu (pol.). Delfin Moksir Jastarnia. [dostęp 2009-04-19].
  13. Zarządzenie nr 56/10 Wojewody Pomorskiego z dnia 4 marca 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2010 r. Nr 35, poz. 594)
  14. Rada Powiatu Puckiego – Okręg wyborczy nr 1. W: Wybory samorządowe 2006 [on-line]. Państwowa Komisja Wyborcza. [dostęp 2010-03-08].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]