Pelplin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pelplin
Herb Flaga
Herb Pelplina Flaga Pelplina
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Powiat tczewski
Gmina Pelplin
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1931
Burmistrz Andrzej Stanuch
Powierzchnia 4,45 km²
Populacja (XII 2009)
• liczba ludności
• gęstość

8320[1]Red Arrow Down.svg
1869 os./km²
Strefa numeracyjna
58
Kod pocztowy 83-130
Tablice rejestracyjne GTC
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Pelplin
Pelplin
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pelplin
Pelplin
Ziemia 53°55′34″N 18°42′04″E/53,926111 18,701111Na mapach: 53°55′34″N 18°42′04″E/53,926111 18,701111
TERC
(TERYT)
6222914044
Urząd miejski
pl. Grunwaldzki 4
83-130 Pelplin
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Panorama z Góry Jana Pawła II

Pelplin (kaszb. Pôłplëno, niem. Pelplin) – miasto w województwie pomorskim, w powiecie tczewskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Pelplin.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. gdańskiego. Pelplin jest lokalnym węzłem komunikacyjnym, krzyżują się tu: droga wojewódzka nr 229 z drogą nr 230, w pobliżu miasta znajduje się węzeł drogowy Pelplin autostrady A1 z drogą wojewódzką nr 229. Przez miasto biegnie magistrala kolejowa - Chorzów Batory-Tczew. Według danych GUS z 31 grudnia 2009, miasto liczyło 8320 mieszkańców.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miasto położone jest w południowej części województwa pomorskiego, w powiecie tczewskim, nad rzeką Wierzycą. Geograficznie Gmina i Pelplin położony jest w obrębie dwóch mezoregionów fizyczno-geograficznych – Pojezierza Starogardzkiego (część centralna i zachodnia) oraz Doliny Kwidzyńskiej (część wschodnia), która jest częścią makroregionu Doliny Dolnej Wisły. Etnicznie należy do regionu zwanego Kociewiem. Położenie geograficzne a także struktura środowiska przyrodniczego (wynik zlodowacenia bałtyckiego oraz procesów przyrodniczych po ustąpieniu lądolodu) determinują większość warunków naturalnych – jest to gmina o wiodącej funkcji rolniczej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Historia Pelplina nierozerwalnie związana jest z zakonem cystersów, przybyłych tu z Bad Doberan w Meklemburgii. W 1274 wieś (wtedy zwana Polplin) z przyległymi terenami została nadana zakonowi przez księcia pomorskiego Mściwoja II. Od 1821 stolica diecezji chełmińskiej (po przeniesieniu z Chełmży), od 1992 diecezji pelplińskiej. W 1931 Pelplin otrzymał prawa miejskie. Od 1994 z Pelplina nadaje Katolicka Rozgłośnia Diecezji Pelplińskiej – Radio Głos.

Z kart historii[edytuj | edytuj kod]

Nazwy Pelplina[edytuj | edytuj kod]

W tekstach średniowiecznych spotykamy nazwę Poplin (1274), Polplyn (1298), Poplin (1301), Polpelin (1306), a później Paplin lub Peplin (1583). Nazwę tę wywodzono dawniej od rzeczownika "pło", jezioro. Dziś przeważa opinia, że jest ona patronimiczna i pochodzi od nazwiska Pepła.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Wybuch II wojny światowej otworzył najbardziej tragiczny rozdział w historii Pelplina. Seminarium Duchowne stało się m.in. więzieniem, gdzie przeprowadzano połączone z torturami przesłuchiwania więźniów. 20 października 1939 r. po procesji, jaka przeszła przez miasto, zamordowano pelplińskich profesorów, kanoników i pracowników Kurii, którzy znajdowali się na miejscu. Śmierć poniosło także kilku świeckich mieszkańców Pelplina.

Information icon.svg Osobny artykuł: Krwawa jesień pelplińska.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół Bożego Ciała
Gotyckie malowidła ścienne w krużgankach dawnego klaszotoru Cystersów
Ozdobne wieżyczki na bazylice katedralnej Wniebowzięcia NMP w Pelplinie
  • Gotycki pocysterski zespół klasztorny – kościół z końca XIII-poł. XIV wieku, sklepiony w XIV, XV w. i 1557 r. (Antoni Schultes z Gdańska), odnawiany i częściowo rekonstruowany w latach 1894-99, duża trójnawowa bazylika katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi o układzie nawy głównej imitującej układ halowy, z prosto zamkniętym prezbiterium i transeptem; bogate wyposażenie wnętrza – gotyckie stalle z połowy XV w., najcenniejsze w Polsce, o bogatej dekoracji, wielki manierystyczny ołtarz główny z lat 1623-24 z obrazami Hermana Hana (Koronacja Marii, Wizja św. Bernarda) oraz bogatą dekoracją rzeźbiarską, manierystyczne ołtarz w nawach bocznych i przy filarach nawy głównej z obrazami Hermana Hana (słynny Pokłon pasterzy), A. Stecha, B. Strobla i in.; do kościoła od południa przylega budynek dawnego klasztoru z XIV w. – trójskrzydłowy z wirydarzem i otaczającymi go krużgankami, w których malowidło gotyckie z XV wieku oraz obrazy z końca XVII w. malowane przez A. Stecha i jego warsztat.
  • Kościół Bożego Ciała – gotycki z około 1417 roku; w drugiej połowie wieku XVII stał się kościołem parafialnym dla rozwijającej się wokół klasztoru osady wiejskiej.
  • Cmentarz, na którym pochowani są między innymi Aleksander Karczyński, ks. Janusz Stanisław Pasierb
  • Muzeum Diecezjalne – z bogatymi zbiorami sztuki gotyckiej (Biblia Gutenberga)
  • Klasycystyczny pałac biskupi z około 1837 r.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

  • Przedszkole Nr 1 w Pelplinie
  • Przedszkole Nr 2 w Pelplinie
  • Zespół Szkół Nr 1 im. Jana Pawła II
  • Zespół Szkół Nr 2 im. Biskupa Konstantyna Dominika
  • Specjalny Ośrodek Szkolno - Wychowawczy w Pelplinie
  • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych
  • Zespół Szkół Policealnych "Przyszłość" - szkoła prywatna
  • Collegium Marianum, Liceum Katolickie im. Jana Pawła II
  • Wyższe Seminarium Duchowne Diecezji Pelplińskiej
  • Państwowa Szkoła Muzyczna I st. w Tczewie im. Janiny Garści filia w Pelplinie
  • Niepubliczna Diecezjalna Szkoła Muzyczna II stopnia w Pelplinie, Studium Organistowskie Diecezji Pelplińskiej

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Główne sektory gospodarki:

Największe przedsiębiorstwa[potrzebne źródło]:

  • "Pelbud" Adam Kwidziński
  • Wydawnictwo "Bernardinum" Sp. z o.o.
  • "Colmec" Sp. z o.o.
  • Zakład Masarski "Rąbała"
  • Zakłady Mięsne "Michna" Sp. z o.o.

Na początku 2016 r. w miejscowości Rajkowy (gm. Pelplin) zostanie oddany do użytku pierwszy z dwóch bloków elektrowni węglowej. Siłownia z infrastrukturą ma zająć teren o pow. ok. 200 ha położony nad Wisłą. Spółka Elektrownia Północ należy do międzynarodowej grupy Kulczyk Investments działającej głównie w sektorach: ropa naftowa i gaz, surowce mineralne, wytwarzanie energii, dystrybucja oraz obrót energią elektryczną i gazem.

Sport[edytuj | edytuj kod]

KS Wierzyca Pelplin – Klub Sportowy założony w 1956 roku w Pelplinie. Do największych sukcesów klubu, można zaliczyć:

  • Piłka nożna

Zdobycie Regionalnego Pucharu Polski (2004/2005) Awans do IV ligi (2004/2005) Awans do III ligi (2006/2007)

  • Koszykówka

Historyczny awans do II ligi jako SKS Polpharma II Pakmet Pelplin, następnie jako Wierzyca Pelplin.

  • Sekcje Klubu Sportowego "Wierzyca" Pelplin - Rok Założenia: 1956 r., Barwy: bordowo-czarno-białe[potrzebne źródło]

Karate – Dane podstawowe

Istnieje od 1991 roku. W latach 1999 - 2003 należała do Polskiej Federacji Karate Tradycyjnego Fudokan. Sekcja uczestniczyła w tych latach w wielu obozach i stażach szkoleniowych, zarówno krajowych, jak i międzynarodowych. Na ten czas przypada również wiele sukcesów sportowych naszych zawodników. Od 1 czerwca 2003 roku sekcja była członkiem miejskiego klubu sportowego KS "Wierzyca" Pelplin. Posiadała licencję wydaną przez Polski Związek Karate była zrzeszona w Podkomisji Karate Shotokan W.S.I. PZK. Od 2008 roku jest nie zrzeszona[potrzebne źródło].

KS Centrum Pelplin – klub założony w 1998 roku. Największym sukcesem klubu, jest awans do A-Klasy. W 2008 roku klub obchodził będzie 10-lecie istnienia[potrzebne źródło].

MUKS Olimpijczyk Pelplin – klub lekkoatletyczny założony w 2005 roku[potrzebne źródło]

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasta i gminy partnerskie:

Znane osoby związane z Pelplinem[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Stan w dniu 31 XII 2009 r.. „Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym”, 2010-06-11. Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1734-6118. 
  2. Jerzy Antoni Kostka, "Kostkowie herbu Dąbrowa". Wyd. Z.P. POLIMER Koszalin  2010, ISBN 978-83-89976-40-6, s. 56, 74, 75 i 76

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg