Reda (miasto)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Reda
Herb Flaga
Herb Redy Flaga Redy
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Powiat wejherowski
Gmina gmina miejska
Aglomeracja gdańska
Data założenia 1357 (osada)
Prawa miejskie 1 stycznia 1967
Burmistrz Krzysztof Krzemiński
Powierzchnia 33,46[1] km²
Populacja (2013)
• liczba ludności
• gęstość

22 778[2]
680,8[2] os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 58
Kod pocztowy 84-240
Tablice rejestracyjne GWE
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Reda
Reda
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Reda
Reda
Ziemia 54°36′27″N 18°20′46″E/54,607500 18,346111Na mapach: 54°36′27″N 18°20′46″E/54,607500 18,346111
TERC
(TERYT)
2215011
SIMC 0934659
Urząd miejski
ul. Pucka 9
84-240 Reda
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Reda (kaszb. Réda, niem. Rheda) – gmina miejska w północnej Polsce, w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim, położona w Pradolinie Redy-Łeby nad rzeką Redą. Stanowi jedno z miast Małego Trójmiasta Kaszubskiego oraz jest częścią aglomeracji Trójmiasta. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa gdańskiego, obszar bezpośrednio przylegający do niego tworzy gminę wiejską. Jako jedna z gmin wchodzi w skład Komunalnego Związku Gmin "Dolina Redy i Chylonki".

Bardzo szybki rozwój Redy pod koniec XX wieku miał związek z budową osiedla bloków z mieszkaniami dla pracowników budowanej w latach 19821990 Elektrowni Jądrowej w Żarnowcu.

Według danych z 30 czerwca 2013 roku miasto ma 22 778 mieszkańców[2].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Reda leży w Pradolinie Redy-Łeby, między zalesionymi wysoczyznami Pucką i Pojezierza Kaszubskiego. Na zachód od miasta znajduje się rozległa nizina, zwana Mościmi Błotami, a na północ - Kępa Rekowska. Przez miasto przebiegają ważne szlaki komunikacji drogowej i kolejowej.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Środowisko naturalne[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 2006 roku w mieście 8,76 km² (29,75%) obejmują użytki rolne, a 15,45 km² (52,46%) stanowią lasy[3].

Geologia[edytuj | edytuj kod]

Miasto korzysta z ujęć wód plejstoceńskich i trzeciorzędowych.

Wody[edytuj | edytuj kod]

Przez miasto przepływa rzeka Reda. Wypływa ona pod wsią Strzebielino Morskie, a następnie meandruje dnem obniżenia nazywanego Pradoliną Redy-Łeby do Zatoki Puckiej. Wspomniane obniżenie wyżłobiły pod koniec epoki plejstoceńskiej spływające tędy ku zachodowi wody topniejącego lodowca. W późniejszych okresach, po utworzeniu się pod Strzebielinem progu przedzielającego w poprzek pradolinę, rzeka Reda skierowała się ku wschodowi, podczas gdy płynące w zachodniej części pradoliny wody rzeki Łeby zachowały kierunek biegu strumienia polodowcowego.

Rzekę Redę cechują dość wysokie stany wód zimą i wczesną wiosną, powodujące wylewy. Szerokość rzeki na poziomie zwierciadła wody, przy średnim stanie, w środkowym odcinku jej biegu, wynosi 10–12 m. Na wschód od miasta Redy rzeka skanalizowanym korytem kończy swój bieg i wpada do Zatoki Puckiej między Rewą a Osłoninem. Dawniej była ona wykorzystywana do celów transportowych, a obecnie służy rekreacji (spływy kajakowe).

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Północne i zachodnie obszary Redy są porośnięte lasami, w których rosną sosny, świerki, graby, buki, a rzadziej modrzew, brzozy i klony. Podobne lasy, pokrywające południowo-zachodnie obszary miasta, mieszczą się w granicach chronionego Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego. Tereny położone na wschodniej części zajmują łąki torfowe, porośnięte gdzieniegdzie drobnymi zagajnikami, urozmaicającymi krajobraz.

Wysoki stan czystości wód rzeki Redy stwarza warunki do życia w niej wielu gatunkom ryb, a w tym szczególnie pstrągom potokowym, trociom wędrownym i lipieniom. Wzdłuż brzegów rzeki występują stanowiska ciekawych zarośli halofilnego arcydzięgla nadbrzeżnego, osiągającego wysokość 2 m oraz półhalofilnych szuwar z sitowcem nadmorskim.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Zmiana liczby ludności na przekroju lat[edytuj | edytuj kod]

Dane od 2000 r. według GUS[3], według faktycznego miejsca zamieszkania:

Rok Liczba ludności
1768
74
1869
692
1872
763
1924
1000
1968
5400
1982
6091
1991
14 000
1999
17 200
2000
17 156
2001
17 388
2002
17 526
2003
17 868
2004
18 111
2005
18 360
2006
18 650
2007
19 062
2008
19 593
2009
20 181
2010
20 959
2013
22 778

Struktura ludności[edytuj | edytuj kod]

Dane z 31 grudnia 2006 według GUS[3]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 19 835 100 9251 50,55 9046 49,45
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
629 318 311

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 30 czerwca 2009 roku Reda miała 619 mieszkańców bezrobotnych zarejestrowanych powiatowym urzędzie pracy[6].

Budżet miasta na rok 2010[7]:

  • Dochody: 47 967 299 zł
  • Wydatki: 61 243 803 zł

Budżet miasta na rok 2011[8]:

  • Dochody: 44 969 421 zł
  • Wydatki: 52 047 565 zł

Budżet miasta na rok 2012[9]:

  • Dochody: 50 760 926 zł
  • Wydatki: 50 066 861 zł

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Kościół
Dworzec w Redzie (peron)
Dworzec w Redzie

Informacji turystycznej w Redzie można zasięgnąć w Miejskiej Bibliotece Publicznej.

Jedynym zabytkiem w mieście jest kościół pw. Wniebowzięcia NMP w stylu neogotyckim, wybudowany w latach 1901–1903[10].

Obiekty o walorach historycznych w Redzie:

  • zespół dworca i osiedla kolejowego z 1875 roku, składający się z dworca kolejowego, budynku dawnej poczty i telegrafu, domów mieszkalnych pracowników kolejowych, budynków technicznych i gospodarczych,
  • budynki mieszkalne przy ul. Ogrodowej liczące ponad 200 lat,
  • budynek dawnej oberży Kożyczkowskich sprzed 150 lat,
  • spichlerz i dom mieszkalny - pozostałość po zakładzie produkcyjnym, założonym jeszcze w 1340 roku,
  • budynki mieszkalne przy ul. ks. Józefa Poniatowskiego z lat dwudziestych i trzydziestych XX wieku,
  • zespół dworsko-parkowy przy ul. Parkowej i Gajowej, składający się z dworu i parku z pierwszej połowy XIX wieku,
  • zespół dworsko-parkowy przy ul. Rzecznej z końca XIX wieku,
  • cmentarzysko grobów skrzynkowych (badane obecnie przez archeologów).

Atrakcje turystyczne:

  • Punkt widokowy o wysokości ok. 70 m n.p.m. (ul. Jara) z widokiem na Zatokę Pucką i Mierzeję Helską na który prowadzą 204 stopnie,
  • Miejska Biblioteka Publiczna przy ul. Hieronima Derdowskiego ze stałą ekspozycją rzeźb ludowych Izajasza Rzepy (drewno, polichromia), obrazów olejnych i wyszywanych oraz utworów poetyckich.
  • Miejski Dom Kultury w Redzie (ul. Łąkowa 59 A)
  • Galeria street artu w dwóch tunelach (pod ul. Gdańską - tunel prowadzący do dworca PKP oraz ul. Gniewowska - tunel pod torami prowadzący na Osiedle Buczka) oraz na rondzie autobusowym na końcu ul. 12 Marca (dzielnica - Nowe Betlejem)
  • Rzeźba w drzewie "Zespołu folklorystycznego Redzan" (skrzyżowanie ul. Wiejskiej i ul. Wiśniowej), a także rzeźby w drewnie "Kaszuba i Kaszubki" w Rodzinnym Parku Miejskim nad rzeką Redą (ul. Łąkowa)
  • Park Miejski nad rzeką Redą, przy ul. Łąkowej

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Piesze[edytuj | edytuj kod]

Przez Redę lub w jej okolicy przebiegają następujące piesze szlaki turystyczne:

Rowerowe[edytuj | edytuj kod]

W Redzie nie ma ścieżek rowerowych. Przez miasto przebiega jednak jeden turystyczny szlak rowerowy. Można nim dojechać z jednej strony do Wejherowa, a z drugiej przez Kazimierz do Rumi. Jest on słabo oznakowany, a jego trasę wyznaczają zwykłe uliczki, za miastem szlak biegnie po prowizorycznie ułożonych płytach betonowych lub po prostu po piachu. Orientacyjny przebieg szlaku przez miasto (od strony Wejherowa): ul. 12 Marca, al. Lipowa, ul. Brzozowa, ul. Kazimierska, ul. Mostowa.

Motoryzacyjne[edytuj | edytuj kod]

Przez Redę przebiegają następujące szlaki turystyczne dla turystów zmotoryzowanych:

Wodne[edytuj | edytuj kod]

Przez Redę przechodzi jeden kajakowy szlak turystyczny na rzece Redzie na dnie Pradoliny Redy-Łeby. Został wytyczony od wsi Zamostne do ujścia w Zatoce Puckiej. Spływ odbywa się na nim z przerwami z powodu licznych przeszkód, które wymuszają ich omijanie lądem.


Kultura[edytuj | edytuj kod]

Nieistniejący już MDK w Redzie
Klub prasy i książki "Ruch" (1995)
Miejski Dom Kultury (2014)
DRAP RAP festiwal hip-hop, rap w Redzie
SUN GRASS muzyka elektroniczna - festiwal w Redzie
Jeden z murali w tunelu pod ulicą Gdańską, wykonany w 2011

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejski Dom Kultury[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy Miejski Dom Kultury w Redzie założono w 1961 przy ulicy Gniewowskiej 5. Pierwotnie składał się z sali widowiskowej w której mieściło się kino, sali klubowej (od 1962 pierwszy w powiecie klub prasy i książki „Ruch”), sali telewizyjnej, biura kierownika oraz dwóch innych pomieszczeń, z których jedno zajmowała biblioteka. Wyposażony był w sprzęt audiowizualny i muzyczny (między innymi gitarę i perkusję).

Został on zlikwidowany uchwałą Rady Miasta z grudnia 1995 „(...) Podczas sesji rady 2 lipca 1996 r. podkreślano, że Komisja ds. Oświaty, Kultury, Sportu i Rekreacji była przeciwna likwidacji tej placówki. Wielu radnych także się sprzeciwiało, ale władze zwracały uwagę przede wszystkim na zły stan obiektu, którego zamknięcie lub gruntowną modernizację nakazała straż pożarna. Ostatecznie za uchwałą o likwidacji MDK głosowało 16 radnych, 3 było przeciw, 1 się wstrzymała”Historia Redy pod red. Jerzego Tredera, Wyd. Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej, Wejherowo 2006 .

Dzięki utworzeniu MDK w Redzie zaczęto częściej dyskutować nad perspektywami życia kulturalnego, dzięki czemu w 1964 przyjęto do realizacji program rozwoju kultury. Oceny jego realizacji dokonano na sesji MRN 26 maja 1967. W tym samym roku rozpoczął się remont generalny budynku kultury. W roku 1974 przymierzano się dobudowy nowej infrastruktury dla Domu Kultury, niestety nie zrealizowano tego planu.

Jedną z największych imprez, która dzięki MDK gościła w mieście był Międzynarodowy Festiwal Folkloru Ludów Północy organizowany przez Nadbałtyckie Centrum Kultury w Gdańsku.

Po likwidacji MDK-u przy ulicy Gniewowskiej kulturę włączono w struktury Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji, którego nazwę przemianowano na Miejski Ośrodek Kultury Sportu i Rekreacji – tak powstał Dział Kultury.

1 października 2013 utworzono ponownie Miejski Dom Kultury w Redzie z siedzibą przy ulicy Łąkowej 59 A, który oczekuje na remont i przebudowę swojej siedziby, którego ukończenie planowane jest na koniec 2014 roku.


Kino[edytuj | edytuj kod]

Kino „Zacisze” mieściło się w sali widowiskowej Miejskiego Domu Kultury przy ulicy Gniewowskiej 5. Zostało założone 9 kwietnia 1964, zlikwidowano je razem z MDK w 1996. Posiadało ekran panoramiczny. W roku 1968 odwiedziło 12 012 widzów, liczba ta rosła z roku na rok.


Cykliczne imprezy kulturalno-rozrywkowe w Redzie[edytuj | edytuj kod]

Organizowane przez Miejski Dom Kultury w Redzie:

  • DRAP RAP hip-hop, rap festiwal (maj)
  • SUN GRASS festiwal muzyki elektronicznej (lipiec)
  • Zgrana Reda – comiesięczne spotkania z grami planszowymi
  • Dzień Dziecka i inne imprezy dla dzieci
  • Akcje street art na terenie całego miasta
  • Lato z kulturą – warsztaty letnie
  • Dni Redy (czerwiec)
  • Festyn w Rekowie

Inne:

  • spotkania literackie i poetyckie w Miejskiej Bibliotece Publicznej
  • wystawy „Kunsztu” w Galerii Hirkowa Izba w MBP
  • koncerty orkiestry dętej w kościele św. Antoniego i NMP
  • spektakle w Teatrze Amatorskim w Zespole Szkół nr 1
  • "Redzkie Impresje" październikowe wystawy Stowarzyszenia "Kunszt"


Organizacje pozarządowe w Redzie[edytuj | edytuj kod]

  • Stowarzyszenie Twórców Kultury „Kulturnatywa”
  • Nadmorska Grupa Fotograficzna
  • Stowarzyszenie Twórców Sztuki i Rękodzieła Artystycznego „Kunszt”
  • Grupa Trio Arte
  • Stowarzyszenie Nowe Betlejem
  • Stowarzyszenie Przyjaciół Biblioteki
  • Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich
  • Uniwersytet Trzeciego Wieku w MBP
  • Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie Oddział w Redzie
  • Towarzystwo Przyjaźni i Współpracy Polsko-Francuskiej w Redzie
  • Chór Św. Jana
  • Zespół folklorystyczny Redzanie


Znani redzcy artyści[edytuj | edytuj kod]

Muzyka

  • Drewno from las (DFL) – zespół muzyczny
  • Emowski – raper i producent
  • Karol Nepelski – kompozytor

Plastyka

  • Izajasz Rzepa – rzeźbiarz ludowy

Teatr

  • Waldemar Raźniak – reżyser, aktor


Kościoły i związki wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Kościół rzymskokatolicki[edytuj | edytuj kod]

W Redzie (dekanat Reda) istnieją następujące parafie rzymskokatolickie i podlegające im obiekty:

Świadkowie Jehowy[edytuj | edytuj kod]

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: lista szkół w Redzie.

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Reda jest gminą miejską. Mieszkańcy miasta wybierają do rady miasta 15 radnych[12]. Organem wykonawczym miasta jest burmistrz. Redy należy do Komunalnego Związku Gmin "Dolina Redy i Chylonki".

Zaprzyjaźnione samorządy[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2012 r. (GUS)
  2. 2,0 2,1 2,2 Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 30 VI 2013 r. (GUS)
  3. 3,0 3,1 3,2 Bank Danych Regionalnych – Strona główna (pol.). GUS. [dostęp 2010-11-20].
  4. Joanna Kielas: Miliony z Unii na drogę z Rumi do Redy (pol.). Polskapresse, 2010-02-12. [dostęp 2010-02-16].
  5. Magdalena Wroniak: Największy obiekt sportowo – rekreacyjny w Polsce (pol.). Agencja Rozwoju Pomorza, 2010-03-05. [dostęp 2010-03-13].
  6. Struktura bezrobocia w podziale według gmin zamieszkania. Powiatowy Urząd Pracy w Wejherowie, Biuletyn Informacji Publicznej. [dostęp 2010-03-13].
  7. Uchwała Rady Miasta Redy
  8. Rady Miasta Redy
  9. Uchwała Rady Miasta Redy
  10. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych - województwo pomorskie (pol.). 30 czerwca 2014.
  11. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 6 czerwca 2014.
  12. Rada Miejska w Redzie (pol.). W: Wybory samorządowe 2006 [on-line]. Państwowa Komisja Wyborcza. [dostęp 2010-03-13].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]