Nowa Dęba

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nowa Dęba
Nowa Dęba, ul. Jana Pawła II, 2011
Nowa Dęba, ul. Jana Pawła II, 2011
Herb
Herb Nowej Dęby
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat tarnobrzeski
Gmina Nowa Dęba
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1961
Burmistrz Wiesław Kazimierz Ordon
Powierzchnia 16,7[1] km²
Populacja (2010)
• liczba ludności
• gęstość

11 237[1]
678 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 15
Kod pocztowy 39-460
Tablice rejestracyjne RTA
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Nowa Dęba
Nowa Dęba
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Nowa Dęba
Nowa Dęba
Ziemia 50°24′53″N 21°45′12″E/50,414722 21,753333
TERC
(TERYT)
3182420044
Urząd miejski
ul. Rzeszowska 3
39-460 Nowa Dęba
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Nowa Dęba w Wikisłowniku
Strona internetowa

Nowa Dęba – miasto w województwie podkarpackim, w powiecie tarnobrzeskim, siedziba władz miejsko-wiejskiej gminy Nowa Dęba.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa tarnobrzeskiego.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Miasto położone jest wśród lasów Puszczy Sandomierskiej przy drodze krajowej DK9[2], będącej częścią drogi europejskiej E371. Przez południowe krańce miasta przebiega odcinek drogi wojewódzkiej nr 872. Nowa Dęba położona jest przy linii kolejowej nr 71.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Liczba mieszkańców miasta: 11 443, całej gminy Nowa Dęba: 18 301[3].

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W mieście znajdują się tereny należące do Tarnobrzeskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej „EURO-PARK WISŁOSAN”, w której znajdują się m.in. Zakłady Metalowe „Dezamet” wchodzące w skład Grupy Kapitałowej Bumar. W pobliżu miejscowości znajduje się duży poligon wojskowy należący do jednostki wojskowej nr 2090 (m.in. wynajmowany na ćwiczenia wojsk NATO).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nowa Dęba, Świetlica szkolna, tzw. Paulusówka, 2011

Powstanie Nowej Dęby było ściśle związane z założeniem na terenach Puszczy Sandomierskiej Centralnego Okręgu Przemysłowego. Wtedy to właśnie postanowiono wybudować w niewielkiej wsi Dęba wytwórnie amunicji nr 3. Jej budowniczym i pierwszym dyrektorem był płk Jan Szypowski, wcześniejszy wicedyrektor Wytwórni Amunicji nr 2 w Skarżysku Kamiennej. Wpływ na decyzję miał właśnie istniejący w pobliżu poligon wojskowy, na którym można było przeprowadzać próby z amunicją, oraz bliskość zakładów przemysłu metalowego i chemicznego. Pieniądze na budowę fabryki pochodziły z francuskiej pożyczki zbrojeniowej. W roku 1938 rozpoczęto budowę osiedla mieszkaniowego dla przybywających z różnych stron Polski fachowców, głównie kadry technicznej. Oprócz infrastruktury technicznej powstało osiedle mieszkaniowe, szkoła, szpital, stołówka oraz basen kąpielowy o wymiarze 50 m. Po wybuchu II wojny światowej Dębę zajęli Niemcy, którzy dostosowali fabrykę do swoich celów. Na terenach dębskiego poligonu wraz ze swoimi żołnierzami ćwiczyła armia generała Paulusa, bezpośrednio przygotowująca wyprawę na Związek Radziecki. Tematem spornym jest, czy sam Paulus w ogóle w Dębie się pojawił. Badania przeprowadzone w Archiwum Bundesarchiv-Militararchiv we Freiburgu w roku 2008, ostatecznie wykazały, że gen. Friedrich Paulus nigdy na terenie Dęby nie przebywał[4][5][6]. W roku 1944 do Dęby wkroczyła Armia Radziecka. Po wojnie fabryka została odbudowana i przekształcona w przedsiębiorstwo państwowe o nazwie Zakłady Metalowe DEZAMET. Wtedy właśnie nastąpił największy rozwój tego zakładu oraz miejscowości. Zakłady Metalowe obok wyrobów zbrojeniowych produkowały żelazka, gofrownice, silniki motocyklowe, motorowerowe i łodziowe. W 1957 roku powstał drugi ważny zakład – Spółdzielnia Inwalidów „Zjednoczenie”, która na stałe związała się z miastem, pełniąc również ważną rolę społeczną, jaką jest integracja osób niepełnosprawnych z resztą mieszkańców miasta. Nadanie praw miejskich Dębie miało miejsce 31 grudnia 1961 roku. Wtedy też zmieniono nazwę na Nowa Dęba[5][6]. Obecnie jedna z ulic Nowej Dęby oraz Ośrodek Szkolenia Poligonowego Wojsk Lądowych noszą imię płk. Jana Szypowskiego („Leśnika”).

Struktury wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). [dostęp 2011-09-22].
  2. Położenie geograficzne (pol.). archiwum.nowadeba.pl. [dostęp 2013-02-21].
  3. Według statystyk GUS 2009-06-30.
  4. Sobieniewska-Pyłka, Katarzyna: Na poligonie w Nowej Dębie był... Stalingrad (pol.). echodnia.eu, 2009-09-25. [dostęp 2009-11-23].
  5. 5,0 5,1 Rys historyczny (pol.). archiwum.nowadeba.pl. [dostęp 2013-02-21].
  6. 6,0 6,1 Ewa Serwańska Z dębem w herbie, Wydawnictwa Przemysłu Maszynowego WEMA, Warszawa 1978.
  7. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 24 stycznia 2013.
  8. 8,0 8,1 KOMITET MIAST BLIŹNIACZYCH NOWA DĘBA – FERMOY – PLOEMEUR (pol.). infoveriti.pl. [dostęp 2009-07-07].
  9. 9,0 9,1 Marcin Flis: 25-lecie współpracy Fermoy i Ploemeur (pol.). archiwum.nowadeba.pl, 2013-02-21. [dostęp 2009-07-07].
  10. 10,0 10,1 10,2 Małgorzata Rokoszewska: Irlandczycy skopiowali naszą remizę (pol.). Super Nowości, 2008-09-25. [dostęp 2009-07-07].
  11. Pracowita wizyta Suhowoli (pol.). archiwum.nowadeba.pl, 2013-02-21. [dostęp 2013-02-21].
  12. 12,0 12,1 Małgorzata Rokoszewska: To nie byli banderowcy, tylko sympatycy Polski (pol.). Super Nowości, 2012-06-14. [dostęp 2012-06-15].
  13. Nowi partnerzy z Ukrainy (pol.). archiwum.nowadeba.pl, 2011-11-07. [dostęp 2013-02-21].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]