Asterysk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
* ∗

Asteryskznak pisarski w kształcie gwiazdki, najczęściej pięcio- lub sześcioramiennej, umieszczony w przybliżeniu pomiędzy średnią i górną linią pisma. Stosowany do różnych celów – najczęściej jako znak umowny (np. symbol odsyłacza do przypisu, wieloznacznik ogólny, asteronim), pionowy (międzyakapitowy) lub poziomy (międzywyrażenowy) separator tekstu, oraz jako element ozdobny[1]. Nazwa pochodzi od greckiego αστερíσκος 'gwiazdka', a to od αστήρ (astḗr) 'gwiazda'.

Asterysk stosowano przy sporządzaniu kopii tekstów biblijnych. Oznaczano nim te fragmenty, które w oparciu o tekst hebrajski Starego Testamentu były dodane do tekstu greckiego, a których nie było w pierwotnym tłumaczeniu Biblii na j. grecki, tj. Septuaginty. Znak taki wstawiano na początku dodanego tekstu[2].

Odbitka asterysków z metalowych czcionek popularnych w Polsce w II poł. XX w.: Baccarat, Modena cienka, półgruba i gruba, Nil, Paneuropa, Antykwa Półtawskiego, Szkolne, Wisła (kursywna)

W piśmie odręcznym asterysk budowany jest jako sześcioramienny krzyżyk utworzony ze skrzyżowania trzech prostych kresek, a na klawiszach klawiatur urządzeń (maszyn do pisania, klawiatur komputerowych, w telefonach komórkowych, pilotach itp.) jako pięcioramienna gwiazdka – niezależnie od tego, jaki znak jest wyświetlany bądź drukowany. Asterysk może przybierać też inne kształty: koniczynki, rozetki lub regularnej gwiazdy; w krojach kursywnych i pisankowych spotyka się kształt asterysku odchylony od pionu, a nawet lekko obrócony.

Potocznie asterysk nazywany jest „gwiazdką”, podczas gdy termin „krzyżyk” zarezerwowany jest dla symbolu o nazwie kratka (#) lub dagger (†).

Czasami sześcioramienny asterysk wywołuje skojarzenia z sześcioramienną Gwiazdą Dawida (przede wszystkim u Arabów), stąd w standardzie Unicode zamieszczono alternatywny znak dla asterysku – arabską gwiazdę pięcioramienną (ang. Arabic Five Pointed Star) na pozycji U+066D ( ٭ ). W przypadku kroju pisma, w którym dla asterysku użyto gwiazdki 5-ramiennej, gwiazda arabska ma często formę gwiazdki 8-ramiennej. Znany jest również asterysk cerkiewnosłowiański[potrzebne źródło] ( ) o numerze unikodu U+A673 (ang. Slavonic Asterisk)[3][4].

W językoznawstwie asterysk stosowany jest do oznaczania form odtworzonych lub niepoprawnych.

Użycie w systemach komputerowych[edytuj | edytuj kod]

W systemach operacyjnych DOS, Windows oraz w Linuksie lub Uniksie asterysk użyty podczas wyszukiwania oznacza dowolny znak lub dowolny ciąg znaków. W składni wyrażeń regularnych asterysk oznacza, że poprzedzający znak może wystąpić zero lub więcej razy.

W poczcie elektronicznej i na usenecie fragment tekstu między asteryskami jest rozumiany jako pisany czcionką wytłuszczoną (np. zdanie *to jest przykład* w programie obsługującym tę konwencję będzie pokazane jako *to jest przykład* lub to jest przykład).

W czatach, podczas rozmowy na IRC-u bądź poprzez komunikatory internetowe, asterysk jest używany do oznaczenia drobnej poprawki (przeważnie literówek bądź błędów ortograficznych), na przykład:

15:00 Wrzuciłem ten tekst na Wkipedię
15:00 *Wikipedię

W zapisie komputerowym, ze względu na łatwy dostęp z klawiatury, asterysku używa się często jako symbolu mnożenia (wchodzi w skład kodowania ASCII na pozycji 42 (U+002A)), jednak prawidłowym symbolem operatora asterysku jest znak na pozycji U+2217. Dla ułatwienia wprowadzania go na stronach internetowych istnieje w HTML specjalne odwołanie znakowe ∗.

W Unikodzie asterysk występuje w wersjach:

Znak Unicode Kod HTML Nazwa unikodowa Nazwa polska
* U+002A * lub * ASTERISK asterysk
٭ U+066D ٭ lub ٭ ARABIC FIVE POINTED STAR arabska gwiazdka 5-ramienna
U+A673 ꙳ lub ꙳ SLAVONIC ASTERISK asterysk cerkiewnosłowiański
U+2217 ∗ lub ∗ lub ∗ ASTERISK OPERATOR operator asterysk

Inne znaki asterysku dostępne w Unikodzie:

Znak Unicode Kod HTML Nazwa unikodowa Nazwa polska
U+204E ⁎ lub ⁎ LOW ASTERISK asterysk niski
U+FE61 ﹡ lub ﹡ SMALL ASTERISK asterysk mały
U+FF0A * lub * FULLWIDTH ASTERISK asterysk szeroki


Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Słownik wyrazów obcych. Warszawa: PWN, 1980, s. 52. ISBN 83-01-00521-1.
  2. Augustyn, Państwo Boże 15:14
  3. Unicode Character 'SLAVONIC ASTERISK' (U+A673) (ang.). FileFormat.info.
  4. The Unicode Standard, Version 6.0. Cyrillic Extended-B (ang.). Unicode Consortium.