Azotan potasu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Azotan potasu
Azotan potasu Azotan potasu
komórka elementarna kryształu
komórka elementarna kryształu
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny KNO3
Masa molowa 101,10 g/mol
Wygląd bezbarwne kryształy[1]
Minerały nitrokalit (saletra indyjska, saletra potasowa)
Identyfikacja
Numer CAS 7757-79-1
57137-40-3 (monohydrat)
PubChem 24434[2]
Podobne związki
Inne aniony azotyn potasu, chloran potasu
Inne kationy azotan sodu, azotan amonu
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Azotan potasu, KNO3 (saletra potasowa, saletra indyjska) – nieorganiczny związek chemiczny z grupy azotanów, sól potasu i kwasu azotowego.

Azotan potasu występuje w przyrodzie w niewielkich ilościach w postaci minerału nitrokalitu w krajach o suchym, gorącym klimacie, m.in. w Chinach i Indiach. Z tych państw był sprowadzany do Europy, czemu zawdzięcza nazwę "saletra indyjska".

Otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

Obecnie otrzymuje się ją głównie w reakcji podwójnej wymiany między azotanem sodu i chlorkiem potasu (strąca się najtrudniej rozpuszczalny spośród tych soli chlorek sodu, w roztworze pozostaje KNO3):

NaNO3 + KCl ⇌ KNO3 + NaCl↓

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Saletra potasowa jest bezbarwnym lub białym, krystalicznym ciałem stałym. Jej temperatura topnienia wynosi 334 °C. Przy ogrzaniu do 400 °C rozkłada się na azotyn potasu i tlen:

2KNO3 → 2KNO2 + O2

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Nawóz sztuczny;
  • Saletra potasowa jest utleniaczem. Z tego powodu jej głównym zastosowaniem była produkcja czarnego prochu. Obecnie stosowana w pirotechnice jako utleniacz, m.in. do wytworzenia fotobłysków, czyli krótkich i bardzo jasnych impulsów świetlnych uzyskiwanych podczas spalania mieszaniny saletry z pyłami metali. Po zmieszaniu z sacharydem, np. sacharozą w proporcjach stechiometrycznych i stopieniu tworzy substancję łatwopalną (znaną jako karmelek lub karmelka) o temperaturze zapłonu ok. 400 °C, osiąga temperaturę 600 °C i wytwarza dużo dymu;
  • Do początków XX w. azotan potasu był używany do otrzymywania kwasu azotowego;
  • Obecnie jest stosowany głównie do produkcji azotynu potasu, do nitrowania;
  • Konserwant mięsa (E252);
  • Azotan potasu zmieszany z cukrem lub cukrem pudrem jest podstawowym składnikiem paliwa (utleniaczem) we własnoręcznie robionych materiałach pirotechnicznych.

Toksyczność[edytuj | edytuj kod]

Azotan potasu działa bezpośrednio utleniająco na hemoglobinę, powodując powstanie methemoglobiny i nitrozohemoglobiny[5]. Działa drażniąco na skórę, oczy, drogi oddechowe i przewód pokarmowy.

Przeliczeniowa doustna dawka śmiertelna dla osoby dorosłej wynosi około 4 g/kg[4].

Substancja rozkłada się i jest przyswajalna w środowisku naturalnym (dlatego też jest stosowana jako nawóz sztuczny), jednak duże ilości mogą być zagrożeniem dla organizmów wodnych i lądowych.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska X. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2014, s. 4276. ISBN 978-83-63724-47-7.
  2. Azotan potasu – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  3. 3,0 3,1 Azotan potasu (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski.
  4. 4,0 4,1 Karta charakterystyki substancji niebezpiecznej (pol.). Pharma Cosmetic
  5. Karta charakterystyki substancji niebezpiecznej (pol.). Akademia Medyczna im. Piastów Śląskich we Wrocławiu

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]