Konflikt laotański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Konflikt laotański
ilustracja
Czas 9 listopada 1953 - 2 grudnia 1975
Miejsce  Laos
Wynik utworzenie Laotańskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej
Strony konfliktu
Laos Pathet Lao
 Wietnam Północny
wspierane przez:
 ZSRR
 Chiny
 Korea Północna
Flag of Laos (1952-1975).svg Królestwo Laosu
 Wietnam Południowy
 Tajlandia
 Stany Zjednoczone
wspierane przez:
 Filipiny
 Republika Chińska
 Wielka Brytania
Flag of Europe.svg Wspólnota Europejska
Siły
Laos 8000 żołnierzy (1960)
Laos 48.000 żołnierzy (1970)
Flag of Laos (1952-1975).svg 50.000 żołnierzy (1954)
Straty
3.000 partyzantów 15.000 żołnierzy armii królewskiej
Laos
Godło Laosu
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Laosu

Konflikt laotański[1] – długotrwała wojna domowa w Laosie. Wojna rozegrała się pomiędzy partyzantką Pathet Lao a rządem królewskim. Obie strony zostało poparte przez sąsiednie państwa.

Geneza konfliktu[edytuj]

 Osobny artykuł: I wojna indochińska.

Duży wpływ na sytuację w Laosie miały wydarzenia z lat 40. w sąsiednim Wietnamie. Już w 1945 roku działacze partyzanckiego Việt Minhu ogłosili utworzenie formalnie niepodległej Demokratycznej Republiki Wietnamu co umożliwiła kapitulacja okupującego ten kraj mocarstwa japońskiego[2]. Tendencje niepodległościowe stały się coraz bardziej aktywne w samym Laosie jednak tamtejszy monarcha Sisavang Vong nie dysponował środkami które pomogłyby utrzymać niepodległość na wypadek interwencji Francji której Indochiny (Laos, Kambodża i Wietnam) pozostawały kolonią. Jako że rząd królewski nie był zainteresowany niepodległością coraz więcej poparcia zdobywała Komunistyczna Partia Indochin która od lat 30. miała w swoim kraju własne sekcje. Już w 1945 roku do Laosu ponownie wkroczyły francuskie siły zbrojne[3], w odpowiedzi, w październiku, przedstawiciele laotańskiego ruchu nacjonalistycznego o nazwie Lao Issara (Wolny Laos) utworzyli rząd Laosu w skład którego weszli trzej wykształceni w Europie książęta: Phetsarath Ratanavongsa, Souvanna Phouma i Tiao Souphanouvong[4]. Zbrojna rebelia rozpoczęła się od buntu wietnamskich mieszkańców miasta Savannakhét. Książę Souphanouvong przejął wówczas dowództwo nad oddziałem partyzantów uzbrojonych w broń przejętą od lokalnej milicji. Francuska misja wojskowa w obliczu coraz większych strat została eskortowana z Laosu do Tajlandii przez oddziały chińskiego Kuomintangu. Ruch Lao Issara mimo ewakuacji Francuzów nie zdołał przejąć władzy w całym Laosie - wojska chińskich narodowców zajęły część obszarów, tereny na północnym wschodzie trafiły pod kontrolę Việt Minhu a na południu Francuzi przekazali spore obszary w posiadanie sprzyjającego im księcia Boun Ouma. Rok później rozpoczął się ponowny podbój Laosu przez Francję[5][6].

Siły Lao Issara zostały pokonane przez wojsko francuskie do września 1946 roku a jego przywódcy udali się na emigrację do Bangkok w Tajlandii. Część działaczy która pozostała w kraju sprzymierzyła się z Wietnamczykami z Północy i założyła nową organizację nacjonalistyczną o nazwie Pathet Lao która na terenie Wietnamu założyła swoje bazy szkoleniowe. 11 maja 1947 roku król Sisavang Vong nadał Laosowi konstytucję według której kraj stał się formalnie niepodległy w praktyce pozostając jednak częścią Unii Francuskiej. Król rozpoczął organizację państwa i ustanowił Królewską Armię Laosu pozbawionej jednak oficerów i broni[7]. W rezultacie rząd królewski musiał liczyć na pomoc wojska francuskiego[8]. W opozycji do rządu rozwijał się Pathet Lao który w styczniu 1949 roku utworzył pierwsze oddziały partyzanckie[9]. Lao Issara w tym samym roku rozpadła się a książę Souphanouvong przybył do Wietnamu, gdzie rozpoczął wspieranie laotańskiego ruchu partyzanckiego[10]. W sierpniu 1950 roku Souphanouvong został przywódcą ruchu Pathet Lao i jego politycznego skrzydła Neo Lao Hat Sat (Laotański Front Patriotyczny). W kwietniu 1953 roku żołnierze północnowietnamscy i znajdujący się w Wietnamie partyzanci laotańscy dokonali interwencji zbrojnej w Laosie. Na czele wojsk wietnamsko-laotańskich stał generał Võ Nguyên Giáp prowadzący 4000 żołnierzy (w tym 2000 żołnierzy Pathet Lao wiernych Souphanouvongowi). 9 listopada formalnie rozpoczęła się wojna domowa w której wzmocnione po wietnamskiej interwencji oddziały Pathet Lao starły się z Francuzami i siłami rządowymi. W międzyczasie odbyła się konferencja genewska która podzieliła Wietnam na Wietnam Północny i Południowy rządzony przez fakcje prozachodnie[11].

Przebieg wojny[edytuj]

Oddział Pathet Lao

Od połowy lat 50. coraz większe zaangażowanie w Laosie prowadziły Stany Zjednoczone Ameryki które za cel postawił sobie nie dopuszczenie do władzy partyzantów Pathet Lao. W związku z wycofaniem się Francuzów z Laosu po konferencji genewskiej, Amerykanie rozpoczęli usilne próby modernizacji armii królewskiej Laosu i szkolenie partyzantów Hmongów którzy mieli stać się główną siłą tajnej wojny prowadzonej przez USA przeciwko siłom Pathet Lao. W 1956 roku doszło do zawieszenia broni a rok później doszło do reorganizacji rządu[12], w wyniku którego pozwolono na wybory parlamentarne z udziałem lewicy. W konsekwencji aż jedna trzecia miejsc w parlamencie należała do organizacji sprzyjających Pathet Lao. Na skutek interwencji Amerykanów rząd został zmuszony do ustąpienia a pomoc amerykańska dla króla została zawieszona. Amerykanie zastąpili dotychczasowy umiarkowany rząd rządem konserwatystów, który zgodnie z wolą USA przystąpił do ponownej zbrojnej akcji przeciwko Pathet Lao[13].

W 1959 roku doszło do ponownej interwencji Północnego Wietnamu w Laosie. Interwencja zakończyła się sukcesem wojsk wietnamskich i sojuszniczych wobec nich grup Pathet Lao które zdołały przejąć kontrolę nad sporymi północnymi obszarami państwa[14]. Na skutek porażki wojsk królewskich w kampanii, w 1960 roku doszło do puczu wojskowego Konga Le. Celem puczystów według nich samych było doprowadzenie do likwidacji obcych wpływów w Laosie i likwidacja powszechnej korupcji[15]. Kong Le jeszcze w tym samym roku został odsunięty od władzy przez proamerykańskie oddziały wojska. Kong Le wraz z wiernymi sobie oddziałami wycofał się na prowincje, gdzie zawarł sojusz z Pathet Lao skierowany przeciwko nowemu rządowi[16]. Pomiędzy 1962 i 1971 rokiem USA dostarczyły władzom Laosu około 500 milionów USD pomocy wojskowej, nie licząc kosztów wyposażenia i wyszkolenia oddziałów paramilitarnych i nieregularnych (partyzantki antykomunistycznej)[17].

Pod koniec lat 60. wojska Pathet Lao odnosiły kolejne sukcesy militarne rozbijając oddziały królewskie (wspierane przez wojsko amerykańskie i tajskie)[18]. Pathet Lao wzięło do nieoli terytorium Laosu pewną liczbę amerykańskich jeńców wojennych, jak np. Davida Hrdlickę[19]. W 1973 roku po upadku prawicowego rządu doszło do zawarcia koalicji rządowej przez Pathet Lao i neutralistów czyli zwolenników generała Konga Le. Ostateczne zwycięstwo Pathet Lao umożliwił upadek Wietnamu Południowego na skutek wojny wietnamskiej prowadzonej przez Wietkong walczący z wojskiem Południa i amerykańskim. Komuniści wietnamscy wsparli Pathet Lao co przyczyniło się do zakończenia w grudniu 1975 roku okresu długoletniej wojny domowej, likwidacji monarchii i utworzenia Laotańskiej Republiki Ludowo–Demokratycznej. Na czele republiki jako prezydent stanął książę Souphanouvong. Souphanouvong zawarł z socjalistycznym Wietnamem sojusz militarny który pozwolił wojskom wietnamskim na stacjonowanie w kraju do 1988 roku - Wietnamczycy wspomogli likwidację niedobitków wspieranej przez Amerykanów partyzantki Hmongów[20].

Przypisy

  1. Bożena Bankowicz, Marek Bankowicz, Antoni Dudek (1996) Leksykon historii XX wieku s. 300
  2. G. Esper (1986), The Eyewitness History of the Vietnam War, s. 6. Ballantine Booksm ​ISBN 978-0345342942
  3. Shadow War: The CIA's Secret War in Laos. s. 2.
  4. At War in the Shadow of Vietnam: U.S. Military Aid to the Royal Lao Government, 1955 – 1975. s. 7.
  5. Shadow War: The CIA's Secret War in Laos. s. 2.
  6. War in Laos. s. 5.
  7. Shadow War: The CIA's Secret War in Laos. s. 3–4.
  8. War in Laos. s. 4,5.
  9. Shadow War: The CIA's Secret War in Laos. s. 3.
  10. At War in the Shadow of Vietnam: U.S. Military Aid to the Royal Lao Government, 1955 – 1975. s. 7.
  11. At War in the Shadow of Vietnam: U.S. Military Aid to the Royal Lao Government, 1955 – 1975. s. 7, 142–143.
  12. Stuart-Fox, Martin, A history of Laos, s. 103.
  13. Martin, s. 105.
  14. General Vang Pao's Last War, New York Times Magazine
  15. At War in the Shadow of Vietnam: U.S. Military Aid to the Royal Lao Government 1955–1975. s. 20.
  16. At War in the Shadow of Vietnam: U.S. Military Aid to the Royal Lao Government 1955 – 1975. s. 21–25, 27.
  17. Kenneth Conboy: War in Laos 1954-1975. Carrollton, Texas: Squadron/Signal Publications, 1994. s.11, ​ISBN 0-89747-315-9​.
  18. Blond Ghost: Ted Shackley and the CIA's Crusaders. s. 154–156.
  19. Rod Colvin, First heroes: the POWs left behind in Vietnam
  20. K. Conboy, War in Laos, s.61.