Przejdź do zawartości

KDS

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Komitet Bezpieczeństwa Państwa
KDS
Ilustracja
Odznaka KDS
Państwo

 Bułgaria

Historia
Data sformowania

1944

Data rozformowania

1990

Pierwszy dowódca

Dimo Diczew

Dane podstawowe
Podporządkowanie

Dyrekcja Milicji Ludowej

Komitet Bezpieczeństwa Państwa (bułg. Комитет за държавна сигурност, KDS), określany potocznie jako Държавна сигурност (Bezpieczeństwo państwowe) – bułgarska policja polityczna, działająca w okresie rządów Todora Żiwkowa.

Historia

[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze struktury odpowiedzialne za bezpieczeństwo państwa utworzono w Bułgarii już w 1925. Na bazie tych struktur w 1944 utworzono specjalny wydział bezpieczeństwa w ramach Dyrekcji Milicji Ludowej (Дирекция на Народната Милиция). Określano go skrótem DS (Държавна сигурност, Bezpieczeństwo państwowe). Kierował nim Dimo Diczew. Zadaniem funkcjonariuszy DS było zdobywanie informacji o charakterze politycznym, ochrona władz partyjno-państwowych i eliminacja tzw. elementów kontrrewolucyjnych. W ramach DS utworzono w 1964 specjalny oddział, pod dowództwem płk Petko Kowaczewa, który miał się zająć eliminacją bułgarskich dysydentów i dezinformacją, co do ich rzeczywistej działalności. Funkcjonariusze DS w latach 80. odegrali kluczową rolę w tzw. procesie odrodzeniowym (bułgaryzacji mniejszości tureckiej). Bułgarskiej policji politycznej przypisywano także zabójstwo pisarza Georgi Markowa niedaleko londyńskiego mostu Waterloo i udział w zamachu na papieża Jana Pawła II w 1981.

W 1990 DS została podzielona na trzy odrębne struktury, zajmujące się wywiadem, ochroną bezpieczeństwa państwa i ochroną przedstawicieli władz Bułgarii. W 1990, zgodnie z rozkazem nr ІV-68 gen. Atanasa Semerdżiewa, ówczesnego ministra spraw wewnętrznych, zniszczono ok. 40% dokumentów, wytworzonych przez DS.

Struktura

[edytuj | edytuj kod]
  • Dyrektoriat 1: wywiad zagraniczny
  • Dyrektoriat 2: Kontrwywiad
  • Dyrektoriat 3: Kontrwywiad wojskowy
  • Dyrektoriat 4: Inwigilacja
  • Dyrektoriat 5: Ochrona władz państwowych
  • Dyrektoriat 6: Policja polityczna
    • wydział 1: kontrola środowisk inteligenckich i artystycznych
    • wydział 2: kontrola środowisk uniwersyteckich
    • wydział 3: kontrola duchowieństwa, Żydów, Ormian i „białych” Rosjan
    • wydział 4: kontrola mniejszości tureckiej i macedońskiej
    • wydział 5: kontrola środowisk politycznych (agraryści, socjaldemokraci)
    • wydział 6: obserwacja działalności antypartyjnej, w tym środowisk maoistowskich
    • wydział 7: analiza informacji
  • Dyrektoriat 7: Praca informacyjna

Dowódcy KDS

[edytuj | edytuj kod]
Imię i nazwisko Okres pełnienia funkcji
1 Dimo Diczew(inne języki) 1944–1947
2 Rusi Christozow 1947–1949
3 Iwan Rajkow(inne języki) 1949–1951
4 Georgi Kumbilijew(inne języki) 1952–1960
5 Angeł Sołakow 1960–1969
6 Mirczo Spasow 1969–1973
7 Grigor Szopow 1973–1990

Pokłosie

[edytuj | edytuj kod]

Ocalałe dokumenty DS budzą do dziś poważne kontrowersje w Bułgarii. Stan zachowania dokumentów nie pozwala na przeprowadzenie pełnej procedury lustracji. W 2002 gen. Atanas Semerdżiew został uznany winnym zniszczenia 144 235 teczek osobowych, zgromadzonych w archiwach DS. Następnie orzeczenie to uchylono, a w 2006 wycofano zarzuty[1].

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. Bulgaria’s Former Vice President Atanas Semerdzhiev Dies at 90. novinite.com, 8 maja 2015. [dostęp 2020-02-28]. (ang.).

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]