Marian Jaworski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy biskupa katolickiego. Zobacz też: artykuł o innej osobie o tym nazwisku i imieniu.
Marian Jaworski
Kardynał prezbiter
Roman Indrzejczyk i Marian Jaworski (2008)
Roman Indrzejczyk i Marian Jaworski (2008)
Herb Marian Jaworski Mihi vivere Christus est
Dla mnie życiem jest Chrystus
Kraj działania Ukraina
Data i miejsce urodzenia 21 sierpnia 1926
Lwów
Arcybiskup metropolita lwowski
Okres sprawowania 1991–2008
Przewodniczący Konferencji Episkopatu Ukrainy
Okres sprawowania 1992–2008
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat 25 czerwca 1950
Nominacja biskupia 21 maja 1984
Sakra biskupia 23 czerwca 1984
Kreacja kardynalska 21 lutego 1998 in pectore
21 lutego 2001
Jan Paweł II
Kościół tytularny św. Sykstusa w Rzymie
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
Sukcesja apostolska
Data konsekracji 23 czerwca 1984
Miejscowość Kraków
Miejsce bazylika archikatedralna św. Stanisława i św. Wacława
Konsekrator Franciszek Macharski
Współkonsekratorzy Henryk Gulbinowicz
Jerzy Ablewicz

Marian Franciszek Jaworski[1] (ur. 21 sierpnia 1926 we Lwowie) – polski duchowny rzymskokatolicki, doktor teologii, profesor filozofii[2], rektor Papieskiej Akademii Teologicznej w latach 1982–1988, administrator apostolski w Lubaczowie w latach 1984–1991, arcybiskup metropolita lwowski w latach 1991–2008, administrator apostolski diecezji łuckiej w latach 1996–1998, rektor Wyższego Seminarium Duchownego Archidiecezji Lwowskiej we Lwowie-Brzuchowicach w latach 1997–2008, przewodniczący Konferencji Episkopatu Ukrainy w latach 1992–2008, kardynał prezbiter od 2001 (in pectore od 1998), od 2008 arcybiskup senior archidiecezji lwowskiej.

Życiorys[edytuj]

Urodził się 21 sierpnia 1926 we Lwowie. Kształcił się w rodzinnym mieście, w VI i X Gimnazjum. W 1945 uzyskał świadectwo dojrzałości i został przyjęty do Arcybiskupiego Wyższego Seminarium Duchownego we Lwowie, które w tym samym roku zostało przeniesione do Kalwarii Zebrzydowskiej. Tam w latach 1945–1950 odbył studia filozoficzno-teologiczne. Święceń prezbiteratu udzielił mu 25 czerwca 1950 w kaplicy obrazu Matki Bożej Kalwaryjskiej w kościele Matki Bożej Anielskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej arcybiskup metropolita lwowski Eugeniusz Baziak. W 1950 na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego otrzymał magisterium z teologii[1]. W 1951 na tym samym wydziale rozpoczął studia specjalistyczne ukończone w 1952 doktoratem z teologii na podstawie dysertacji Rozwój poglądów Józefa Geysera na zasadę przyczynowości. Od 1953 pogłębiał wykształcenie na Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, gdzie w 1953 uzyskał magisterium z filozofii, a w 1955 doktorat na podstawie pracy Arystotelesowska i tomistyczna teoria przyczyny sprawczej na tle pojęcia bytu. W 1966 habilitował się w zakresie filozofii religii na Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie na podstawie rozprawy Poznanie religijne Boga według Romano Guardiniego. W 1967 został profesorem nadzwyczajnym na Wydziale Teologicznym w Krakowie, a w 1976 profesorem zwyczajnym[3].

Jako wikariusz pracował w latach 1950–1951 w parafii św. Andrzeja Boboli w Baszni Dolnej, a w latach 1952–1953 w parafii św. Marii Magdaleny w Poroninie. W latach 1956–1958 był kapelanem i sekretarzem osobistym arcybiskupa Eugeniusza Baziaka, administratora archidiecezji krakowskiej. W 1971 otrzymał godność kapelana honorowego, a w 1976 prałata honorowego Jego Świątobliwości. W 1974 został kanonikiem gremialnym lwowskiej kapituły archikatedralnej w Lubaczowie[1].

Prowadził zajęcia dydaktyczne w Studium Filozoficzno-Teologicznym w Kalwarii Zebrzydowskiej, w Arcybiskupim Wyższym Seminarium Duchownym w Krakowie, na Wydziale Teologicznym w Krakowie, w Kolegium Filozoficzno-Teologicznym OO. Dominikanów w Krakowie, w Częstochowskim Wyższym Seminarium Duchownym w Krakowie, na Wydziale Filozoficznym Księży Jezuitów w Krakowie, na Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, na Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie i w Wyższym Seminarium Duchownym Archidiecezji Lwowskiej we Lwowie-Brzuchowicach. Na Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie był w latach 1967–1974 kierownikiem Katedry Filozofii Religii, a w latach 1968–1970 zajmował stanowiska prodziekana. W latach 1974–1982 piastował urząd dziekana Wydziału Teologicznego w Krakowie, następnie w latach 1982–1988 był rektorem nowo erygowanej Papieskiej Akademii Teologicznej. W 1983 wszedł w skład Kolegium Rektorów Szkół Wyższych Krakowa. W Episkopacie Polski był od 1967 członkiem Podkomisji ds. Studiów, od 1970 sekretarzem Komisji ds. Nauki Katolickiej, a w latach 1973–1989 sekretarzem Rady Naukowej. Wszedł w skład Towarzystwa Naukowego Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Sekcji Profesorów Filozofii w Polsce, Polskiego Towarzystwa Filozoficznego i Polskiego Towarzystwa Teologicznego w Krakowie. W 1990 został przewodniczącym Rady Fundacji im. Królowej Jadwigi dla Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie. W latach 1997–2008 był rektorem Wyższego Seminarium Duchownego Archidiecezji Lwowskiej we Lwowie-Brzuchowicach[3].

21 maja 1984 został prekonizowany administratorem apostolskim polskiej części archidiecezji lwowskiej z siedzibą w Lubaczowie[4] i biskupem tytularnym Lambaesis[1]. Święcenia biskupie otrzymał 23 czerwca 1984 w bazylice archikatedralnej św. Stanisława i św. Wacława na Wawelu[1]. Konsekrował go kardynał Franciszek Macharski, arcybiskup metropolita krakowski, w asyście Henryka Gulbinowicza, arcybiskupa metropolity wrocławskiego, i Jerzego Ablewicza, biskupa diecezjalnego tarnowskiego[5]. Jako dewizę biskupią przyjął słowa „Mihi vivere Christus est” (Dla mnie życiem jest Chrystus)[6]. 29 czerwca 1984 odbył ingres do prokatedry bł. Jakuba Strzemię w Lubaczowie. 16 stycznia 1991 został mianowany arcybiskupem metropolitą lwowskim obrządku łacińskiego. Ingres do archikatedry Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny we Lwowie odbył 18 maja 1991. W latach 1987–1990 przeprowadził synod archidiecezjalny[1]. Dwukrotnie podejmował w archidiecezji papieża Jana Pawła II – w 1991 w Lubaczowie podczas jego IV podroży apostolskiej do Polski[1] i w 2001 we Lwowie podczas jego podróży apostolskiej na Ukrainę[7]. W latach 1996–1998 piastował urząd administratora apostolskiego diecezji łuckiej[8]. 21 października 2008 papież Benedykt XVI przyjął jego rezygnację z obowiązków arcybiskupa metropolity lwowskiego[9]. Na biskupiej emeryturze został rezydentem w archidiecezji krakowskiej[2].

W latach 1992–2008 pełnił funkcję przewodniczącego Konferencji Episkopatu Ukrainy[10]. W 1987 został mianowany konsultorem Kongregacji Wychowania Katolickiego, w 1999 członkiem Komitetu Prezydialnego Papieskiej Rady ds. Rodziny[11], a w 2001 członkiem Kongregacji ds. Duchowieństwa[12]. W latach 1994 i 2001 uczestniczył w zwyczajnych zgromadzeniach Synodu Biskupów, a w latach 1991 i 1999 w specjalnych zgromadzeniach Synodu poświęconym Europie[13].

21 lutego 1998 papież Jan Paweł II mianował go kardynałem in pectore[14]. 28 stycznia 2001 Jan Paweł II ogłosił jego nazwisko[14], a na konsystorzu 21 lutego 2001 kreował go kardynałem prezbiterem kościoła św. Sykstusa w Rzymie[15]. W kwietniu 2005 brał udział w konklawe, na którym wybrano na papieża Benedykta XVI[16][17]. 21 sierpnia 2006 w związku z ukończeniem 80 lat utracił prawo do udziału w konklawe[13]. Konsekrował 10 biskupów, a w roli współkonsekratora uczestniczył w święceniach 11 biskupów[5].

W 1967 doznał obrażeń w wypadku kolejowym pod Działdowem, w wyniku których amputowano mu część ręki[18].

Odznaczenia, tytuły, wyróżnienia[edytuj]

Postanowieniem prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z 17 września 2007 został odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski[19].

Otrzymał tytuły doctora honoris causa: Uniwersytetu w Bochum (1985)[3], Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie (2002)[20], Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie (2006)[11] i Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu (2006)[21]. W 2005 na Uniwersytecie Jagiellońskim i w 2008 na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim miały miejsca uroczyste odnowienia jego doktoratów uzyskanych na tych uczelniach. Medale Bene Merenti przyznały mu Papieska Akademia Teologiczna w Krakowie (1996) i Polskie Towarzystwo Teologiczne (2009)[3].

Nadano mu honorowe obywatelstwa: Lubaczowa (1996)[22], Krakowa (2006)[23] i Puszczykowa (2013)[24].

Przypisy[edytuj]

  1. a b c d e f g K.R. Prokop: Biskupi Kościoła katolickiego w III Rzeczpospolitej. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, 1998, s. 57–58. ISBN 83-7052-900-3.
  2. a b Nota biograficzna Mariana Jaworskiego na stronie archidiecezji krakowskiej. diecezja.pl. [dostęp 2012-07-22].
  3. a b c d K. Mikucki. Ksiądz Kardynał Marian Jaworski: działalność naukowa, zarys filozofii oraz niektóre aspekty relacji pomiędzy filozofią a teologią. „Zeszyty Historyczno-Teologiczne”. r. XIX, nr 19(2013). s. 187–243. [dostęp 2016-06-28]. 
  4. P. Nitecki: Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965–1999. Słownik biograficzny. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 2000, kol. 179–180. ISBN 83-211-1311-7.
  5. a b Marian Jaworski (ang.). catholic-hierarchy.org. [dostęp 2016-06-25].
  6. K.R. Prokop: Biskupi Kościoła katolickiego w III Rzeczpospolitej. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, 1998, s. 187. ISBN 83-7052-900-3.
  7. Podróż apostolska Jana Pawła II na Ukrainę 23–27 czerwca 2001 r.. opoka.org.pl. [dostęp 2016-06-29].
  8. Jutro doktorat honoris causa UKSW otrzyma kard. Marian Jaworski ze Lwowa (sylwetka). ekai.pl, 2002-05-27. [dostęp 2016-06-26].
  9. Rinuncia e successione dell’Arcivescovo di Lviv dei Latini (Ucraina) (wł.). press.vatican.va, 2008-10-21. [dostęp 2016-06-25].
  10. Abp Mokrzycki przewodniczącym łacińskiego episkopatu Ukrainy. pl.radiovaticana.va, 2008-11-05. [dostęp 2016-06-29].
  11. a b Kard. Jaworski doktorem honoris causa Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie. ekai.pl, 2006-06-08. [dostęp 2016-06-25].
  12. Nomina di Cardinali Membri delle Congregazioni Romane (wł.). press.vatican.va, 2001-05-15. [dostęp 2016-06-30].
  13. a b Marian Jaworski (ang.). fiu.edu. [dostęp 2016-06-26].
  14. a b Le parole del Papa alla recita dell’Angelus: Annuncio dei Cardinali riservati in pectore (wł.). press.vatican.va, 2001-01-28. [dostęp 2016-06-25].
  15. Concistoro ordinario pubblico per la creazione di quarantadue nuovi Cardinali e la pubblicazione dei due riservati „in pectore” (wł.). press.vatican.va, 2001-02-21. [dostęp 2016-06-25].
  16. Elenco degli em.mi cardinali che entrano in conclave secondo il loro rispettivo ordine di precedenza (vescovi, presbiteri, diaconi) (wł.). press.vatican.va, 2005-04-18. [dostęp 2016-06-26].
  17. L’annuncio dell’elezione del Papa (wł.). press.vatican.va, 2005-04-19. [dostęp 2016-06-26].
  18. W. Hagedorny: Powrót po 37 latach. tc.ciechanow.pl, 2004-11-16. [dostęp 2016-06-29].
  19. M.P. z 2008 r. Nr 3, poz. 28. [dostęp 2016-06-28].
  20. Doktorzy Honoris Causa UKSW. uksw.edu.pl. [dostęp 2016-06-28].
  21. 10 X 2006 r. – Kard. Marian Jaworski. pwt.wroc.pl. [dostęp 2016-06-28].
  22. Honorowi obywatele miasta. lubaczow.pl. [dostęp 2016-06-28].
  23. Honorowe Obywatelstwo Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa. bip.krakow.pl. [dostęp 2011-02-18].
  24. Uchwała Nr 221/13/VI Rady Miasta Puszczykowa. puszczykowobip.wokiss.pl, 2013-05-21. [dostęp 2016-06-25].

Linki zewnętrzne[edytuj]