Jan Puzyna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jan Puzyna
Kardynał prezbiter
Ilustracja
Herb duchownego
Kraj działania

Węgry

Data i miejsce urodzenia

13 września 1842
Gwoździec

Data i miejsce śmierci

8 września 1911
Kraków

Miejsce pochówku

bazylika archikatedralna św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie

Biskup diecezjalny krakowski
Okres sprawowania

1895–1911

Biskup pomocniczy lwowski
Okres sprawowania

1886–1895

Wyznanie

katolicyzm

Kościół

rzymskokatolicki

Prezbiterat

1 grudnia 1878

Nominacja biskupia

26 lutego 1886

Sakra biskupia

25 marca 1886

Kreacja kardynalska

15 kwietnia 1901
Leon XIII

Kościół tytularny

bazylika św. Witalisa i Towarzyszy męczenników

Sukcesja apostolska
Data konsekracji

25 marca 1886

Konsekrator

Mieczysław Ledóchowski

Współkonsekratorzy

Josyf Sembratowycz
Franz von Schönborn

Jan Duklan Maurycy Paweł Puzyna herbu Oginiec (ur. 13 września 1842 w Gwoźdźcu, zm. 8 września 1911 w Krakowie) – polski duchowny rzymskokatolicki, biskup pomocniczy lwowski w latach 1886–1895, biskup diecezjalny krakowski w latach 1895–1911, kardynał prezbiter od 1901. Wnuk generała Józefa Dwernickiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z galicyjskiej zamożniejszej linii Puzynów, która nie zabiegała o potwierdzenie tytułu książęcego w Austrii, stąd tytułował się, podobnie jak jego krewni, tytułem kniaź na Kozielsku. Syn kniazia Romana i Hortensji z Dwernickich, córki generała Józefa Dwernickiego[1]. W 1864 roku zdał egzamin dojrzałości w Stanisławowie. Studiował prawo na Uniwersytecie Lwowskim i w Pradze, gdzie w 1868 uzyskał doktorat. Pracował w sądownictwie galicyjskim.

W 1876 wstąpił do seminarium duchownego w Przemyślu. Po otrzymaniu święceń kapłańskich został skierowany do parafii Ducha Świętego w Przeworsku w charakterze wikariusza, gdzie przebywał w latach 1879–1880[2]. Następnie powrócił do Przemyśla, gdzie w 1880 został mianowany kanonikiem.

26 lutego 1886 został prekonizowany biskupem pomocniczym archidiecezji lwowskiej. W 1894 został prekonizowany biskupem diecezjalnym diecezji krakowskiej, który to urząd piastował od 1895. Ingres do katedry krakowskiej odbył 17 lutego 1895. 15 kwietnia 1901 został mianowany kardynałem prezbiterem z kościołem tytularnym San Vitale.

28 września 1901 roku założył nowe seminarium diecezjalne w Krakowie, a następnie zatroszczył się także o wzniesienie budynku przy ul. Podzamcze. Dokończył odnowę konserwatorską katedry wawelskiej (nie zrealizował projektu Akropolis wawelskiego Stanisława Wyspiańskiego), przerwał prace nad dekoracją skarbca katedralnego prowadzone przez Józefa Mehoffera. W 1908 koronował obraz Matki Bożej Bolesnej znajdujący się u oo. Franciszkanów. Odzyskał dla biskupstwa i odnowił kościół Benedyktynów w Tyńcu.

Po śmierci papieża Leona XIII podczas konklawe w 1903 zgłosił w imieniu cesarza Franciszka Józefa I (któremu zawdzięczał wybór na kardynała) protest zwany ekskluzywą wobec próby wyboru na papieża kardynała Mariana Rampolli del Tindaro. Zgłoszenie protestu miało wynikać z nieprzychylnego stosunku cesarza Austro-Węgier Franciszka Józefa do Rampollego, który opowiadał się przeciwko katolickiemu pochówkowi syna cesarza – Rudolfa, zmarłego śmiercią samobójczą. Niedoszły papież wspierał także nastawione wrogo do Franciszka Józefa środowiska w Austro-Węgrzech[potrzebny przypis]. Protest zgłoszony przez kardynała Puzynę był ostatnią ekskluzywą w historii Kościoła. Rok później Pius X w konstytucji Commissum Nobis[3] zniósł prawo ekskluzywy[4].

W 1901 kardynał Puzyna odmówił zgody na katolicki pogrzeb pisarza Michała Bałuckiego, który w depresji popełnił samobójstwo[4]. W tym samym roku, wizytując III Gimnazjum im. Króla Jana Sobieskiego w Krakowie, uznał przywitanie katechety gimnazjum, księdza Stanisława Puszeta, za niewystarczająco pokorne, i wykrzyknął: „Na kolana!”[4]. Wydarzenie to odbiło się głośno w ówczesnej prasie, a także w literaturze pięknej (w Wyzwoleniu Wyspiańskiego)[4].

Wdał się w spór na temat obsady katedr Wydziału Teologicznego na Uniwersytecie Jagiellońskim. Mieszkańców Krakowa zbulwersował w 1909 odmową pochowania Juliusza Słowackiego w katedrze na Wawelu[4][5] oraz odmową odprawienia mszy św. na Błoniach 15 lipca 1910 w 500. rocznicę bitwy grunwaldzkiej[4]. Tłumaczył, że jest przeciwnikiem „patriotyzmu ulicznego”.

Został pochowany w katedrze wawelskiej w kaplicy pw. Niepokalanego Poczęcia NMP.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. X. Jan Kardynał Puzyna. Książę Biskup krakowski Czas 1911 nr 409 z 9 września s. 1
  2. Lista kapłanów pracujących w parafii Ducha Świętego w Przeworsku. bazylika.przeworsk.pl (arch.). [dostęp 2016-12-25].
  3. Commissum Nobis (łac.)
  4. a b c d e f F. Ziejka: Z Montmartre na Wawel: W 200. rocznicę urodzin i 160. rocznicę śmierci Juliusza Słowackiego. „Alma Mater” nr 117 (10/2009). [dostęp 2014-09-05].
  5. Praca zbiorowa: Upominki od narodu. Jubileusze, rocznice, obchody pisarzy. Żarnowiec: 2010, s. 27. ISBN 978-83-906236-2-7.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]