Pupien

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pupien
Pupienus.jpg
Imiona Marcus Clodius Pupienus Maximus
Panował jako Imperator Caesar Marcus Clodius Pupienus Maximus Augustus
niezaliczony w poczet bogów
Czas panowania 22 kwietnia 238 r.29 lipca 238 r.[potrzebne źródło]
Data urodzin ok. 178 r.
Data śmierci 29 lipca 238 r.Rzym
Moneta
071 Pupienus 29 mm ext.jpg
Lista cesarzy rzymskich

Pupien, Marcus Clodius Pupienus Maximus (ur. 178[potrzebne źródło], zm. 238) – cesarz rzymski w roku 238, wcześniej senator i dwukrotny konsul (w 217 i 234 roku)[potrzebne źródło].

Objęcie władzy[edytuj | edytuj kod]

Pupien został obwołany cesarzem (razem z Balbinen) przez senat podczas buntu przeciwko władzy cesarza Maksymina Traka. W latach 235-238 Maksymin prowadził liczne kampanie przeciwko barbarzyńcom nad Renem i Dunajem, co wymagało zwiększenia nakładów finansowych na armię[1]. Podniesienie podatków i nabór rekruta nie przyniosło wywodzącemu się spoza elity cesarzowi popularności, zwłaszcza wśród bogatej arystokracji (w tym senatorów)[2]. Dodatkowo od początku swego panowania nie pojawił się w Rzymie, co osłabiało jego pozycję polityczną[2].

W marcu 238 r. wybuchły rozruchy w prowincji Afryka, cesarzem obwołano tamtejszego namiestnika Gordiana I, który jednak po trzech tygodniach zginął (razem ze swoim synem i współrządcą), w wyniku interwencji legionu III Augusta dowodzonego przez wiernego Maksyminowi namiestnika Numidii[2]. Gordian zdążył jednak uzyskać poparcie senatu rzymskiego, który potępił Maksymina i zorganizował morderstwo jego stronników w stolicy[2]. Szybka śmierć Gordiana dramatycznie zmieniła sytuację, ale senat nie miał wyboru i musiał trwać w oporze wobec Maksymina, postanowiono więc szybko wybrać nowego cesarza z grona senatorów[2]. Wskazano dwudziestu kandydatów spośrób prominentnych osób piastujących kiedyś urząd konsula i z tej grupy wyłoniono dwóch cesarzy o równych uprawnieniach, Pupiena i Balbina, a pozostali z kandydatów zostali doradcami[3]. Obaj cesarze byli już niemłodzi (po 60-tce) i należeli do najwyższych kręgów senatorskiej elity[4]. Niemożność wyłonienia jednego silnego kandydata świadczyła o podziałach i słabości senatu, co wkrótce potwierdził wybór na trzeciego cesarza (z tytułem cezara) Gordiana III, ok. 13-letniego wnuka Gordiana I.[4] Dokonało się to pod naciskiem rzymskiej ulicy i prawdopodobnie na skutek działań krewnych i stronników Gordianów pragnących zachować wpływy[4].

Wojna z Maksyminem[edytuj | edytuj kod]

Maksymin ruszył z nad Dunaju, gdzie stacjonował ze swoją armią, na Rzym po otrzymaniu wieści o przejściu senatu na stronę Gordiana I.[4] Do zadań nowych cesarzy należało przygotowanie się do obrony, co nie było łatwą sprawą, gdyż przeciwko zaprawionej w bojach, regularnej armii Maksymina mieli do dyspozycji tylko lokalne milicje i świeży zaciąg niedoświadczonych żołnierzy[4]. Kiedy Maksymin, mający problemy z zaopatrzeniem armii, zatrzymał swój pochód by oblegać Akwileję, Pupien wyruszył z Rzymu na północ do Rawenny by tam zorganizować siły obrony[4]. W czerwcu 238 r. Maksymin został zamordowany przez swoich niezadowolonych żołnierzy, a jego armia przeszła na stronę Pupiena, Balbina i Gordiana III[5].

Rządy z Balbinem i śmierć[edytuj | edytuj kod]

Wieść o śmierci Maksymina przyjęto w Rzymie entuzjastycznie, a reszta prowincji która do tej pory go wspierała przeszła na stronę senackich cesarzy[5]. Pomimo tego ich pozycja była słaba, pojawiły się konflikty między Pupienem i Balbinem oraz stronnikami Gordiana III[5]. Finanse państwa były w fatalnym stanie - zepsuta moneta obiegowa, czyli denar i niedawno wprowadzony antoninian, nie wystarczała na opłacenie armii oraz na tradycyjne finansowanie ludu stolicy[5]. Na granicach trzeba było zająć się Persami na Wschodzie i Gotami nad Dunajem i Morzem Czarnym[5]. Pupienowi i Balbinowi nie udało się opanować sytuacji - po dwóch miesiącach panowania (w sierpniu 238 r.) zostali zdegradowani i zabici przez pretorian[5]. Ich następcą został Gordian III[5].

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]