Trebonian Gallus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Trebonian Gallus
Gaius Vibius Trebonianus Gallus
Imperator Caesar Gaius Vibius Trebonianus Gallus Augustus
Ilustracja
Cesarz rzymski
Okres

od 251
do sierpnia 253

Dane biograficzne
Data i miejsce urodzenia

206
Perugia

Data i miejsce śmierci

sierpień 253
pod Interamną

Moneta
moneta

Gaius Vibius Trebonianus Gallus (ur. ok. 206 w Peruzji[1], zm. sierpień 253[2]) – cesarz rzymski w latach 251–253.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Pochodził ze starego rodu Wibiuszów; zanim ogłoszono go cesarzem, był senatorem i konsulem, namiestnikiem obu Mezji, a w krytycznej bitwie pod Abrittus przypuszczalnie dowodził oddziałami rezerwowymi. Jego małżonką była Wibia Afinia (Afinia Gemina Baebiana), która miała z nim syna Woluzjana i córkę Wibię Gallę[3]. Przypuszczalnie zmarła (bądź została rozwiedziona) przed proklamowaniem Treboniana władcą, gdyż brak jakichkolwiek monet bitych w jej imieniu i nie zachowały się żadne poświęcone jej inskrypcje[4].

Objęcie władzy[edytuj | edytuj kod]

W czasie wojny cesarza Decjusza z Karpami i Gotami pustoszącymi prowincje nad dolnym Dunajem w latach 250–251, Gallus był zarządcą prowincji Mezja Dolna[5]. Został wybrany cesarzem przez legiony po śmierci cesarza w przegranej przez Rzymian bitwie (w czerwcu 251) z Gotami dowodzonymi przez wodza Kniwę[6][7]. Jego pierwszą decyzją było zawarcie porozumienia ze zwycięskimi Gotami. Zgodzili się oni opuścić granicę imperium, ale zatrzymali jeńców i łupy oraz mieli otrzymywać co roku pieniądze[8][9]. Gallus udał się następnie do Rzymu, gdzie senat zatwierdził go na stanowisku cesarza[8]. W mieście przebywał młodszy syn Decjusza, Hostylian, noszący od niedawna tytuł augusta[6]. Gallus adoptował go i uczynił formalnym współwładcą, natomiast swojemu rodzonemu synowi, Woluzjanowi, nadał tytuł cezara[8]. Po paru miesiącach Hostylian zmarł w wyniku epidemii dżumy, która dotarła do Italii w 248 [8]

Polityka wewnętrzna[edytuj | edytuj kod]

Gallus nigdy już nie opuścił Italii, zyskując w ten sposób opinię leniwego władcy[8]. Prześladował chrześcijan, choć jego działania było lokalne i nieudolnie zorganizowane[8]. Zaniedbał obronę granic, co zachęciło wrogów imperium do działania, a samemu cesarzowi przyniosło utratę zaufania armii[8].

Najazd perski[edytuj | edytuj kod]

W 251 król perski Szapur I zajął Armenię, której król, Tiridates II, pozbawiony władzy uciekł na teren imperium rzymskiego[8]. Szapur uznał udzielenie schronienia uciekinierowi za złamanie porozumienia jakie zawarł z cesarzem Filipem i rozpoczął wojnę z Rzymem[8]. W 252 zaatakował w Mezopotamii i Kapadocji, oraz zajął ważne miasto – Antiochię[8]. Do 253 pustoszył okolice Antiochii, spotykając się z oporem zorganizowanym przez lokalne władze m.in. Samsigeramusa z Emesy i Odenathusa z Palmyry[8]. Szapur w końcu opuścił obszar imperium rzymskiego nie uzyskując żadnych zdobyczy terytorialnych[8].

Bunt Emiliana[edytuj | edytuj kod]

Tymczasem nad dolnym Dunajem Goci, którzy zgodnie z porozumieniem zawartym z Gallusem mieli opuścić granice cesarstwa zatrzymali się w Dobrudży[8]. Legiony rzymskie nad Dunajem rozgoryczone nieobecnością cesarza, dały się przekonać latem 253 nowemu zarządcy Mezji, Emilianowi, by na własną rękę zaatakować barbarzyńców[10]. Na skutek tych wydarzeń żołnierze obwołali Emiliana cesarzem, a ten na ich czele ruszył do Italii, by przejąć władzę w państwie[11]. Wódz gocki Kniwa skorzystał z osłabienia obrony granicy i ponownie wkroczył na teren cesarstwa rzymskiego. Jego armie zapędziły się aż do Macedonii, co wywołało panikę w Grecji — w Atenach pośpiesznie odbudowywano stare mury obronne, a w Termopilach i na Istmie Korynckim przygotowywano umocnienia[11][12].

Gallus na wieść o uzurpacji Emiliana zlecił senatorowi Walerianowi zebranie armii z prowincji zaaplejskich, jednak posiłki te przybyły za późno[11]. W sierpniu 253 Gallus i Emilian stanęli naprzeciwko siebie pod Interamną na północ od Rzymu, lecz zanim doszło do bitwy Trebonian Gallus i jego syn, Woluzjan, zostali zamordowani przez własnych żołnierzy, którzy przeszli na stronę przeciwnika[11]. Emiliana wkrótce spotkał podobny los, kiedy jego armia spotkała się w październiku 253 z dowodzoną przez Waleriana – zginął z rąk własnych żołnierzy, a cesarzem został Walerian[11][13].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Krawczuk 1991 ↓, s. 66, 68.
  2. Krawczuk 1991 ↓, s. 66.
  3. Krawczuk 1991 ↓, s. 67–68.
  4. Krawczuk 1998 ↓, s. 176.
  5. Drinkwater 2005 ↓, s. 38.
  6. a b Drinkwater 2005 ↓, s. 39.
  7. Strzelczyk 1984 ↓, s. 89.
  8. a b c d e f g h i j k l m Drinkwater 2005 ↓, s. 40.
  9. Strzelczyk 1984 ↓, s. 90.
  10. Drinkwater 2005 ↓, s. 40–41.
  11. a b c d e Drinkwater 2005 ↓, s. 41.
  12. Wolfram 2003 ↓, s. 67–68.
  13. Krawczuk 1991 ↓, s. 73–74.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]