Walentynian III

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Walentynian III
Flavius Placidius Valentinianus
Valentinianus III
Ilustracja
Cesarz rzymski
Okres od 425
do 455
Poprzednik Jan
Następca Petroniusz Maksymus
Dane biograficzne
Data urodzenia 2 lipca 419
Data śmierci 16 marca 455
Ojciec Konstancjusz III
Matka Elia Galla Placydia[1]
Małżeństwo Licynia Eudoksja
od 437
Dzieci Eudokia, Placydia
Moneta
moneta
Solid Walentyniana III

Walentynian III (Valentinianus III, Flavius Placidius Valentinianus, ur. 2 lipca 419 r. w Rawennie, zm. 16 marca 455) – imperator zachodniorzymski od 425 r.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wnuk Teodozjusza Wielkiego, syn późniejszego imperatora Konstancjusza III[1] i Galli Placydii. Urodził się 2 lipca 419 r. w Rawennie[2]. Ok. 421-422 jego matka popadła w konflikt z bratem, imperatorem Honoriuszem, i schroniła się w Konstantynopolu. Tam po śmierci Honoriusza (423 r.) imperator wschodu Teodozjusz II uznał Walentyniana jako władcę ziem zachodnich[3] i rok później doprowadził do jego zaręczyn ze swoją córką Licynią Eudoksją[4].

Po pokonaniu uzurpatora Jana sześcioletni Walentynian wrócił w październiku 425 r. na zachód, gdzie uznano go za imperatora[3], jednak faktyczną władzę sprawowała jego matka – Galla Placydia – a później generał Aecjusz Flawiusz[1], który w ramach układów politycznych został mianowany magister militum per Galias. Przez pierwsze 12 lat jego panowania pozostawał w cieniu rywalizujących matki i Aecjusza, ale przez większość życia był zdominowany przez otoczenie[3]. W 437 r. jego matkę odsunięto od władzy, ale Walentynian wiele kompetencji pozostawił w rękach Aecjusza[2].

Za regencji jego matki Wandalowie zamieszkali w Afryce[3], tworząc państwo, które w 439 r. odrzuciło zwierzchność Rzymian, a Walentynian nie potrafił powstrzymać ich rajdów na Italię[2]. W latach 430. i 440. imperator biernie akceptował prowadzoną przez Aecjusza politykę osiedlania Burgundów, Wizygotów i Alanów w głębi imperium zachodniego. Na przełomie lat 440. i 450. błędne kalkulacje Aecjusza skutkowały inwazją konfederacji Hunów pod wodzą Atylli[3] na Galię (451 r.) i północną Italię (452 r.)[2]. Ich najazd spowodował znaczące straty i zmusił dwór do przeprowadzki do Rzymu, gdzie biskup Leon I i dwóch senatorów podjęło się negocjacji z Atyllą, a wszystko to bez jakiejkolwiek inicjatywy ze strony Walentyniana[3]. Ostatecznie problem Hunów rozwiązało zwycięstwo Aecjusza w bitwie na Polach Katalaunijskich (451 r.)[5].

Walentynian wspierał mocno biskupów Rzymu, szczególnie Leona I, popierając jego pretensje do zwierzchności nad całym chrześcijaństwem[3] (m.in. dekretem z 444 r.[2]). Ponadto imperator stał po jego stronie w sporach na soborze chalcedońskim. Chociaż władzy Walentyniana nie zakwestionował żaden uzurpator, a jego obie córki zadbały o mocną pozycję rodu, to za jego nieudolnego panowania nastąpiła większość procesów, które spowodowały dezintegrację imperium zachodniego[3]. Za czasów Walentyniana III zachodnie państwo rzymskie straciło znaczną część swoich terytoriów, ograniczając się tylko do Italii, wysp w zachodniej części Morza Śródziemnego i tych fragmentów Galii i Hiszpanii, w których władzę dzierżyli energiczni rzymscy arystokraci[6].

21 września 454 r. Walentynian III własnoręcznie zabił Aecjusza z powodu fałszywych informacji, poddających jego lojalność w wątpliwość. W następnym roku, 16 marca 455 r., cesarz zginął na Polu Marsowym w Rzymie od ciosów Optelasa i Thraustili – byłych żołnierzy Aecjusza[2]. Na jego następcę Teodoryk II i galorzymska arystokracja promowały jednego z byłych podwładnych Aecjusza – Awitusa, podczas gdy Genzeryk i senatorowie forsowali Majoriana[6].

W 437 r. pojął w Konstantynopolu za żonę Licynię Eudoksję[4] – córkę Teodozjusza II i Greczynki Ateny Eudokii[1]. Miał z nią córki Eudokię i Placydię[4].

Wywód przodków:

4. N.N.      
    2. Constantius III
5. N.N.        
      1. Walentynian III
6. Teodozjusz I Wielki    
    3. Galla Placydia    
7. Galla      
 

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Roman Emperors - DIR-Valentinian III, www.roman-emperors.org [dostęp 2019-08-30].
  2. a b c d e f Valentinian III | Roman emperor, Encyclopedia Britannica [dostęp 2019-11-09] (ang.).
  3. a b c d e f g h Oliver Nicholson, The Oxford Dictionary of Late Antiquity, Oxford University Press, 19 kwietnia 2018, s. 1547, ISBN 978-0-19-256246-3 [dostęp 2019-11-09] (ang.).
  4. a b c Roman Emperors - DIR Licinia Eudoxia, www.roman-emperors.org [dostęp 2019-11-09].
  5. Katalaunijskie, Pola - Encyklopedia PWN - źródło wiarygodnej i rzetelnej wiedzy, encyklopedia.pwn.pl [dostęp 2019-11-10] (pol.).
  6. a b Celia E. Schultz i inni, A History of the Roman People, Routledge, 3 kwietnia 2019, ISBN 978-1-351-75470-5 [dostęp 2019-11-09] (ang.).