Walerian I

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Walerian
Publius Licinius Valerianus
Imperator Caesar Publius Licinius Valerianus Augustus
zaliczony w poczet bogów jako
Divus Valerianus
Cesarz rzymski
Okres panowania od 253
do 260
Dane biograficzne
Data urodzenia ok. 193200
Data śmierci ok. 262
Moneta
moneta

Walerian, łac. Publius Licinius Valerianus, Imperator Caesar Publius Licinius Valerianus Augustus (ur. ok. 193/200, zm. po 262) – cesarz rzymski w latach 253–260, zwany też Walerianem I lub Starszym.

Jego małżonką była Maryniana (Egnatia Mariniana), z którą przypuszczalnie miał dwóch synów: Galiena i Waleriana Młodszego, a która najpewniej nie żyła, gdy został ogłoszony cesarzem. Pozostawił po sobie niesławną pamięć jedynego z rzymskich władców, który dostał się do niewoli i w niej zmarł.

Życiorys[edytuj]

Pochodził z senatorskiego rodu z Etrurii.

Przed rokiem 238 został konsulem, prawdopodobnie za panowania Aleksandra Sewera (222–235)[1]. W 238 roku stanął po stronie Gordiana podczas rebelii przeciwko Maksyminowi Trakowi i został wpływowym senatorem. Cesarz Decjusz powierzył mu opiekę nad swoim synem, małoletnim współcesarzem, Hostylianem podczas cesarskich kampanii wojennych nad Dunajem[2]. W trakcie jednej z kampanii Decjusza podjętej przeciw Gotom Walerian stłumił antycesarską rebelię Juliusza Walensa Licjanusza.

Także podczas rebelii Emiliana przeciwko Trebonianowi Gallusowi opowiedział się za prawowitym cesarzem, któremu szedł na pomoc na czele legionów z Recji i znad Renu. Nie zdołał jednak połączyć się z armią cesarską gdy doszła go wieść o zamordowaniu Treboniana przez jego własnych żołnierzy. Podlegli mu legioniści obwołali 58-letniego Waleriana cesarzem. Do starcia Waleriana z Emilianem nie doszło, ponieważ uzurpator zginął z rąk żołnierzy, którzy przeszli na stronę zwycięzcy[3]. Pod koniec 253 roku senat potwierdził wybór Waleriana na imperatora, który wyznaczył swego syna Galiena na współrządcę odpowiadającego za zachodnią część imperium. Już pierwsze lata panowania przyniosły imperium liczne najazdy barbarzyńców zarówno we wschodniej jak i zachodniej części państwa. Walerian wspólnie z Galienem prowadził liczne wojny z Frankami, Gotami, Alamanami i Persami.

Upokorzenie cesarza Waleriana przez Szapura wg XVI-wiecznego wyobrażenia (Hans Holbein Mł.)

W 257 i 258 roku cesarz rozpoczął prześladowania chrześcijan, których działalność uważał za szkodliwą dla tradycyjnej rzymskiej religii i interesu państwa. Zmiana polityki wobec nowej religii mogła być podyktowania chęcią odwrócenia opinii obywateli rzymskich od klęsk ponoszonych przez rzymski oręż[4].

Podczas jednej z wojen z Sasanidami, gdy Persowie zajęli Mezopotamię, Walerian wyruszył przeciwko dowodzącemu nimi królowi Szapurowi I. Relacje kronikarzy co do wydarzeń tej wojny nie są zgodne. W 259 lub 260 roku cesarz dostał się do niewoli: według inskrypcji króla perskiego stało się to w czasie bitwy pod Edessą, według późniejszych relacji rzymskich w trakcie negocjacji rozejmowych. Nie wiadomo ile lat Walerian spędził w niewoli. Wiadomo tylko, że z niej nie wrócił i miał w jej trakcie doświadczać ciągłych upokorzeń: król perski korzystał z pojmanego cesarza jako podnóżka przy dosiadaniu konia[5].

Przypisy

  1. Aleksander Krawczuk: Poczet cesarzy rzymskich. Warszawa: Iskry, 2006, s. 413. ISBN ISBN 83-207-1489-3.
  2. Aleksander Krawczuk: Poczet cesarzy rzymskich. Warszawa: Iskry, 2006, s. 414. ISBN ISBN 83-207-1489-3.
  3. Aleksander Krawczuk: Poczet cesarzy rzymskich. Warszawa: Iskry, 2006, s. 414. ISBN ISBN 83-207-1489-3.
  4. Aleksander Krawczuk: Poczet cesarzy rzymskich. Warszawa: Iskry, 2006, s. 419–20. ISBN ISBN 83-207-1489-3.
  5. Aleksander Krawczuk: Poczet cesarzy rzymskich. Warszawa: Iskry, 2006, s. 420–21. ISBN ISBN 83-207-1489-3.