10 grudnia jest 344. (w latach przestępnych 345.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 21 dni.
- Imieniny obchodzą: Andrzej, Bogdał, Bogdan, Bogodał, Brajan, Daniel, Donat, Eulalia, Grzegorz, Hermogenes, Judyta, Julia, Loreta, Maria, Maur, Melchiades, Menas, Polidor, Switun, Tomasz, Unierad i Unirad.
- Międzynarodowe
- Polska – Dzień Odlewnika (święto branżowe)[2]
- Wspomnienia i święta w Kościele katolickim[3][4] obchodzą:
[edytuj] Wydarzenia w Polsce
[edytuj] Wydarzenia na świecie
Marcin Luter pali bullę
Exsurge Domine (1520)
- 741 – Zachariasz został papieżem.
- 1041 – Michał V Kalafates objął tron Bizancjum.
- 1260 – Zwycięstwo mameluków nad Mongołami w I bitwie pod Hims.
- 1508 – Wojny włoskie: z inicjatywy papieża Juliusza II sformowano antywenecką Ligę z Cambrai.
- 1520 – W Wittenberdze Marcin Luter spalił publicznie papieską bullę Exsurge Domine, wzywającą go do odwołania 95 tez.
- 1541 – Wykonano wyroki śmierci na Francisie Derehamie i Thomasie Culpeperze, kochankach (byłym i aktualnym) Katarzyny Howard, piątej żony króla Anglii Henryka VIII.
- 1652 – I wojna angielsko-holenderska: flota holenderska pod dowództwem admirała Maartena Trompa pokonała Anglików w bitwie pod Dungeness.
- 1684 – Odwołująca się do praw Keplera praca Isaaca Newtona De Motu Corporum o pojęciu grawitacji i jej wpływie na orbity planet, została odczytana w Royal Society przez Edmunda Halleya. Praca ta obejmowała początki praw ruchu, które zostały szerzej omówione w Principiach.
- 1710 – Wojna o sukcesję hiszpańską: wojska francusko-hiszpańskie pokonały Austriaków pod Villaviciozą.
- 1716 – W Lipsku powstało stowarzyszenie studentów Sorabija.
- 1726 – Agnieszka z Montepulciano została kanonizowana przez papieża Benedykta XIII.
- 1768 – W Londynie odbyło się zebranie założycielskie Royal Academy of Arts.
- 1807 – Napoleon Bonaparte przyłączył Królestwo Etrurii ze stolicą we Florencji do Cesarstwa Francuskiego.
- 1809 – W Jönköping podpisano traktat pokojowy kończący wojnę duńsko-szwedzką.
- 1817 – Missisipi jako 20. stan dołączyło do Unii.
- 1821 – W Santiago otwarto Cmentarz Generalny, będący chilijską nekropolią narodową.
- 1832 – W Gruzji aresztowano grupę młodych szlachciców, którzy zainspirowani rosyjskim powstaniem dekabrystów polskim powstaniem listopadowym zorganizowali spisek mający na celu wyzwolenie kraju spod okupacji rosyjskiej.
- 1834 – W Wielkiej Brytanii powstał pierwszy rząd Roberta Peela.
- 1848 – Ludwik Napoleon Bonaparte został wybrany na prezydenta Francji.
- 1859 – Założono Uniwersytet Ateneum Manilski.
- 1861 – Wojna secesyjna: Kentucky jako 12. stan przystąpiło do Skonfederowanych Stanów Ameryki.
- 1865 – Leopold II Koburg został królem Belgów.
- 1868 – W Londynie uruchomiono pierwszą na świecie uliczną sygnalizację świetlną.
- 1869:
- Amerykanin George Hull przyznał się w prasie do zorganizowania oszustwa naukowego, polegającego na odkopaniu skamieniałych rzekomych szczątków człowieka o wzroście 3 m (tzw. Giganta z Cardiff).
- Wyoming (wówczas terytorium) przyznało prawa wyborcze kobietom.
- 1870 – Wojna francusko-pruska: zwycięstwo wojsk pruskich w bitwie pod Beaugency.
- 1877 – X wojna rosyjsko-turecka: po 5 miesiącach oblężenia wojska rosyjsko-rumuńskie zdobyły Plewen.
- 1879 – Austriacki astronom Johann Palisa odkrył planetoidę Isolda.
- 1889 – George Stafford Parker opatentował swoje pierwsze wieczne pióro.
- 1895 – W Petersburgu odbyła się premiera opery Noc wigilijna Nikołaja Rimskiego-Korsakowa.
- 1898 – W Paryżu zawarto pokój kończący wojnę amerykańsko-hiszpańską.
- 1899:
- 1901 – Przyznano po raz pierwszy Nagrody Nobla.
- 1902:
- 1903 – Maria Skłodowska-Curie, Pierre Curie i Henri Becquerel odebrali Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki.
- 1905 – Henryk Sienkiewicz odebrał literacką nagrodę Nobla.
- 1910 – W nowojorskiej Metropolitan Opera odbyła się premiera opery Dziewczyna ze Złotego Zachodu Giacomo Pucciniego.
- 1911 – Maria Skłodowska-Curie odebrała Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii.
- 1918 – Bolszewicy zajęli opuszczony przez Niemców Mińsk.
- 1921 – José María Orellana został prezydentem Gwatemali.
- 1924:
- 1928:
- 1931:
- 1932 – Tajlandia została monarchią konstytucyjną.
- 1936 – Król Wielkiej Brytanii Edward VIII Windsor zrzekł się tronu z powodu planów zawarcia małżeństwa z amerykańską rozwódką Wallis Simpson.
- 1937 – W Miami otwarto Orange Bowl Stadium.
- 1941 – Wojna na Pacyfiku: pod Kuantanem doszło do pierwszego w czasie wojny starcia brytyjsko-japońskiego.
- 1942 – Minister spraw zagranicznych Edward Raczyński przedstawił aliantom szczegółowy raport o holokauście, sporządzony na podstawie dokumentów przywiezionych do Londynu przez Jana Karskiego.
- 1944 – W Moskwie zawarto sojusz radziecko-francuski.
- 1945 – Alcide De Gasperi został premierem Włoch.
- 1948:
- 1949 – Chińska wojna domowa: wojska komunistyczne podeszły pod Chengdu, ostatnie miasto na kontynencie znajdujące się pod kontrolą Kuomintangu. Tego samego dnia Czang Kaj-szek ewakuował się samolotem na Tajwan.
- 1954 – Ichirō Hatoyama został premierem Japonii.
- 1957 – Dokonano oblotu włoskiego myśliwca Aermacchi MB-326.
- 1961 – ZSRR zerwał stosunki dyplomatyczne z Albanią.
- 1962 – Premiera filmu Lawrence z Arabii.
- 1963:
- 1969:
- 1974 – Premiera filmu Płonący wieżowiec.
- 1975 – Utworzono Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego.
- 1977 – Rozpoczęła się załogowa misja Sojuz 23 na stację orbitalną Salut 6.
- 1980:
- 1982:
- 1983:
- 1984 – Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło Konwencję w sprawie zakazu stosowania tortur.
- 1988 – W amerykańskim Lake Placid szwedzki skoczek narciarski Jan Boklöv po raz pierwszy wygrał zawody o Pucharu Świata dzięki zastosowaniu tzw. „stylu V”.
- 1989 – Marián Čalfa został premierem Czechosłowacji.
- 1990 – Rada Najwyższa Gruzji podjęła decyzję o likwidacji Południowoosetyjskiego Obwodu Autonomicznego.
- 1991 – Władze Górskiego Karabachu przeprowadziły referendum, w którym przygniatająca większość mieszkańców opowiedziała się za niepodległością.
- 1993 – Premiera gry komputerowej Doom.
- 1996 – Wisława Szymborska odebrała literacką nagrodę Nobla.
- 1997 – Stolica Kazachstanu została przeniesiona z Ałmaty do Astany.
- 1999 – Fernando de la Rúa został prezydentem Argentyny.
- 2000 – Ion Iliescu został po raz drugi prezydentem Rumunii.
- 2002 – Premiera filmu Chicago.
- 2005:
- 2007:
- 2009 – W Dublinie otwarto Most im. Samuela Becketta.
- 2010 – Były premier Chorwacji Ivo Sanader został aresztowany na autostradzie w Austrii, dokąd uciekł po uchyleniu mu immunitetu parlamentarnego w związku z zarzutami korupcyjnymi.
- 2011:
[edytuj] Urodzili się
- 1394 – Jakub I Stuart, król Szkocji (zm. 1437)
- 1489 – Gaston de Foix, książę de Nemours, francuski dowódca wojskowy z okresu wojen włoskich (zm. 1512)
- 1538 – Giovanni Battista Guarini, włoski poeta, filozof, dyplomata (zm. 1612)
- 1804 – Carl Gustav Jakob Jacobi, niemiecki matematyk (zm. 1851)
- 1815 – Ada Lovelace, brytyjska matematyk (zm. 1852)
- 1821 – Nikołaj Niekrasow, rosyjski pisarz (zm. 1878)
- 1822 – César Franck, francuski kompozytor, organista pochodzenia belgijskiego (zm. 1890)
- 1830 – Emily Dickinson, amerykańska poetka (zm. 1886)
- 1853 – Marian Józef Ryx, polski duchowny katolicki, biskup sandomierski (zm. 1930)
- 1855 – August Spies, amerykański działacz robotniczy, męczennik z Haymarket (zm. 1887)
- 1864 – Carl Hellström, szwedzki żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1962)
- 1867 – Lauritz Christiansen, norweski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1930)
- 1870 – Ferdynand Ruszczyc, polski malarz (zm. 1936)
- 1873 – Arnold Hasse, niemiecki polityk, nadburmistrz Torunia (zm. 1933)
- 1883 – Andriej Wyszynski, rosyjski prawnik, działacz komunistyczny, dyplomata, minister spraw zagranicznych ZSRR (zm. 1954)
- 1886 – Victor McLaglen, amerykański aktor (zm. 1959)
- 1887 – John Cudahy, amerykański dyplomata (zm. 1943)
- 1891 – Nelly Sachs, niemiecka poetka, laureatka Nagrody Nobla (zm. 1970)
- 1892 – Maria od Jezusa Ukrzyżowanego Petković, założycielka Córek Miłosierdzia, błogosławiona katolicka (zm. 1966)
- 1893 – Jerzy Stempowski, polski eseista, krytyk literacki, tłumacz (zm. 1969)
- 1897 – Karl Heinrich Waggerl, austriacki pisarz (zm. 1973)
- 1908 – Olivier Messiaen, francuski kompozytor, organista (zm. 1992)
- 1909 – Adam Borys, polski dowódca wojskowy, podpułkownik, uczestnik powstania warszawskiego, cichociemny (zm. 1986)
- 1910:
- 1912 – Jerzy Turowicz, polski publicysta, dziennikarz (zm. 1999)
- 1914:
- 1921:
- 1922 – Harry Siljander, fiński bokser (zm. 2010)
- 1923:
- 1924:
- 1926 – Bronisław Dostatni, polski pisarz, podróżnik (zm. 2001)
- 1927 – Marian Kozłowski, polski działacz sportowy, prezes PZKosz., wiceprezes FIBA (zm. 2004)
- 1928:
- 1930 – Janusz Paradowski, polski kolarz szosowy (zm. 2013)
- 1931 – Joseph Peter O'Connell, australijski duchowny katolicki, biskup Melbourne (zm. 2013)
- 1935:
- 1936:
- 1939 – Russell Means, amerykański aktor, polityk, działacz na rzecz praw Indian (zm. 2012)
- 1940 – Aleksander Smolar, polski politolog, publicysta
- 1945:
- 1946 – Jan Sawka, polski grafik, malarz, rysownik (zm. 2012)
- 1948:
- 1953 – Zbigniew Leraczyk, polski aktor
- 1956 – Rod Blagojevich, amerykański polityk pochodzenia serbskiego
- 1957:
- 1958:
- 1959 – Adam Rapacki, polski generał policji
- 1960:
- 1962 – John de Wolf, holenderski piłkarz
- 1968:
- 1969 – Rob Blake, kanadyjski hokeista
- 1971:
- 1972:
- 1973:
- 1974:
- 1975 – Olga Woźniak, polska dziennikarka
- 1976:
- 1977:
- 1978:
- 1980:
- 1981:
- 1983:
- 1984:
- 1985:
- 1987 – Gonzalo Higuaín, argentyński piłkarz
- 1988 – Neven Subotić, serbski piłkarz
- 1989 – Domagoj Kapec, chorwacki hokeista (zm. 2008)
- 1990:
- 1991 – Kiki Bertens, holenderska tenisistka
- 1041 – Michał IV Paflagończyk, cesarz bizantyński (ur. 1010)
- 1198 – Awerroes, arabski filozof, teolog, lekarz, prawnik, matematyk, polityk z Kordowy (ur. 1126)
- 1339 – Jadwiga Kaliska, królowa Polski, żona Władysława Łokietka (ur. ok. 1266 lub później)
- 1475 – Paolo Uccello, włoski malarz (ur. 1397)
- 1508 – Rene II Lotaryński, książę Lotaryngii (ur. 1451)
- 1603 – William Gilbert, angielski lekarz, fizyk (ur. 1544)
- 1618 – Giulio Caccini, włoski kompozytor (ur. ok. 1545)
- 1626 – Edmund Gunter, angielski matematyk (ur. 1581)
- 1665 – Tarquinio Merula, włoski kompozytor (ur. 1595)
- 1736 – Antonio Manoel de Vilhena, wielki mistrz zakonu joannitów (ur. 1663)
- 1792 – William Hoare, angielski portrecista i malarz
- 1850 – Józef Bem, polski generał, uczestnik powstania listopadowego i Wiosny Ludów (ur. 1794)
- 1851 – Karl Drais, niemiecki wynalazca (ur. 1785)
- 1865 – Leopold I Koburg, książę Sachsen-Coburg-Gotha, król Belgów (ur. 1790)
- 1873 – Ludwik Brzozowski, polski pisarz, uczestnik powstania styczniowego (ur. 1833)
- 1887 - Henryk Janko, żołnierz Powstania listopadowego, uczestnik Wiosny Ludów i Powstania Styczniowego, więzień stanu, poseł na Sejm Konstytucyjny i na Sejm Krajowy Galicji, właściciel ziemski (ur. 1807)
- 1896 – Alfred Nobel, szwedzki chemik, wynalazca, fundator Nagrody Nobla (ur. 1833)
- 1911 – Joseph Dalton Hooker, brytyjski botanik, podróżnik (ur. 1817)
- 1917 – sir Mackenzie Bowell, kanadyjski polityk, premier Kanady (ur. 1824)
- 1926 – Nikola Pašić, serbski polityk, premier Serbii (ur. 1845)
- 1928 – Charles Rennie Mackintosh, szkocki architekt, malarz (ur. 1868)
- 1935 – sir John Carden, brytyjski konstruktor broni pancernej (ur. 1892)
- 1936:
- 1939 – Henryka Frenkel, łódzka lekarka pediatra żydowskiego pochodzenia (ur. 1880)
- 1943 – Alfred Lampe, polski działacz komunistyczny, publicysta (ur. 1900)
- 1945 – Theodor Dannecker, niemiecki narodowy socjalista, zbrodniarz wojenny (ur. 1913)
- 1946 – Damon Runyon, amerykański dziennikarz, pisarz (ur. 1884)
- 1953 – Lucyna Messal, polska aktorka, śpiewaczka i tancerka operetkowa (ur. 1886)
- 1954 – Jerzy Lande, prawnik, profesor, fotografik, taternik (ur. 1886)
- 1958 – Hans Næss, norweski żeglarz, medalista olimpijski (ur. 1886)
- 1959 – Andrzej Sołtan, polski fizyk (ur. 1897)
- 1965 – Michał Grażyński, polski polityk, wojewoda śląski, minister informacji (ur. 1890)
- 1967 – Otis Redding, amerykański piosenkarz (ur. 1941)
- 1968:
- 1978 – Ed Wood, amerykański reżyser filmowy (ur. 1924)
- 1980 – Phillip MacDonald, brytyjski pisarz, scenarzysta filmowy (ur. 1901)
- 1982:
- 1983 – Hilary Chełchowski, polski polityk, wicepremier, minister Państwowych Gospodarstw Rolnych, członek Rady Państwa (ur. 1908)
- 1985 – Ewa Kołaczkowska, polska pisarka, tłumaczka (ur. 1910)
- 1986 – Susan Cabot, amerykańska aktorka (ur. 1927)
- 1987 – Jascha Heifetz, amerykański skrzypek (ur. 1901)
- 1991 – Franco Maria Malfatti, włoski polityk, minister spraw zagranicznych, przewodniczący Komisji EWG (ur. 1927)
- 1992:
- 1994 – Keith Joseph, baron, brytyjski polityk (ur. 1918)
- 1996:
- 1999:
- 2000 – Marie Windsor, amerykańska aktorka (ur. 1919)
- 2003 – Janusz Pajewski, polski historyk (ur. 1907)
- 2005:
- 2006:
- Salvatore Pappalardo, włoski duchowny katolicki, kardynał, arcybiskup Palermo (ur. 1918)
- Augusto Pinochet, chilijski polityk, generał, prezydent Chile (ur. 1915)
- Włodzimierz Rzeczycki, polski aktor (ur. 1916)
- Kazimierz Schilling, polski astronom (ur. 1943)
- Ivan Dieška, słowacki taternik, alpinista i autor literatury górskiej (ur. 1941)
- 2007:
- 2008 – Mark Diesen, amerykański szachista (ur. 1957)
- 2009 – Henryk Groszyk, polski prawnik, członek Trybunału Stanu, sędzia Trybunału Konstytucjonalnego (ur. 1926)
- 2010:
- 2012:
Przypisy