Karol I Podiebradowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Karol I Podiebradowicz
książę ziębicki na Śląsku w Oleśnicy i Opawie, hrabia kłodzki, pan Kunstatu i Podiebradów, namiestnik Królestwa Czeskiego, namiestnik Górnego i Dolnego Śląska, zwierzchni Wójt Łużyc, starosta księstwa głogowskiego
Karol I Podiebradowicz.jpg
książę ziębicki, oleśnicki
Dane biograficzne
Dynastia Podiebradowie
Urodziny 4 maja 1476
Kłodzko
Śmierć 31 maja 1536
Ząbkowice Śląskie
Ojciec Henryk I Starszy z Podiebradów
Matka Urszula Brandenburska
Żona Anna Żagańska
Dzieci Joachim
Henryk II
Jan
Jerzy II
Zamek w Ząbkowicach Śląskich, główna siedziba Karola I Podiebradowicza {stan obecny)

Karol I Podiebradowicz (ur. 4 maja 1476 r. w Kłodzku, zm. 31 maja 1536 r. w Ząbkowicach Śląskich), w latach 1498-1536 książę ziębicki, w latach 1498-1501 hrabia kłodzki (tytularnie do śmierci), w latach 1495-1536 książę oleśnicki. Starosta generalny Dolnego Śląska od 1517 r. oraz Górnego Śląska od 1528 r.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Karol I był piątym dzieckiem i czwartym synem Henryka I Starszego i Urszuli Brandenburskiej. 6 stycznia 1488 r. ożenił się w Głogowie z Anną, córką księcia żagańskiego Jana II Szalonego i Katarzyny, córki księcia opawskiego Wilhelma z dynastii Przemyślidów. W chwili zawarcia ślubu małżonkowie byli jeszcze dziećmi, dlatego też faktyczne zawarcie małżeństwa nastąpiło dopiero wkrótce po 14 lutego 1495 r., zapewne 3 marca 1495 r., czyli w ostatni dzień karnawału. Posag żony wynoszący 6000 dukatów, został zabezpieczony na majątkach Podiebradów. Po śmieci ojca Karol rządził razem ze starszymi braćmi Albrechtem i Jerzym. Rezydował początkowo w Kłodzku. Po śmierci Jerzego, Karol przeniósł się do Oleśnicy. Po śmierci Albrechta stał się posiadaczem całego ojcowskiego majątku, a w 1515 r. po śmierci bratanka Bartłomieja, syna Wiktoryna, jedynym męskim przedstawicielem dynastii Podiebradów.

Na początku XVI w. doszło do spadku znaczenia jego rodu. 3 maja 1500 r. zostało sprzedane za 60 000 talarów hrabstwo kłodzkie, w 1509 r. książę opolski Jan II Dobry został panem Ziębic, a w 1517 r. Wołowa. Karol sprzedał również Ścinawę Janowi Thurzonowi, młodszemu bratu biskupa wrocławskiego. Równocześnie Karol był ostatnim Podiebradem, którego znaczenie wychodziło poza Śląsk. W 1515 r. król Władysław Jagiellończyk mianował Karola swoim doradcą, a jego syn nominacje tę odnowił. Dalsza kariera wyglądała następująco: w 1519 r. został zwierzchnim wójtem Górnych Łużyc, w 1523 r. namiestnikiem Królestwa Czeskiego, w 1517 r. starostą generalnym Dolnego Śląska i dożywotnim starostą księstwa głogowskiego ze wszystkimi dochodami i korzyściami, a w 1528 r. został mianowany przez Ferdynanda I starostą Dolnego i Górnego Śląska. W 1532 r. potwierdzono mu dożywotnio wszystkie urzędy. Odzyskał księstwo ziębickie z Ząbkowicami, gdzie w latach 1524-32 r. rozpoczął budowę zamku, której jednak nie ukończył z braku pieniędzy.

W 1522 r. nawiązał kontakt z Marcinem Lutrem, ale do śmierci pozostał katolikiem. Karol został pochowany w kościele parafialnym św. Anny w Ząbkowicach Śląskich. W 1541 r. spoczęła tam również jego żona. Dzieci ufundowały im grobowiec wykonany przez Ulryka z Żagania, który stał pierwotnie w prezbiterium świątyni, a dziś w kaplicy Kauffunga.

Potomstwo[edytuj | edytuj kod]

Ze związku z Anną, córką księcia żagańskiego Jana II Szalonego i Katarzyny Opawskiej miał dwanaścioro dzieci:

  • Henryk (1497-1497)
  • Anna (1499–1504)
  • Katarzyna (1500–1507)
  • Małgorzata (1501–1551), ożeniona z Janem Zajíciem z Hasenburga
  • Joachim (1503–1562), biskup brandenburski
  • Kunegunda (Kunhuta) (1504–1532), ożeniona z Krzysztofem Cernohorskim z Boskowitz
  • Urszula (Vorsila) (1505–1539), ożeniona z Hieronimem Biebersteinem
  • Henryk II (1507–1548), książę ziębicko-oleśnicki
  • Jadwiga (1508–1531), ożeniona z Jerzym Hohenzollern-Ansbach
  • Jan (1509–1565), książę ziębicko-oleśnicki
  • Barbara (1511–1539), zakonnica w Strzelinie
  • Jerzy II (1512–1553), książę ziębicko-oleśnicki

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • S. Głogowski, Genealogia Podiebradów, Muzeum w Gliwicach, Gliwice 1997.
  • A. Herzig, M. Ruchniewicz, Dzieje Ziemi Kłodzkiej, DOBU Verlag/Oficyna Wydawnicza "Atut", Hamburg-Wrocław 2006.
  • K. Bartkiewicz, Dzieje Ziemi Kłodzkiej w wiekach średnich, Ossolineum, Wrocław 1977.
  • Kłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Muzeum Ziemi Kłodzkiej, Wrocław 1998.


Poprzednik
Henryk I Starszy
Sztandar krzyzacki zdobyty pod Grunwaldem.jpg Książę oleśnicki
1498-1536
(razem z braćmi)
Sztandar krzyzacki zdobyty pod Grunwaldem.jpg Następca
Joachim
Henryk II
Jan
Jerzy II
Poprzednik
Henryk I Starszy
Muensterberg.jpg Książęta ziębiccy
1498-1536
(razem z braćmi)
Muensterberg.jpg Następca
Joachim
Henryk II
Jan
Jerzy II
Poprzednik
Henryk I Starszy
POL Hrabstwo kłodzkie COA.svg Hrabia kłodzki
1498-1501
(razem z braćmi)
POL Hrabstwo kłodzkie COA.svg Następca
Ulryk von Hardeck
Poprzednik
Wilhelm II von Ileburg
Oberlausitz Wappen.png Wójt zwierzchni Łużyc Górnych
1519-1526
Oberlausitz Wappen.png Następca
Zdislav Berka von Dubá
Poprzednik
Fryderyk II legnicki
Silesia dvcatvs-Blaeu Atlas (1645).png Starosta generalny Dolnego Śląska
1526-1536
Silesia dvcatvs-Blaeu Atlas (1645).png Następca
Jakub von Salza
Poprzednik
Kazimierz II cieszyński
Upper Silesia arms.png Starosta generalny Górnego Śląska
1528-1536
Upper Silesia arms.png Następca
Jakub von Salza