1846
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Rok 1846 / MDCCCXLVI
stulecia: XVIII wiek ~ XIX wiek ~ XX wiek
dziesięciolecia: 1810–1819 • 1820–1829 • 1830–1839 • 1840–1849 • 1850–1859 • 1860–1869 • 1870–1879
lata: 1836 « 1841 « 1842 « 1843 « 1844 « 1845 « 1846 » 1847 » 1848 » 1849 » 1850 » 1851 » 1856
Wydarzenia w Polsce [edytuj]
- 19 lutego-kwiecień – rzeź galicyjska: spalono co najmniej 500 dworów, śmierć poniosło od 1,2 do 3 tys. ziemian i urzędników dworskich.
- 21 lutego-4 marca – powstanie krakowskie.
- 22 lutego – powstanie krakowskie: utworzono Rząd Narodowy.
- 22/23 lutego – powstanie krakowskie: ogłoszenie Manifestu Rządu Narodowego.
- 24 lutego – powstanie krakowskie: Jan Tyssowski został dyktatorem powstania.
- 26 lutego – powstanie krakowskie: porażka powstańców w bitwie pod Gdowem.
- 27 lutego – powstanie krakowskie: odbyła się tzw. procesja Dembowskiego.
- 1 marca – powstanie krakowskie: wojska austriackie stanęły pod Krakowem, żądając kapitulacji miasta w ciągu 48 godzin.
- 3 marca – powstanie krakowskie: wojska austriackie zdławiły powstanie krakowskie.
- 4 marca
- powstanie krakowskie: wojska austriackie w Krakowie.
- powstanie krakowskie: Jan Tyssowski wraz z oddziałem złożył broń na granicy pruskiej.
- wydanie koncesji na budowę linii kolejowej ze Stargardu do Poznania, którą oddano do użytku w 1848.
- Marzec – powstanie krakowskie: kapitulacja oddziałów powstańczych, które wycofały się z Krakowa, na granicy pruskiej.
- Kwiecień – decyzja trzech państw zaborczych o likwidacji Wolnego Miasta Krakowa i włączeniu jego terenu do monarchii austriackiej.
- 1 maja – oddano do użytku dwutorową linię kolejową łączącą Szczecin Dąbie ze Stargardem (dł. 25,2 km).
- 1 września – otwarto dwutorową linię kolejową Miłkowice-Bolesławiec-Żary (102,4 km).
- 3 października – Kolej Górnośląska uruchomiła połączenie Wrocławia z Mysłowicami.
- 1 listopada – otwarto dwutorową linię kolejową Żagań-Głogów (dł. 60,0 km).
- 16 listopada – Austria zaanektowała obszar Wolnego Miasta Krakowa.
Wydarzenia na świecie [edytuj]
- 28 stycznia – zwycięstwo wojsk brytyjskich nad Sikhami w bitwie pod Aliwal.
- 10 lutego – I wojna Brytyjczyków z Sikhami: zwycięstwo brytyjskie w bitwie pod Sobraon.
- 22 lutego – po raz ostatni zabrzmiał amerykański Dzwon Wolności.
- 9 marca – w Lahore podpisano traktat pokojowy, kończący I wojnę Brytyjczyków z Sikhami.
- 25 kwietnia – wybuchła wojna amerykańsko-meksykańska. Bezpośrednim powodem konfliktu był spór o granice Teksasu.
- 8 maja – wojna amerykańsko-meksykańska: bitwa pod Palo Alto.
- 9 maja – wojna amerykańsko-meksykańska: bitwa pod Resaca de la Palma.
- 13 maja – Kongres USA podjął decyzję o wypowiedzeniu wojny Meksykowi.
- 16 czerwca – 235 papieżem obrano kardynała Jana Mastai-Ferrettiego, który przyjął imię Piusa IX.
- 30 czerwca – John Russell został premierem Wielkiej Brytanii.
- 7 lipca – Kalifornia uznana za część Stanów Zjednoczonych Ameryki.
- 9 lipca – została zlikwidowana Republika Kalifornii.
- 5 sierpnia – USA i Wielka Brytania podpisały traktat oregoński, wytyczający granicę amerykańską na odcinku z Kolumbią Brytyjską i Terytoriami Północno-Zachodnimi.
- 10 sierpnia – w Waszyngtonie założono Smithsonian Institution.
- 10 września – Elias Howe opatentował pierwszą działającą maszynę do szycia.
- 19 września – objawienie Matki Boskiej w La Salette we Francji.
- 21 września – wojna amerykańsko-meksykańska: rozpoczęła się bitwa pod Monterrey.
- 23 września
- niemiecki astronom Johann Gottfried Galle, dzięki obliczeniom Urbaina Le Verriera, odkrył nową planetę - Neptuna.
- wojna amerykańsko-meksykańska: zwycięstwo Amerykanów w bitwie pod Monterrey.
- 25 września – żołnierze amerykańscy dowodzeni przez przyszłego prezydenta Zachary'ego Taylora zajęli meksykańskie miasto Monterrey.
- 30 września – amerykański dentysta William Morton po raz pierwszy użył narkozy do zabiegu usunięcia zęba.
- 10 października – został odkryty największy księżyc Neptuna Tryton. Odkrycia dokonał William Lassell.
- 16 października – w Bostonie (Massachusetts General Hospital) po raz pierwszy zastosowano narkozę jako środek uśmierzający ból podczas operacji chirurgicznej.
- 15 grudnia – otwarto linię kolejową Berlin - Hamburg.
- 21 grudnia – szkocki chirurg Robert Liston przeprowadził w Londynie pierwszą w Europie operację w znieczuleniu ogólnym, z wykorzystaniem eteru.
- 28 grudnia – Iowa została 29. stanem USA.
- Robert William Thomson opatentował oponę pneumatyczną dętkową (patent francuski w 1846, patent w USA w 1847, J. B. Dunlop wynalazł niezależnie oponę w 1888).
Urodzili się [edytuj]
- Kyŏnghŏ Sŏngu – koreański mistrz sŏn (jap. zen) (zm. 1912)
- 29 stycznia – Karol Olszewski, polski fizyk i chemik, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego (zm. 1915)
- 30 stycznia – Aniela od Krzyża, hiszpańska zakonnica, święta katolicka (zm. 1932)
- 2 marca – Teresa Maria Manetti, włoska błogosławiona katolicka (zm.1910)
- 5 maja – Henryk Sienkiewicz, polski pisarz, laureat nagrody Nobla, (zm. 1916)
- 9 października – Maksymilian Gierymski, polski malarz (zm. 1874)
- 12 października – Archanioł Tadini, włoski ksiądz, święty katolicki (zm. 1912)
- 13 października – Julia Salzano, włoska zakonnica, święta katolicka (zm. 1929)
- 14 października – Albert Schickedanz, architekt i malarz związany z Budapesztem (zm. 1915)
- 21 października – Edmondo De Amicis, włoski pisarz (zm. 1908)
- 20 grudnia – Hermann Fritsche, austriacki działacz religijny i publicysta (zm. 1924)
- 21 grudnia – Baltazar Szopiński, polski prawnik, kolekcjoner dzieł tatrzańskich (zm. 1912)
- Piotr Chŏng Wŏn-ji, koreański męczennik, święty katolicki (zm. 1866)
- Elżbieta Qin Bian, chińska męczennica, święta katolicka (zm. 1900)
- Ludwig Darmstädter, niemiecki taternik i alpinista (zm. 1925)
Zmarli [edytuj]
- 21 lutego – Ninkō (仁孝天皇, Ninkō tennō), 120. cesarz Japonii, sprawujący władzę od października 1817 r. (ur. 1800)
- 27 lutego – Edward Dembowski, filozof, publicysta, polski działacz niepodległościowy (ur. 1822)
- 4 kwietnia – Leon Borowski, polski filolog, krytyk literacki (ur. 1784)
- 6 kwietnia – Aleksander Kokular, polski malarz, pedagog i kolekcjoner (ur. 1793)
- 10 maja – Franciszek Ksawery Drucki-Lubecki, polski polityk (ur. 1778)
- 1 czerwca – Grzegorz XVI, papież (ur. 1765)
- 16 lipca – Maria Magdalena Postel, francuska zakonnica, założycielka Zgromadzenia Ubogich Córek Miłosierdzia, święta katolicka (ur. 1756)
- 16 września – Andrzej Kim Tae-gŏn, pierwszy ksiądz katolicki pochodzenia koreańskiego, męczennik, święty katolicki (ur. 1821)
- 19 września – Karol Hyŏn Sŏng-mun, koreański męczennik, święty katolicki (ur. ok. 1797)
- 20 września
- Piotr Nam Kyŏng-mun, koreański męczennik, święty katolicki (ur. 1797)
- Wawrzyniec Han I-hyŏng, koreański męczennik, święty katolicki (ur. 1798)
- Zuzanna U Sur-im, koreańska męczennica, święta katolicka (ur. 1803)
- Józef Im Ch'i-p'ek, koreański męczennik, święty katolicki (ur. 1804)
- Teresa Kim Im-i, koreańska męczennica, święta katolicka (ur. 1811)
- Agata Yi Kan-nan, koreańska męczennica, święta katolicka (ur. 1813)
- Katarzyna Chŏng Ch'ŏr-yŏm, koreańska męczennica, święta katolicka (ur. 1817)
Święta ruchome [edytuj]
- Tłusty czwartek: 19 lutego
- Ostatki: 24 lutego
- Popielec: 25 lutego
- Niedziela Palmowa: 5 kwietnia
- Wielki Czwartek: 9 kwietnia
- Wielki Piątek: 10 kwietnia
- Wielka Sobota: 11 kwietnia
- Wielkanoc: 12 kwietnia
- Poniedziałek wielkanocny: 13 kwietnia
- Wniebowstąpienie Pańskie: 21 maja
- Zesłanie Ducha Świętego: 31 maja
- Boże Ciało: 11 czerwca
