Konkurs Piosenki Eurowizji 2003

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Konkurs Piosenki Eurowizji 2003
Magical Rendez-vous
Informacje ogólne
Finał 24 maja 2003
Miejsce Skonto Olympic Hall, Ryga (Łotwa)
Nadawca Latvijas Televīzija (LTV)
Prowadzący Marie N
Renārs Kaupers
Informacje dodatkowe
Reżyser Sven Stojanovic
Kierownik wykonawczy Arvids Babris, Brigita Rozenbrika
Interval act Ilgi, Brainstorm, Marie N i Raimonds Pauls
Uczestnicy
Debiut  Ukraina
Powrót  Holandia
 Irlandia
 Islandia
 Norwegia
 Polska
 Portugalia
Rezygnacja  Dania
 Finlandia
 Litwa
 Macedonia
 Szwajcaria
Łącznie 26 reprezentacji
Głosowanie
Każdy kraj przyznaje 1-8, 10 oraz 12 punktów dla ulubionej piosenki.
Zero punktów  Wielka Brytania
Zwycięzca  Turcja
Reprezentant Sertab Erener
Piosenka „Everyway That I Can”
Muzyka Demir Demirkan, Sertab Erener
Tekst Demir Demirkan
Konkurs Piosenki Eurowizji
◄ 2002         2004 ►

48. Konkurs Piosenki Eurowizji został zorganizowany 24 maja 2003 roku w wyremontowanej specjalnie na tę okazję Skonto Olympic Hall w Rydze[1] przez łotewskiego nadawcę Latvijas Televīzija (LTV), dzięki zwycięstwu reprezentantki Łotwy Marie N. na festiwalu w 2002 roku[2].

Koncert finałowy, który prowadziła Marie N. oraz wokalista Renārs Kaupers (lider grupy Brainstorm)[3][4], wygrała reprezentantka TurcjiSertab Erener, która za utwór „Everyway That I Can” (napisany przez Demira Demirkana) zdobyła 167 punktów[5].

Przebieg konkursu[edytuj | edytuj kod]

Julija Wołkowa i Jelena Katina (t.A.T.u.) podczas koncertu w 2005 roku

W październiku 2002 roku łotewska telewizja Latvijas Televīzija (LTV) rozważała przywrócenie orkiestry na Konkurs Piosenki Eurowizji, jednak miesiąc później przedstawicielka nadawcy, Ilona Berzina, poinformowała o jej braku[6]. W tym samym miesiącu odbyło się zebranie członków Grupy Referencyjnej Europejskiej Unii Nadawców (EBU), podczas którego ustalono kolejność startową wszystkich reprezentantów w finale[7]. Producentem konkursu został Arvids Babris[8][9], a managerem wykonawczym przedsięwzięcia – Sarah Yuen[10][11] oraz Iveta Lepeško[12]. W marcu ogłoszono zmianę producenta wykonawczego, którą została Brigita Rozenbrika[13].

Cypryjska propozycja „Feeling Alive” wykonana przez Steliosa Constantasa została 900. konkursową piosenką w historii imprezy[14][15].

Miejsce organizacji konkursu[edytuj | edytuj kod]

1 sierpnia 2002 roku EBU oficjalnie potwierdziła miejsce organizacji 48. Konkursu Piosenki Eurowizji, którym została hala Skonto Olympic Hall, o czym poinformował dyrektor wykonawczy LTV – Arvids Babris[16]. O możliwość goszczenia festiwalu ubiegały się również Ventspils Olympic Center[17] oraz BT1 w Kipsali, jednak przegrał on głosowanie ośmioosobowego komitetu sterującego i grupy zadaniowej rządu[18]. W marcu pojawiły się pogłoski o zmianie miejsca organizacji miejsca ze względu na problemy wewnętrzne w LTV. Rzecznik prasowy stacji, Ingrida Smite, zaprzeczyła jednak plotkom[19].

Sfinansowanie[edytuj | edytuj kod]

Rada miasta przekazała prawie milion euro na organizację 48. Konkursu Piosenki Eurowizji, o czym poinformował w październiku rzecznik prasowy prezydenta Rygi Gundarsa Bojarsa – Guntars Kukuls[20]. Łotewska telewizja otrzymała kolejne 9 milionów euro od Gabinetu Ministrów Łotwy[21].

Partnerem wspierającym LTV podczas organizacji konkursu został Latvia Tours - oficjalny partner ds. noclegów, transportu i rekreacji[22]. Chęć współsponsorowania przedsięwzięcia wyraziło dwanaście firm[23], przetarg wygrały Latvijas Mobilais i Parex[24].

[edytuj | edytuj kod]

Logo konkursu pt. Upes (ang. Rivers)[25] zostało zaprojektowane przez Kristapsa Skultea[25]. Specjalna komisja (w składzie: Uldis Grava, Arvids Babris, Ugis Brikmanis, Laimonis Steinbergs, Inguna Ribena, Arta Giga i Juhan Paadam)[26] wybrała logotyp 1 sierpnia[27] spośród 204 propozycji nadesłanych do siedziby stacji przez łotewskich projektantów[26]. Logo zostało opublikowane 27 listopada 2002 roku[28][25], a sloganem 48. Konkursu Piosenki Eurowizji zostało hasło Magical Rendez-Vous[11].

Przyznawanie punktów[edytuj | edytuj kod]

Największe emocje wzbudziło przyznawanie punktów. Wyniki konkursu, a zwłaszcza czołówka, zmieniały się jak w kalejdoskopie. Po pierwszych przyznanych notach prowadzenie objęła Norwegia, która niedługo potem oddała pierwsze miejsce, niespodziewanie wysoko ocenianemu belgijskiemu zespołowi Urban Trad. Następnie liderką została turecka piosenkarka Sertab Erener. Po chwili, stawce znów przewodzili Belgowie, którzy dodatkowo wyrobili sobie kilkunastopunktową, wydawałoby się, bezpieczną przewagę, która jednak w miarę przyznawania kolejnych punktów zaczęła topnieć. Belgia prowadziła do samego końca. Jednak różnica między nią, a goniącymi ją państwami nie była na tyle duża, by stanowczo wskazać zwycięzcę. O tym, kto zdobędzie Grand Prix, miały zadecydować punkty przyznane przez Słowenię, która oddawała punkty jako ostatnia. Jak się później okazało, punkty przyznawane przez Słoweńców przewróciły do góry nogami prowadzącą czołówkę. Zanim Słowenia przyznała punkty, prowadziła Belgia ze 162 punktami, druga była Turcja ze 157 pkt, a trzecia Rosja, mająca 152 pkt. Będąca na prowadzeniu Belgia otrzymała tylko 3 punkty, Turcja, która w ostatnim głosowaniu otrzymała 10 punktów, a Rosja dostała 12-stkę. Jednak mimo to, do objęcia prowadzenia zabrakło jej punktu.

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

Kontrowersje wokół Rosji[edytuj | edytuj kod]

Duet t.A.T.u. wywołał poruszenie swoim skandalicznym zachowaniem podczas tzw. tygodnia eurowizyjnego, który rozpoczął się tydzień pod koncertem finałowym. Piosenkarki nie przestrzegały harmonogramu prób, przerywały je[29][30][31][32], niechętnie brały też udział na konferencjach prasowych[11]. Organizatorzy zapowiedzieli, że jeżeli podczas występu na żywo wokalistki dopuszczą się kontrowersyjnych zachowań, ich prezentacja zostanie zastąpiona zapisem z próby generalnej[33]. Podczas próby na scenie wystąpiła jednak tylko Jelena Katina, ponieważ jej partnerka Julija Wołkowa została przewieziona do szpitala z powodu problemów z gardłem[34]. Podczas prób Wołkową zastępowała estońska piosenkarka Katja Netajeva[35][36].

Chociaż reprezentantki Rosji były faworytkami bukmacherów do wygrania konkursu[37][38], ostatecznie zajęły trzecie miejsce[11]. Rosyjska telewizja nie zgodziła się z wynikiem, protestowała przeciw „skandalicznie niskim wynikom od niektórych państw”. W wątpliwość poddała szczególnie wyniki głosowania z Wielkiej Brytanii i Irlandii. W odpowiedzi na zarzuty, brytyjski nadawca BBC opublikował wyniki głosowania telewidzów[39]. Część przedstawicieli irlandzkiego Raidió Teilifís Éireann (RTE) stwierdziła, że rzeczywiste wyniki głosowania w kraju różniły się od tych podanych do wiadomości publicznej. Sześć lat po finale konkursu Jelena Katina udzieliła wywiadu w rosyjskim programie telewizyjnym, w którym przyznała, że kraj otrzymał ofertę kupna pierwszego miejsca[40].

Posądzenia o plagiat[edytuj | edytuj kod]

Tuż po finale niemieckich selekcji do konkursu, twórca zwycięskiej propozycji „Let's Get Happy” Ralph Siegel został posądzony przez kompozytora Jean-Pierre'a Valance'a o naruszenie praw autorskich oraz skopiowanie linii melodycznej z jego utworu „Weiss der Geier oder weiss er nicht”. Kompozytor eurowizyjnej piosenki zaprzeczył doniesieniom[41].

O plagiat posądzony został także autor utworu „Segðu mér allt” Birgitty Haukdal, która wygrała islandzki finał narodowy. Richard Marx uznał, że konkursowa propozycja jest kopią jego przeboju „Right Here Waiting” z 1980 roku. Związek Kompozytorów Islandzkich (w skrócie S.T.E.F.) oraz Nordyckie Biuro Praw Autorskich nie uznało jednak oskarżenia Marxa, a islandzki utwór został dopuszczony do rywalizacji w konkursie[42].

Po wygraniu irlandzkich selekcji, zwycięski utwór Keitha Molloy'ego i Martina Branningana „We've Got the World Togniht” został posądzony o plagiat duńskiej piosenki „Fly on the Wings of LoveOlsen Brothers, która wygrała 45. Konkurs Piosenki Eurowizji. Europejska Unia Nadawców (EBU) nie uznała jednak podejrzeń i dopuściła irlandzką propozycję do udziału w koncercie finałowym[43]

Kraje uczestniczące[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec listopada 2002 roku Gill Gaspare z EBU potwierdził udział w konkursie reprezentantów 26 państwowych nadawców publicznych[44][45][46]. W wydarzeniu zadebiutowała Ukraina[11].

Wyniki[edytuj | edytuj kod]

L.p. Kraj Język[47] Wykonawca Tytuł Miejsce Punkty
01  Islandia angielski Birgitta Haukdal „Open Your Heart” 8 81
02  Austria niemiecki[i] Alf Poier „Weil der Mensch zählt” 6 101
03  Irlandia angielski Mickey Harte „We've Got the World Tonight” 11 53
04  Turcja angielski Sertab Erener Everyway That I Can 1 167
05  Malta angielski Lynn Chirchop „To Dream Again” 25 4
06  Bośnia i Hercegowina bośniacki, chorwacki, serbski, angielski Mija Martina „Ne brini” 16 27
07  Portugalia portugalski, angielski Rita Guerra „Deixa-me sonhar” 22 13
08  Chorwacja chorwacki, angielski Claudia Beni „Više nisam tvoja” 15 29
09  Cypr angielski Stelios Constantas „Feeling Alive” 20 15
10  Niemcy angielski Lou „Let's Get Happy” 11 53
11  Rosja rosyjski t.A.T.u. Nie wier', nie bojsia 3 164
12  Hiszpania hiszpański Beth „Dime” 8 81
13  Izrael hebrajski, angielski[ii] Lior Narkis „Words for Love” 19 17
14  Holandia angielski Esther Hart „One More Night” 13 45
15  Wielka Brytania angielski Jemini „Cry Baby” 26 0
16  Ukraina angielski Oleksandr Ponomaryov „Hasta la vista” 14 30
17  Grecja angielski Mando „Never Let You Go” 17 25
18  Norwegia angielski Jostein Hasselgård „I'm Not Afraid to Move On” 4 123
19  Francja francuski Louise Baileche „Monts et merveilles” 18 19
20  Polska niemiecki, polski, rosyjski Ich Troje Keine Grenzen – Żadnych granic 7 90
21  Łotwa angielski F.L.Y. „Hello from Mars” 24 5
22  Belgia sztuczny Urban Trad „Sanomi” 2 165
23  Estonia angielski Ruffus „Eighties Coming Back” 21 14
24  Rumunia angielski Nicola „Don't Break My Heart” 10 73
25  Szwecja angielski Fame „Give Me Your Love” 5 107
26  Słowenia angielski Karmen Stavec „Nanana” 23 7

Legenda:

     1 miejsce

     2 miejsce

     3 miejsce

  1. Utwór śpiewany był w dialekcie styryjskim
  2. Utwór zawierał w refrenie zwrot „kocham cię” w języku greckim, francuskim i włoskim.

Tabela punktacyjna finału[edytuj | edytuj kod]

Kraje głosujące
ESCTotaltscore PL.svg ESCIslandia PL.svg ESCAustria PL.svg ESCIrlandia PL.svg ESCTurcja PL.svg ESCMalta PL.svg ESCBośnia i Hercegowina PL.svg ESCPortugalia PL.svg ESCChorwacja PL.svg ESCCypr PL.svg ESCNiemcy PL.svg ESCRosja PL.svg ESCHiszpania PL.svg ESCIzrael PL.svg ESCHolandia PL.svg ESCWielka Brytania PL.svg ESCUkraina PL.svg ESCGrecja PL.svg ESCNorwegia PL.svg ESCFrancja PL.svg ESCPolska PL.svg ESCŁotwa PL.svg ESCBelgia PL.svg ESCEstonia PL.svg ESCRumunia PL.svg ESCSzwecja PL.svg ESCSłowenia PL.svg
ESCCon PL.svg Islandia 81 7 8 12 6 5 1 6 4 12 1 1 3 3 1 7 4
Austria 101 10 6 5 10 5 4 2 8 8 8 2 8 4 2 6 6 7
Irlandia 53 2 5 5 7 4 7 12 1 6 1 1 2
Turcja 167 3 12 4 12 8 10 8 10 3 7 12 7 2 7 10 10 2 12 10 8 10
Malta 4 3 1
Bośnia i Hercegowina 27 7 12 8
Portugalia 13 2 2 3 6
Chorwacja 29 5 6 3 6 1 8
Cypr 15 2 1 12
Niemcy 53 8 1 4 3 7 4 2 4 5 2 2 1 10
Rosja 164 4 8 10 1 3 4 12 10 8 6 10 1 12 10 2 7 4 12 7 12 7 2 12
Hiszpania 81 6 2 12 7 6 6 12 5 5 10 5 4 1
Izrael 17 5 1 3 8
Holandia 45 5 7 2 10 2 1 5 8 5
Wielka Brytania 0
Ukraina 30 8 4 10 5 3
Grecja 25 1 4 12 5 1 2
Norwegia 123 12 2 12 6 5 7 4 3 7 6 7 3 6 7 6 10 3 12 5
Francja 19 8 2 3 6
Polska 90 10 10 12 5 4 2 8 6 4 5 8 5 4 4 3
Łotwa 5 5
Belgia 165 7 4 10 7 10 6 3 6 3 12 8 10 5 10 8 3 12 12 10 8 8 3
Estonia 14 1 8 2 3
Rumunia 73 6 1 7 1 2 4 12 10 6 6 4 1 4 8 1
Szwecja 107 5 3 8 1 3 2 1 3 7 5 3 10 5 7 2 7 6 4 7 12 6
Słowenia 7 4 3

Legenda:

     Głosowanie telewidzów

     Głosowanie jurorów

     Zdobywca pierwszego miejsca

Pozostałe wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Sertab Erener - zwyciężczyni festiwalu oraz zdobywczyni Nagrody Dziennikarzy im. Marcela Bezençona (2004)

Nagrody im. Marcela Bezençona[edytuj | edytuj kod]

W 2003 roku po raz drugi przyznano Nagrody im. Marcela Bezençona, czyli wyróżnienia przyznawane dla najlepszych piosenek biorących udział w finale festiwalu, sygnowane nazwiskiem twórcy konkursu - Marcela Bezençona. Pomysłodawcami statuetek zostali: szef szwedzkiej delegacji konkursowej Christer Björkman oraz członek zespołu Herreys - Richard Herrey, którzy nazwiskiem twórcy konkursu, Marcela Bezençona[48].

W 2003 roku nagrody w trzech kategoriach otrzymali[48]:

Kategoria Kraj Utwór Wykonawca
Nagroda Artystyczna  Holandia „One More Night” Esther Hart
Nagroda Dziennikarzy  Turcja „Everyway That I Can” Sertab Erener
Nagroda Fanów  Hiszpania „Dime” Beth

Przypisy

  1. Ralph Thommassen: Olympic Skonto Hall under renovation (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2002-10-31. [dostęp 2013-10-02].
  2. Sietse Bakker: Latvia won the 47th Eurovision Song Contest (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2002-11-29. [dostęp 2013-10-02].
  3. Sietse Bakker: Renars Kaupers will host Eurovision Song Contest (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2002-10-31. [dostęp 2013-10-02].
  4. Sietse Bakker: Renars Kaupers and Marie N hosts 2003 show (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2002-12-01. [dostęp 2013-10-02].
  5. Arnoud Vermeer: Turkey wins Eurovision for the first time (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2003-05-25. [dostęp 2013-10-09].
  6. Sietse Bakker: No orchestra at Eurovision Song Contest 2003 (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2002-11-05. [dostęp 2013-10-02].
  7. Jarmo Siim: 'Running order and hosts in November' (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2002-11-27. [dostęp 2013-10-02].
  8. Sietse Bakker: Arvids Babris will produce the contest in Latvia (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2002-11-28. [dostęp 2013-10-02].
  9. Jarmo Siim: Paadam: New rules, ESC on May 24th in Riga (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2002-11-28. [dostęp 2013-10-02].
  10. Jarmo Siim: Sarah Yuen, Executive Project Manager Live Events (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2002-11-28. [dostęp 2013-10-02].
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 Sietse Bakker: The end of a decade: Riga 2003 (ang.). W: EBU [on-line]. www.eurovision.tv, 2009-12-24. [dostęp 2013-10-09].
  12. Aija Medinika: The preparation for Eurovision Song Contest 2003 (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2003-03-25. [dostęp 2013-10-02].
  13. Itamar Barak: Riga 2003: A new executive producer (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2003-03-18. [dostęp 2013-10-02].
  14. Jarmo Siim: Cyprus will perform the 900th Eurovision entry (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2003-01-05. [dostęp 2013-10-02].
  15. Facts & Trivia (ang.). W: EBU [on-line]. www.eurovision.tv. [dostęp 2013-10-06].
  16. Daniel Ringby: Skonto Hall to host 2003 contest (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2002-11-27. [dostęp 2013-10-02].
  17. Sietse Bakker: Experts: Latvia has no good venues for the contest (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2002-11-28. [dostęp 2013-10-02].
  18. Jarmo Siim: BT1 venue complains about venue decision (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2002-11-27. [dostęp 2013-10-02].
  19. Sietse Bakker: LTV: "Eurovision will take place in Riga!" (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2003-03-16. [dostęp 2013-10-02].
  20. Sietse Bakker: Riga allots EUR 1 million for Eurovision 2003 (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2002-10-22. [dostęp 2013-10-02].
  21. Sietse Bakker: Latvian government supports contest financially (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2002-10-23. [dostęp 2013-10-02].
  22. Sietse Bakker: Latvia Tours selected as cooperation partner (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2002-11-27. [dostęp 2013-10-02].
  23. Sietse Bakker: 12 companies want to sponsor Eurovision (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2002-11-27. [dostęp 2013-10-02].
  24. Sietse Bakker: Latvijas Mobilais and Parex sponsor 2003 contest (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2002-11-30. [dostęp 2013-10-02].
  25. 25,0 25,1 25,2 Sietse Bakker: Logo for Eurovision 2003 selected (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2002-11-27. [dostęp 2013-10-02].
  26. 26,0 26,1 Aija Medinika: 204 logo propositions for ESC 2003 (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2002-11-27. [dostęp 2013-10-02].
  27. Sietse Bakker: Logo can be expected half September (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2002-11-27. [dostęp 2013-10-02].
  28. Sietse Bakker: Logo for Eurovision Song Contest 2003 (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2002-10-27. [dostęp 2013-10-02].
  29. Sietse Bakker: Russian rehearsal and conference went problematic (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2003-05-20. [dostęp 2013-10-09].
  30. Sietse Bakker: Belgian rehearsal was back to basic after t.A.T.u. (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2003-05-21. [dostęp 2013-10-09].
  31. Sietse Bakker: Russia: two brave girls in a stunning stage (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2003-05-22. [dostęp 2013-10-09].
  32. Wouter van Vliet: Breaking news: t.A.T.u. breaks technical rehearsal (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2003-05-23. [dostęp 2013-10-09].
  33. Oliver Rau: t.A.T.u.'s performance will not be interrupted (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2003-05-24. [dostęp 2013-10-09].
  34. Sietse Bakker: Second dress rehearsal: the ups and downs! (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2003-05-23. [dostęp 2013-10-09].
  35. Remi Kübar: Julia of t.A.T.u. taken into the hospital (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2003-05-24. [dostęp 2013-10-09].
  36. Sietse Bakker: EBU: doctors certificate for Julia's illness (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2003-05-24. [dostęp 2013-10-09].
  37. Sietse Bakker: William Hill: Russia leading, Israel at the bottom (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2003-05-19. [dostęp 2013-10-09].
  38. Sietse Bakker: William Hill updates betting figures (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2003-05-20. [dostęp 2013-10-09].
  39. Itamar Barak: BBC:Russia indeed failed to score in the UK (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2003-05-29. [dostęp 2013-10-09].
  40. Nick Paton Walsh: Vote switch 'stole Tatu's Eurovision win' (ang.). W: The Guardian [on-line]. www.theguardian.com, 2003-05-30. [dostęp 2013-10-03].
  41. Oliver Rau: Accusations of plagiarism against German entry (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2003-03-10. [dostęp 2013-10-06].
  42. Itamar Barak: Iceland's song will not be disqualified (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2003-03-09. [dostęp 2013-10-06].
  43. Bjarni Hall: Irish song is not plagiarism (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2003-03-20. [dostęp 2013-10-06].
  44. Sietse Bakker: EBU released list of participant for 2003 (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2002-11-27. [dostęp 2013-10-02].
  45. Sietse Bakker: 26 countries confirm 2003 participation (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2002-11-28. [dostęp 2013-10-02].
  46. Sietse Bakker: No new countries at next Eurovision Song Contest (ang.). W: ESC Today [on-line]. www.esctoday.com, 2002-11-27. [dostęp 2013-10-02].
  47. 2003 - 48th edition (ang.). www.diggiloo.net. [dostęp 2013-10-06].
  48. 48,0 48,1 Marcel Bezençon Award - an introduction (ang.). W: Pop Light [on-line]. www.poplight.zitiz.se. [dostęp 2013-10-01].


Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Oficjalna strona konkursu