Polskie drogi (serial telewizyjny)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy polskiego serialu telewizyjnego. Zobacz też: polskie drogi (stereotyp).
Polskie drogi
Gatunek serialu wojenny
Kraj produkcji  Polska
Oryginalny język polski oraz
niemiecki, francuski
Główne role Karol Strasburger
Kazimierz Kaczor
Liczba odcinków 11
Produkcja
Produkcja Zespół Filmowy Pryzmat
Reżyseria Janusz Morgenstern
Scenariusz Jerzy Janicki
Muzyka Andrzej Kurylewicz
Zdjęcia Witold Adamek
Edward Kłosiński
Scenografia Jerzy Śnieżawski
Wojciech Majda
Teresa Barska
Czas trwania odcinka 85 min.
Emisja
Data premiery 16 października 1977
Wikicytaty Polskie drogi w Wikicytatach

Polskie drogipolski serial telewizyjny z 1976 roku. Scenariusz filmu napisał Jerzy Janicki (z wyjątkiem pierwszego odcinka, którego autorem był Bohdan Czeszko), a wyreżyserował Janusz Morgenstern.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Akcja serialu rozgrywa się podczas II wojny światowej w latach 1939-1943 - rozpoczyna się od kampanii wrześniowej w 1939 roku (14. dzień walk), następnie przedstawia codzienność okupacji niemieckiej.

Fabuła serialu jest skupiona wokół dwóch ról głównych: plutonowego podchorążego (od odc. 10 porucznika) Władysława Niwińskiego (kreacja Karola Strasburgera) i jego podkomendnego kaprala, a następnie współpracownika i przyjaciela Leona Kurasia (odgrywanego przez Kazimierza Kaczora). W tych dwóch postaciach zostały zawarte losy polskich obywateli w czasie wojny. Równolegle jest przedstawiony przekrój społeczny, postawy Polaków w czasie okupacji, a także reprezentowane poglądy na postępowanie w czasie wojny. Osią rozwojową fabuły są nawiązania do osoby kapitana Tadeusza Miszczyka (ur. 1908), który ginie podczas kampanii wrześniowej 1939, zaś jego tożsamość przyjmuje Niwiński, co tworzy komplikacje w powiązaniu z faktem, że Niemcy poszukują ładunku przewożonego przez kapitana na początku wojny.

Serial od początku zyskał pozytywne opinie publiczności i cieszył się dużą popularnością[1]. Był wielokrotnie wznawiany przez TVP. Twórcy serialu otrzymali wiele nagród, między innymi za reżyserię, scenariusz, muzykę, a także za kreacje aktorskie.

Plenery[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcia do serialu powstawały m. in.: w budynku dworskim we wsi Lipków (sceny w dworku w odc. 1 oraz plenery w późniejszym odcinku serialu)[2], w Fotoplastikonie Warszawskim (odc. 11), na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (końcowe sceny serialu w odc. 11)[3].

Lista odcinków[edytuj | edytuj kod]

  1. Misja specjalna
  2. Obywatele GG
  3. Najspokojniejsze miejsce na świecie
  4. Na tropie
  5. Lekcja geografii
  6. Rocznica
  7. Lekcja poloneza
  8. Bez przydziału
  9. Do broni
  10. Himmlerland
  11. W obronie własnej

Obsada[edytuj | edytuj kod]

Role główne
Role drugoplanowe
Role epizodyczne

Odniesienia historyczne i krytyka[edytuj | edytuj kod]

Fabuła serialu ukazuje autentyczne zdarzenia historyczne, które miały miejsce podczas II wojny światowej: kampanię wrześniową 1939, aresztowanie wykładowców uniwersyteckich w Krakowie 6 listopada 1939, tworzenie obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau (1940), zbrodnię w Palmirach (1940, ponadto jest mowa o jednej z ofiar Januszu Kusocińskim), aresztowanie komendanta głównego Armii Krajowej, Stefana "Grota" Roweckiego (30 czerwca 1943 przy ul. Spiskiej 14 m. 10 - scena ukazana w filmie wraz z adresem).

Ponadto jest wiele odniesień i wzmianek do wydarzeń historycznych. Główny bohater Władysław Niwiński we wrześniu 1939 otrzymuje rozkaz wykonania misji specjalnej - z polecenia Prezydenta RP Ignacego Mościckiego ma konwojować dyrektora Gozdalskiego, przewożącego ładunek przesyłki z destynacją do Krzemieńca na krańcu ówczesnego obszaru Polski. W Krakowie Niwińskiego zastaje proklamacja Generalnego Gubernatorstwa (26 października 1939); w Warszawie rozchodzi się informacja o zbrodnii w Wawrze (26 na 27 grudnia 1939), ludność polska otrzymuje wieści o kampanii i kapitulacji Norwegii (kwiecień 1940) kampanii i kapitulacji Francji (od maja do czerwca 1940), akcji małego sabotażu w Warszawie, wieści o katastrofie lotniczej w rejonie Wiaźmy (26 września 1941[4], samolotem leciała Grupa Inicjatywna PPR), utworzenie Polskiej Partii Robotniczej 5 stycznia 1942, powstanie Gwardii Ludowej w kwietniu 1942 i zaprzysiężenie pierwsze oddziału w Chylicach im. Stefana Czarnieckiego[5], wzmianka o układzie Sikorski-Majski (z 30 lipca 1941), akcje wysiedleńcze i pacyfikacyjne na Zamojszczyźnie jesienią 1942[6], doniesienia o zakończeniu bitwy stalingradzkiej (3 lutego 1943), wieści o powstaniu w getcie warszawskim (kwiecień 1943) i związane z tym akcje GL ratowania uciekających z getta kanałami Żydów (sceny ukazane w serialu), ludność Warszawy jest poinformowana o katastrofie lotniczej 4 lipca 1943 w Gibraltarze, w której zginął generał Władysława Sikorskiego (jego osoba jest w serialu wzmiankowana kilkakrotnie).

Opinie krytyczne wytykają scenariuszowi serialu przypadki zafałszowania i manipulacji prawdy historycznej, wskazując m.in. ukrycie i marginalizację działalności Armii Krajowej w okupacyjnej Warszawie i wystawienie na pierwszym planie aktywności przedstawicieli Gwardii Ludowej[7] (organizacji zbrojnej PPR). W fabule serialu działacze komunistyczni jawią się jako główni przedstawiciele polskiej konspiracji podziemnej. W odc. 8 zawarto wzmianki i położono akcenty na działalność tego ruchu, gdy jego działacz Mundek Szczubełek proponuje Żydowi Sommerowi pomoc w ukryciu go przedstawiając komunistów jako działających w tym zakresie. W tym odcinku jest także mowa o katastrofie lotniczej w rejonie Wiaźmy 26 września 1941 członków Grupy Inicjatywnej PPR - Mundek Szczubełek pyta wówczas, czy na pokładzie samolotu mógł być Janek Krasicki. Pod koniec odcinka, po ukazanej Wigilii u Kurasiów, jest przedstawione zrzucenie przez lotnictwo radzieckie polskich komunistów z Grupy Inicjatywnej w okolicach Wiązowny, które historycznie miało miejsce 28 grudnia 1941 (w serialu komunista Stanisław Mrowiński mówi, że wśród zrzuconej grupy rozpoznał Marcelego Nowotkę, z którym siedział w więzieniu w Rawiczu). Aktywiści innych związków, w tym Armii Krajowej, są przedstawieni w mniejszym stopniu i niejednoznacznie w ocenie, zaś postać Jerzego z AK (rola Jana Englerta) jest ukazana jako porywcza i nie w pełni racjonalna, w przeciwieństwie do działaczy komunistycznych (np. Mundek Szczubełek), zaprezentowanych jako rozważnych i spokojnych. Ponadto konfrontacja przedstawicieli Armii Krajowej i komunistów następuje w czasie rozmowy historyka Pawła Krajewskiego i komunisty Stanisława Mrowińskiego, podczas której ten pierwszy odmawia współpracy temu drugiemu agitującemu i nie akceptuje działalności komunistów, którzy w swoich działaniach bojowych nie mają poparcia funkcjonującej polskiej władzy podziemnej. Tuż po dyskusji obaj zostają aresztowani przez Gestapo, następnie są przesłuchiwani i torturowani, jednak żaden z nich solidarnie nie wydaje drugiego. Po zabójstwie wysokiego funkcjonariusza niemieckiego, szefa Urzędu Zatrudnienia Hansa Glaubera w dniu 20 maja 1942, grupa więźniów zostaje skazana na śmierć, w tym Krajewski i Mrowiński, którzy przed egzekucją podają sobie dłoń.

Niekonsekwencje w fabule[edytuj | edytuj kod]

  • Postać właścicielki dworku, w którym 14 września 1939 ginie kapitan Tadeusz Miszczyk, w odcinku 1 nosi imię Maria, zaś w odcinku 8 Irena.
  • Postać Bugajczyka w odcinku 1 nosi imię Wacław, zaś gdy pojawia się ponownie w odcinku 7, ma już imię Franciszek.
  • W odcinku 7 Urszula i Leon Kurasiowie wspominają, że w tym dniu 14 czerwca 1941 przypada ósma rocznica śmierci ich dziecka, Bożenki. W odcinku 8, gdy akcja dzieje się jesienią 1941, Urszula mówi, że wówczas ich córka miałaby dokładnie dziewięć lat. Dzień urodzenia potwierdza pokazany w tym odcinku akt chrztu pierwszego dziecka Kurasiów, na którym widnieje data 14 czerwca 1941.
  • Postać szewca Stanisława, współpracującego z komunistami, w odcinku 8 nosi nazwisko Drabik, zaś w odcinku 9 Drobniak. Należy przyjąć, że poprawne jest Drabik, gdyż tak został wymieniony na ulicznym obwieszczeniu w odcinku 11.
  • W odcinku 9 w Krakowie Niemcy stosują surowe konsekwencje w wyniku próby zamachu na Hansa Franka. Wtedy czasem akcji fabuły jest maj 1942 (wskazuje na to podany dzień ostatniego przesłuchania antykwariusza Pawła Krajewskiego 19 maja 1942, zamach na wysokiego funkcjonariusza niemieckiego, szefa Urzędu Zatrudnienia Hansa Glaubera w dniu 20 maja 1942 oraz choroba i śmierć Leopolda Niwińskiego 22 maja 1942). Jeśli przyjąć odniesienia do autentycznych wydarzeń historycznych, wówczas stoi to w sprzeczności do rzeczywistego czasu jedynego usiłowania zamachu na Franka, który miał miejsce w nocy z 29 na 30 stycznia 1944 w rejonie Berlina.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Dla upamiętnienia serialu i jego twórców w styczniu 2005 Rada Warszawy nadała nazwę Polskie Drogi ulicy w dzielnicy Ursynów[8].

Przypisy

  1. http://film.interia.pl/wiadomosci/telewizja/news/polskie-drogi-wyjatkowy-serial,1907431,3604
  2. Lipków - wielkie filmy w niewielkiej wiosce. polskanafilmowo.pl, 4 kwietnia 2012. [dostęp 28 maja 2014].
  3. Karol Strasburger: czuję wielkie wsparcie. onet.pl, 27 maja 2014. [dostęp 28 maja 2014].
  4. Piotr Gontarczyk, Polska Partia Robotnicza. Droga do władzy 1941-1944, Warszawa 2003, s. 91.
  5. http://www.1917.net.pl/node/7061
  6. http://www.filmweb.pl/serial/Polskie+drogi-1976-12159/descs
  7. http://www.granice.pl/publicystyka,fanatyk-lwowa--wspomnienie-o-jerzym-janickim-,198
  8. UCHWAŁA Nr XLV/1114/2005 RADY MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY z dnia 27 stycznia 2005 r. w sprawie nadania nazwy ulicom w Dzielnicy Ursynów m.st. Warszawy.. „Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego”. poz. 55 nr 1356, 2005. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]