Janusz Kusociński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Janusz Tadeusz Kusociński
Janusz Kusociński.jpg
Data i miejsce urodzenia 15 stycznia 1907
Warszawa
Data i miejsce śmierci 21 czerwca 1940
Palmiry
Dyscypliny lekkoatletyka
Dorobek medalowy
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Janusz Kusociński
Kusy, Prawdzic
kapral kapral
Przebieg służby
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych
Kusociński biegnie na 1. miejscu wraz z czołówką polskich biegaczy Józefem Nojim, Wacławem Soldanem i Kazimierzem Hermanem - zawody w Warszawie 1939.
Obelisk ku czci Janusza Kusocińskiego, Fort Czerniaków
Grób Janusza Kusocińskiego w Palmirach

Janusz Kusociński, pseud. Kusy (ur. 15 stycznia 1907 w Warszawie, zm. 21 czerwca 1940 w Palmirach) – polski lekkoatleta, złoty medalista olimpijski z Los Angeles w biegu na 10 000 m, srebrny medalista pierwszych mistrzostw Europy na dystansie 5000 m[1]. Wielokrotny mistrz oraz rekordzista Polski w biegach średnich i długich.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo spędził w Ołtarzewie, gdzie jego ojciec Klemens urzędnik kolejowy, posiadał małe gospodarstwo rolne. Janusz miał dwóch braci oraz trzy siostry. Najstarszy z braci Zygmunt (ur. 1894) zginął podczas I wojny światowej prawdopodobnie we Francji. Młodszy brat Tadeusz (ur. 1900) zginął podczas wojny polsko-bolszewickiej pod Zamościem w 1920. Najmłodsza i najukochańsza siostra Janusza (ur. 1906) zmarła w 1929, co Kusociński mocno przeżył. Najstarsza siostra i matka przeżyły wojnę, matka zmarła wkrótce po jej zakończeniu.

Sport zaczął amatorsko uprawiać od 1925 roku. Początkowo jako piłkarz, a później biegacz w Robotniczym Klubie Sportowym Sarmata w Warszawie. W 1928 ukończył Niższą Roczną Szkołę Sadowniczo-Ogrodniczą (d. Królewska Szkoła Sadowniczo-Ogrodowa) w Prószkowie, w obecnym powiecie opolskim. W 1931 został wybrany laureatem "Przeglądu Sportowego" na najlepszego sportowca roku. Po dłuższej przerwie zdał eksternistycznie maturę i w 1937 otrzymał świadectwo dojrzałości. W 1938 został absolwentem CIWF w Warszawie[1]. Po ukończeniu studiów pracował jako nauczyciel wychowania fizycznego, trener, dziennikarz. Był redaktorem naczelnym „Kuriera Sportowego”.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Jako kapral z cenzusem ochotniczo zgłosił się w kampanii wrześniowej do wojska i został wcielony do kompanii karabinów maszynowych II batalionu 360 Pułku Piechoty. Walczył w obronie stolicy, dwukrotnie ranny m.in. 25 września w obronie Fortu Czerniaków na ulicy Powsińskiej. 28 września 1939 został odznaczony Krzyżem Walecznych z rozkazu gen. Juliusza Rómmla. W czasie okupacji pracował jako kelner w barze „Pod kogutem” przy ulicy Jasnej, zwanej Gospodą Sportowców.

Zaangażował się wówczas w działalność niepodległościową. Gościom lokalu, w którym pracował dostarczał tajną podziemną prasę. Wśród sportowców zamierzał zorganizować komórkę Związku Walki Zbrojnej[2]. Był członkiem podziemnej Organizacji Wojskowej „Wilki” (działał pod pseudonimem Prawdzic). Po jej dekonspiracji (denuncjacji przez Niemca Szymona Wiktorowicza) 26 marca 1940 został aresztowany przez Gestapo w bramie domu przy ulicy Noakowskiego 16, w którym mieszkał. Uwięziony początkowo na Mokotowie, następnie na Alei Szucha. Torturowany w celu wymuszenia zeznań w czasie przesłuchań przez Gestapo. W dniach 20-21 czerwca 1940 roku został wywieziony z Pawiaka transportem do Palmir pod Warszawą[2].

Zginął rozstrzelany w pobliżu Palmir, w Puszczy Kampinoskiej, w ramach akcji AB, mającej na celu eksterminację polskiej inteligencji. Razem z nim rozstrzelano: Macieja Rataja, marszałka Sejmu w II Rzeczypospolitej, Tomasza Stankiewicza, lekarza, wicemistrza olimpijskiego z igrzysk w Paryżu w 1924 w kolarstwie (4000 m na torze drużynowo), Mieczysława Niedziałkowskiego, członka ponadpartyjnego Komitetu Obywatelskiego przy Dowództwie Obrony Warszawy, Feliksa Żubera, lekkoatletę, uczestnika olimpiady w Amsterdamie w 1928.

Kariera sportowa[edytuj | edytuj kod]

W dzieciństwie chętnie grywał w popularnego w Polsce palanta[2], którego porzucił dla piłki nożnej. Z zamiarem zrobienia kariery piłkarskiej grał w wielu amatorskich drużynach, a ostatecznie związał się z Robotniczym Klubem Sportowym Sarmata gdzie jako piłkarz grał w ataku. Piłkarska drużyna Sarmaty była jednak słaba i nie osiągała wówczas znaczących sukcesów co zniechęciło sportowca do dalszej gry. Jego kariera biegacza rozpoczęła się zupełnie przypadkowo w 1925 roku kiedy na zawodach zorganizowanych z okazji święta robotniczego zabrakło jednego zawodnika do sztafety. Zaproponowano udział Kusocińskiemu, a ten wyraził zgodę i jego drużyna wygrała[2].

Jako zawodnik bieganie rozpoczął w Sarmacie w 1926 w biegach na (800 i 1500 m). Był wielokrotnym mistrzem i rekordzistą Polski w biegach średnich i długodystansowych. Opracował własną metodę treningu długodystansowego tzw. interwałową. Pierwszym i jedynym trenerem Kusocińskiego był Estończyk Aleksander Klumberg. Intensywny trening zaaplikowany przez Klumberga i znaczny wkład pracy Kusocińskiego dały rezultaty. W 1928 został mistrzem Polski. W 1929 przeszedł z "Sarmaty" do K.S. "Warszawianka" i z tym klubem był związany do 1939.

Laureat Wielkiej Honorowej Nagrody Sportowej (1931)[3]

Obok Stanisławy Walasiewiczówny był najpopularniejszym sportowcem Polski międzywojennej, również popularną postacią w warszawskich salonach. Czynnie uprawiał sport do wybuchu wojny w 1939. W Polsce jego największym rywalem był Józef Noji[2].

Prawdopodobnie pierwszymi zawodami poza granicami kraju, w których Janusz Kusociński brał udział, były Igrzyska Robotnicze w Pradze w roku 1927 (miał numer startowy 199)[4].

Jego największym osiągnięciem sportowym było zdobycie złotego medalu na igrzyskach olimpijskich w Los Angeles w 1932 roku gdzie w biegu na 10 000 metrów pokonał czołówkę światowych biegaczy w tym m.in. dwóch Finów Lauriego Virtanena oraz Volmari Iso-Hollo[1].

Osiągnięcia sportowe Janusza Kusocińskiego:

  • złoty medal w biegu na 10 000 m na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w 1932 w Los Angeles (31 lipca 1932, 30:11,4)
  • rekordy świata w zawodach:
    • w Antwerpii na 3000 m (19 czerwca 1932 z czasem 8:18,8)[1].
    • na 4 mile (30 czerwca 1932, 19:02,6),
  • 2. miejsce w biegu na 5000 m na Mistrzostwach Europy w 1934 (14:41,2),
  • 5. miejsce w biegu na 1500 m na Mistrzostwach Europy w 1934,
  • 25 rekordów Polski na różnych dystansach,
  • 1. miejsce w biegu na 1500 m na Mistrzostwach Polski w 1930 i 1931,
  • 1. miejsce w biegu na 5000 m na Mistrzostwach Polski w 1928, 1930 i 1931,
  • 1. miejsce w biegu na 10 000 m na Mistrzostwach Polski w 1939,
  • 1. miejsce w biegu na 800 m na Mistrzostwach Polski w 1932,
  • 1. miejsce w biegach przełajowych w 1928, 1930 i 1931
  • 1. miejsce w biegu na 3 mile podczas mistrzostw Wielkiej Brytanii w 1934[5]

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Na jego cześć od 1954 co roku odbywają się międzynarodowe zawody – Memoriał Janusza Kusocińskiego.

12 sierpnia 2009 „za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, za osiągnięcia sportowe w dziedzinie lekkoatletyki” został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski[6].

W Ożarowie Mazowieckim Janusz Kusociński został upamiętniony pomnikiem wystawionym przed pływalnią miejską oraz tablicą pamiątkową ustawioną na rogu ul. Tadeusza Kościuszki i Poznańskiej, w miejscu, w którym stał dom jego rodziców.

Pomnik lekkoatlety znajduje się także w Dolsku w Wielkopolsce. Jego imię noszą stadion miejski w Gostyninie, stadion Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji w Ostrzeszowie oraz stadion Brwinowskiego Klubu Sportowe Naprzód. Jedna ze ścieżek w wiosce olimpijskiej w Monachium została nazwana jego nazwiskiem (Kusocinskidamm).

Tablica pamiątkowa przy Forcie Czerniakowskim w Warszawie upamiętnia miejsce, gdzie został ranny w czasie obrony Warszawy w 1939 r.

Wojennym losom Janusza Kusocińskiego poświęcony jest film Ostatnie okrążenie z 1977.

W 2000 w pierwszej edycji Alei Gwiazd Sportu we Władysławowie odsłonięto gwiazdę Janusza Kusocińskiego[7].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Praca zbiorowa: Kronika sportu. Warszawa: Chronik Verlag, 1993, s. 4, 235, 291, 348, 354, 357, 366, 373, 378, 382, 394, 409,, 422, 426, 427, 432,536,630, 651. ISBN 8390033186.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Andrzej Jucewicz , Włodzimierz Stępiński: „Chwała olimpijczykom 1939-1945” rozdział "Zamiast medalu". Warszawa: Wydawnictwo Sport i Turystyka, 1968, s. 40-48, 66-69.
  3. Mała encyklopedia sport. T. 2. Warszawa: Sport i Turystyka, 1987, s. 604. ISBN 83-217-2564-3.
  4. Na zdjęciu z tych igrzysk w: "Łódź w Ilustracji", 31 VII 1927, nr 31, s. 6 (w gronie członków polskiej drużyny lekkoatletycznej).
  5. British Athletics Championships 1919-1939 (ang.). gbrathletics. [dostęp 22 października 2012].
  6. M.P. z 2010 r. Nr 23, poz. 213
  7. Edycja 2000. W: Aleja Gwiazd Sportu Władysławowo [on-line]. alejagwiazdsportu.pl. [dostęp 2013-11-25].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]