Soczewica jadalna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Soczewica jadalna
Illustration Lens culinaris0.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad dwuliścienne właściwe
Rząd bobowce
Rodzina bobowate
Rodzaj soczewica
Gatunek soczewica jadalna
Nazwa systematyczna
Lens culinaris Medik.
Vorles. Churpfälz. Phys.-Ökon. Ges. 2:361. 1787[2]
Synonimy

Lens esculenta Moench

"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Soczewica jadalna (Lens culinaris Medik.) – gatunek rośliny jednorocznej lub dwuletniej z rodziny bobowatych.

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Rośnie dziko w Grecji i niektórych państwach Azji Zachodniej, Środkowej i Kaukazu: Cypr, Afganistan, Irak, Izrael, Jordania, Liban, Syria, Turcja, Pakistan, Kazachstan, Tadżykistan, Turkiestan, Uzbekistan. Jest uprawiany w wielu krajach świata[3]. W Polsce jest uprawiana, czasami (rzadko) dziczejąca (efemerofit)[4]. Obecnie głównymi rejonami jej uprawy są: Kanada (około 42% światowej produkcji), Indie, Turcja oraz USA (w sumie te cztery kraje wytwarzają ponad 80% światowej produkcji soczewicy)[5]

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga 
Wzniesiona lub podnosząca się, czworokątna z podłużną bruzdą, rozgałęziająca się. Dorasta do wysokości 0,4 m, jest omszona.
Liście
Pierzasto-złożone, składające się z 3-7 par wąskoeliptycznych i omszonych listków. Górne liście zakończone są wąsem, za pomocą którego roślina chwyta się podpór.
Kwiaty
Wyrastają po 2-3 na długich szypułkach. Są drobne, niebieskiego koloru.
Owoc
Zwisający strąk o długości 8-15 mm. Zawiera 1-3 dość duże, płaskie nasiona o ostrych brzegach.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Kwitnąca soczewica
Nasiona soczewicy jadalnej

Roślina uprawna z grupy roślin strączkowych. Uprawiana na smaczne i pożywne nasiona, które do spożycia nadają się po ugotowaniu. Można także wytwarzać z nich mąkę. Jest uprawiana także jako roślina pastewna.

Historia uprawy[edytuj | edytuj kod]

Jest jedną z najdawniej uprawianych roślin. Najstarsze wykopaliska, w których znaleziono nasiona soczewicy pochodzą z ok. 9100 r. p.n.e., w północnym Iraku w miejscowości Jarmo ok. 7 tys. lat p.n.e, a na Ziemi Świętej 3000 lat p.n.e. Wzmiankowana jest w Biblii cztery razy. W Księdze Rodzaju (25,33-34) jest opis, jak Ezaw sprzedaje Jakubowi prawo swojego pierworództwa za miskę soczewicy. W drugiej Księdze Samuela (23,11), której akcja toczy się ok. 1000 lat p.n.e. jest werset: "Była tam działka pola pełna soczewicy"[6]. Jej nasiona były podstawą wyżywienia w starożytnym Egipcie, starożytnej Grecji i starożytnym Rzymie. Na ziemiach polskich uprawiana była już w neolicie[7]

Wartości odżywcze[edytuj | edytuj kod]

Soczewica jadalna
Wartości odżywcze na 100 g produktu
Składniki pokarmowe Witaminy Składniki mineralne
woda 11,2 g witamina A 25 mg magnez 100 mg
energia 330 kcal witamina B1 0,5 mg fosfor 450 mg
błonnik 10,7 g witamina B2 0,2 mg żelazo 9 mg
białko 28 g witamina B6 0,5 mg sód 10 mg
tłuszcze 1,2 g witamina C 6,2 mg wapń 50 mg
węglowodany 57 g witamina PP 2,6 mg potas 900 mg

Przypisy

  1. P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website/Fabaceae (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-26].
  2. The Plant List. [dostęp 2014-11-20].
  3. Germplasm Resources Information Network. [dostęp 2010-02-22].
  4. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  5. FAOSTAT. [dostęp 2-14-12-18].
  6. Zofia Włodarczyk: Rośliny biblijne. Leksykon. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2011. ISBN 978-83-89648-98-3.
  7. Nowa Huta/pradzieje/neolit. [dostęp 2014-12-18].