Aston Villa F.C.
| Aston Villa Football Club | |
| Państwo | |
|---|---|
| Kraj | |
| Adres |
Birmingham, B6 6HE |
| Data założenia |
1874 |
| Właściciel |
Naseef Sawiris |
| Prezes |
Naseef Sawiris |
| Menedżer generalny |
Christian Purslow |
| Barwy | |
| bordowo-niebiesko-białe | |
| I zespół | |
| Przydomek |
The Villans |
| Liga | |
| Stadion | |
| Trener | |
| Asystent trenera | |
| Strona internetowa | |
Aston Villa Football Club (znany także jako The Villa, Villa lub The Villans) – angielski klub piłkarski występujący w Premier League. Drużyna rozgrywa mecze na własnym stadionie w dzielnicy Aston w mieście Birmingham. Zespół powstał w roku 1874. Od roku 1897 swoje pojedynki toczy na Villa Park. Aston Villa była jednym z założycieli The Football League w 1888 i Premier League w 1992. Klub został wprowadzony na giełdę przez jego poprzedniego właściciela i prezesa Douga Ellisa, w roku 2006 został kupiony przez Randy’ego Lernera, który z kolei w 2016 sprzedał swoje udziały przedsiębiorstwu Recon Group Limited i jego właścicielowi Tony'emu Xia[1]. Po problemach finansowych w 2018 większościowym udziałowcem została grupa NSWE (obecnie V Sports) należąca do egipskiego miliardera Nassefa Sawirisa i amerykańskiego inwestora Wesa Edensa[2], którzy w roku 2019 całkowicie przejęli klub[3]. W sezonie 2023/24 mniejszościowym udziałowcem V Sports została firma inwestycyjna Atairos, co wzmocniło zaplecze finansowe klubu.[4]
Aston Villa jest jednym z najstarszych i najbardziej utytułowanych klubów w Anglii. Siedem razy została mistrzem Anglii, a także siedem razy zdobyła Puchar Anglii. Villa w sezonie 1981/82 wygrała Puchar Europy jako jeden z sześciu angielskich klubów, które to uczyniły. Klub z 20 ważniejszymi trofeami jest czwartym najbardziej utytułowanym klubem w historii angielskiej piłki, chociaż większość z nich zdobył przed II wojną światową.
Największym rywalem klubu jest Birmingham City. Derby Birmingham między Aston Villą a Birmingham City rozgrywane są od roku 1879.
Tradycyjnymi strojami klubu są bordowe koszulki z błękitnymi rękawami, białymi spodenkami i niebieskimi skarpetami. Na herbie widoczny jest złoty lew na jasnoniebieskim tle, z napisaną na dole nazwą klubu oraz datą jego założenia; ta wersja herbu została przyjęta w maju 2024 roku[5].
Historia
[edytuj | edytuj kod]
Aston Villa Football Club został założony w marcu 1874 przez członków Wesleyowskiej kaplicy o nazwie Villa Cross w Aston, obecnie części miasta Birmingham. Założycielami byli Jack Hughes, Frederick Matthews, Walter Price oraz William Scattergood[6]. Aston Villa pierwszy mecz rozegrała z lokalną drużyną rugby o nazwie Aston Brook St Mary's. Pierwsza połowa meczu była grana w rugby, zaś druga w piłkę nożną[7]. Villa pierwszy sukces odniosła w roku 1880, wygrywając Puchar Birmingham[8], i szybko stała się jedną z najlepszych ekip w Midlands. Kapitanem drużyny był wówczas George Ramsay[8].
Klub pierwszy raz zdobył Puchar Anglii w roku 1887, gdy kapitanem zespołu był Archie Hunter. Aston Villa była jednym z 12 zespołów, które założyły Football League w roku 1888, a sam dyrektor drużyny, William McGregor, był założycielem ligi. Aston Villa w epoce wiktoriańskiej była jednym z najbardziej utytułowanych klubów, zdobywając liczne mistrzostwa Anglii oraz puchary kraju[9]. W roku 1897 Villa zdobyła dublet oraz przeniosła się na nowy stadion: Aston Lower Grounds[10]. Obiekt nie miał oficjalnej nazwy, ale kibicie wkrótce zaczęli nazywać go „Villa Park”[11].
Aston Villa zdobyła w roku 1920 po raz szósty Puchar Anglii; wkrótce po tym klub stracił miejsce w czołówce i w roku 1936 spadł do drugiej ligi. Villa pobiła przy tym ponury rekord: straciła 110 goli, w tym siedem na rzecz gracza Arsenalu, Teda Drake’a w porażce 1:7 na Villa Park[12]. Podobnie jak wszystkie angielskie drużyny, klub stracił siedem sezonów z powodu II wojny światowej, w efekcie czego wielu piłkarzy było zmuszonych przedwcześnie zakończyć kariery[13]. Aston Villa została przebudowana pod wodzą jej byłego piłkarza, Alexa Massiego, i w 1957 drużyna zdobyła swoje pierwsze trofeum od 37 lat. Klub zdobył wówczas Puchar Anglii, po pokonaniu w finale Manchesteru United prowadzonego przez Matta Busby'ego[14]. Dwa lata później Aston Villa spadła do Second Division. W 1960 powrócił do pierwszej ligi, zaś w następnym sezonie zdobył Puchar Ligi Angielskiej[15].
Późne lata 60. były okresem zamieszania wewnątrz klubu. Pod presją kibiców zmieniono właściciela klubu, odeszło również kilku członków sztabu szkoleniowego. Chaos ten został zapoczątkowany poprzez degradację w 1967. Rok później fani wezwali zarząd drużyny do dymisji, ponieważ klub zajął 16. miejsce w tabeli Second Division. Początkowo zwolniono trenera Tommy'ego Cummingsa, następnie rezygnację ogłosił cały zarząd[16]. Po tym zamieszaniu kontrolę nad klubem przejął Pat Matthews, który na stanowisko prezesa powołał Douga Ellisa[16]. Mimo to drużyna w sezonie 1969/70 spadła do Third Division. Dwa lata później awansowała jednak do drugiej ligi, kończąc rozgrywki na pierwszej pozycji z 70 punktami na koncie, co było wówczas rekordem[17]. W 1973 szkoleniowcem zespołu został Ron Saunders i w ciągu czterech lat doprowadził Aston Villę do pierwszej ligi i do europejskich pucharów[18].
Villa powróciła do elity i pod wodzą Saundersa świętowała kolejne sukcesy, w tym mistrzostwo kraju w sezonie 1980/1981. Saunders w połowie tego sezonu zrezygnował jednak ze swej funkcji, po kłótni z prezesem. Klub dotarł w tym czasie do ćwierćfinału Pucharu Europy. Następcą Saundersa został Tony Barton, który doprowadził drużynę do finału tych rozgrywek, w którym The Villans zagrali z Bayernem Monachium. Podopieczni Bartona wygrali to spotkanie 1:0 i sięgnęli po raz pierwszy po europejskie trofeum. Do dziś Villa jest jednym z pięciu angielskich klubów, które zdobyły Puchar Europy. W następnych latach Villa grała jednak słabiej. W 1987 spadła do drugiej ligi[19], szybko jednak awansowała z powrotem do najwyższej klasy rozgrywkowej[20].
W 1992 klub był jednym z założycieli Premier League i w inauguracyjnym sezonie zajął drugą lokatę w tabeli. Późne lata 90. były okresem nierównej gry drużyny, w tym czasie grali pod kierunkiem trzech różnych szkoleniowców, przez co mieli znaczne wahania formy oraz pozycji w tabeli. Mimo to Aston Villa świętowała dwa razy zdobycie Pucharu Ligi. W roku 2000 po raz pierwszy od 43 lat dotarli do finału Pucharu Anglii, w którym przegrali 0:1 z Chelsea. Na początku XXI wieku pozycja ligowa drużyny również bardzo się wahała. Kolejni trenerzy nie mogli ustabilizować formy zespołu. W 2006 szkoleniowcem zespołu przestał być David O’Leary[21], zaś jego miejsce zajął Martin O’Neill. Zmieniono także współwłaściciela. Po 23 latach Doug Elis sprzedał swoje 38% udziałów w klubie Randy'emu Lernerowi[22]. Klubowy herb też uległ zmianie. Latem 2007 roku do klubu wszedł nowy sponsor[23]. W sezonie 2007/08 Aston Villa zajęła 6. miejsce w lidze oraz wygrała Puchar Intertoto i awansowała do Pucharu UEFA. W lutym 2010 klub wystąpił w finale Pucharu Ligi, w którym przegrał z Manchesterem United[24].
2 czerwca 2012 klub ogłosił, że nowym szkoleniowcem zostanie Paul Lambert[25]. Pod jego wodzą do klubu dołączyli piłkarze Ron Vlaar, Brett Holman, Ashley Westwood, Christian Benteke i Karim El Ahmadi. W debiucie jego drużyna przegrała 1:0 z West Ham United. 11 grudnia 2012 Lambert poprowadził The Villans przeciwko swojemu byłemu klubowi, Norwich City. W półfinale Carling Cup klub przegrał dwumecz z czwartoligowym Bradford City 4:3. Ostatecznie rozgrywki zakończył na 15. miejscu. Najlepszym strzelcem zespołu został Christian Benteke. W sezonie 2013/14 do klubu dołączyli: Aleksandyr Tonew[26], Jores Okore, Jed Steer, Antonio Luna Rodríguez[27], Leandro Bacuna[28], Libor Kozák i Nicklas Helenius[29], odeszli zaś Richard Dunne, Andy Marshall, Eric Lichaj[30], Brett Holman i Derrick Williams.
Podobnie jak w poprzednich rozgrywkach, Aston Villa zajęła 15. miejsce z dorobkiem 38 punktów. Po jego zakończeniu klub na sprzedaż wystawił właściciel Randy Lerner[31]. 14 czerwca 2016 ogłoszono, że klub został częścią Recon Group, której właścicielem jest chiński biznesmen Xia Jiantong (Tony Xia) za sumę 76 mln funtów[1].
13 września 2014, po zwycięstwie nad Liverpoolem na Anfield, The Villans po raz po raz pierwszy od 1998 roku, zdobyli 10 punktów po 4 kolejkach[32]. 11 lutego 2015 po przegranej 2-0 z Hull City Paul Lambert rozstał się z klubem za porozumieniem stron.
14 lutego 2015 nowym szkoleniowcem został Tim Sherwood podpisując trzyipółletni kontrakt[33]. 19 kwietnia 2015 Aston Villa pokonała Liverpool w półfinale Pucharu Anglii i po raz pierwszy od 15 lat uzyskała awans do finału tych rozgrywek[34]. W sezonie 2015/2016, przegranym meczem z Manchesterem United 16 kwietnia 2016, klub potwierdził swój spadek z Premier League.
W pierwszym sezonie w Championship Villa zajęła 13. miejsce, natomiast w sezonie 2017/18 dotarła do finału baraży o awans, w którym przegrała 0-1 z Fulham[35]. W sezonie 2018/19 drużyna prowadzona przez Deana Smitha wygrała baraże po zwycięstwie 2-1 nad Derby County i powróciła do Premier League po trzech latach przerwy[36].
W sezonie 2019/20 klub utrzymał się w najwyższej klasie rozgrywkowej dzięki remisowi z West Hamem w ostatniej kolejce[37]. W następnym sezonie Villa zajęła 11. miejsce, a wyróżniającym się zawodnikiem był kapitan zespołu Jack Grealish. Latem 2021 Grealish został sprzedany do Manchesteru City za rekordowe 100 mln funtów, co uczyniło go najdroższym angielskim piłkarzem w historii[38].
Po słabszych wynikach w listopadzie 2021 zwolniono trenera Deana Smitha, a jego miejsce zajął Steven Gerrard[39], który poprowadził drużynę do 14. miejsca w Premier League w sezonie 2021/22. W październiku 2022 Gerrarda zwolniono, a nowym menedżerem został ogłoszony Unai Emery[40]. Pod wodzą Hiszpana klub zakończył sezon 2022/23 na 7. miejscu, kwalifikując się do Ligi Konferencji Europy UEFA. Sezon 2023/24 był jednym z najlepszych w historii nowożytnej Aston Villi – drużyna zajęła 4. miejsce w Premier League, tym samym zapewniając sobie pierwszy od 1983 udział w Lidze Mistrzów UEFA[41]. W Lidze Konferencji zespół dotarł do półfinału, gdzie uległ Olympiakosowi[42]. W kolejnym sezonie klub zajął 6. miejsce w ligowej tabeli, gwarantując sobie tym samym udział w Lidze Europy UEFA. W Lidze Mistrzów Aston Villa dotarła do ćwierćfinału, gdzie została wyeliminowana przez Paris Saint-Germain, późniejszego triumfatora rozgrywek[43].
Właściciel
[edytuj | edytuj kod]
Pierwsze podziały w klubie nastąpiły pod koniec XIX wieku i zostały spowodowane ustawą, która miała na celu kodyfikację rosnącej liczby zawodowych drużyn i piłkarzy w Piłkarskim Związku ligi. Drużyny te zostały zobowiązane rozprowadzać udziały dla inwestorów, jako ułatwienie handlowe pomiędzy klubami znoszące konieczność udziału związku piłkarskiego w transakcjach. Pierwszym istotniejszym udziałowcem w historii Aston Villi był Doug Ellis. Zaczął wykupywać udziały od 1960 roku, by stać się prezesem w 1968 roku i głównym udziałowcem w latach 1982-2006. W 1996 roku klub zadebiutował na Londyńskiej Giełdzie Papierów Wartościowych[1]
14 sierpnia 2006 roku zostało potwierdzone, że Randy Lerner, właściciel National Football League's Cleveland Browns, osiągnął porozumienie w sprawie kupna Aston Villi za £62.6 million. Oświadczenie wydane 25 sierpnia do Londyńskiej Giełdy informowało, że Lerner zabezpieczył 59,69% udziałów, co uczyniło go większościowym udziałowcem, a on sam mianował się prezesem.[2] W ostatnim roku władzy Douga Ellisa w Villi, klub stracił £8.2m przed opodatkowaniem, w porównaniu do £3m zysku rok wcześniej, a przychód spadł z £51.6m do £49m. [3] 18 Września Randy Lerner zwiększył swoje udziały w klubie do 89,69% i tym samym przyczynił się do rezygnacji Douga Ellisa i jego zarządu na korzyść nowego pod przewodnictwem samego Lernera już 19 września.
W latach 2016–2018 właścicielem klubu był dr Tony Xia.
W lipcu 2018 roku ogłoszono, że egipski miliarder Nassef Sawiris i współzałożyciel Fortress Investment Group Amerykanin Wes Edens, zgodzili się kupić większościowy pakiet akcji klubu[44]. Xia pozostał mniejszościowym udziałowcem i wiceprezesem i zachował 45 procent udziałów[45]. W sierpniu 2019 poinformowano, że mniejszościowy pakiet akcji został wykupiony i dr Xia stracił wszystkie udziały w klubie[45].
Sukcesy
[edytuj | edytuj kod]Aston Villa ma w swoim dorobku zarówno europejskie, jak i krajowe trofea. Ostatnim ważniejszym sukcesem był zdobyty w roku 1996 Puchar Ligi Angielskiej. Młodzieżowa drużyna zdobyła w 2002 roku Młodzieżowy Puchar Anglii[46].
Europejskie
[edytuj | edytuj kod]- Puchar Europy (1):
- Superpuchar Europy (1):
- 1982/83
- Puchar Intertoto (1):
- 2001[46]
Krajowe
[edytuj | edytuj kod]- Ligowe tytuły
- Mistrz Anglii (7):[47]
- 1893/94, 1895/96, 1896/97, 1898/99, 1899/1900, 1909/10, 1980/81
- Second Division (2):[47]
- 1937/38, 1959/60
- Third Division (1):[47]
- 1971/72
- Puchary
- Puchar Anglii (7):
- 1887, 1895, 1897, 1905, 1913, 1920, 1957
- Puchar Ligi Angielskiej (5):
- 1961, 1975, 1977, 1994, 1996
- Tarcza Wspólnoty (1):
- 1981 (wraz z Tottenhamem Hotspur)
Statystyki
[edytuj | edytuj kod]
Łącznie z sezonem 2018/19, Aston Villa spędziła 105 sezonów w najwyższej klasie rozgrywkowej w Anglii, gdzie lepszym wynikiem może pochwalić się jedynie Everton (116 sezonów). Mecze pomiędzy tymi dwoma drużynami były najczęściej rozgrywanymi meczami w historii całej ligi. Villa zajmuje dziewiąte miejsce w tabeli wszech czasów Premier League oraz zdobywając 20 ważnych trofeów jest piątym najbardziej utytułowanym klubem w Anglii.
Aston Villa jest rekordzistą w liczbie zdobytych goli w jednym sezonie; w sezonie 1930/31 strzeliła 128 bramek[48]. Legenda Villi, Archie Hunter jest pierwszym piłkarzem, który zdobył gola w każdej rundzie Pucharu Anglii, dokonał tego w roku 1887. W latach 1888–1901 Aston Villa nie przegrała żadnego meczu na własnym stadionie w Pucharze Anglii[49].
Aston Villa jest jednym z sześciu klubów angielskich, które zdobyły Puchar Europy/puchar Ligi Mistrzów. Pozostała piątka to Liverpool, Manchester United, Nottingham Forest, Chelsea i Manchester City. Villa puchar ten zdobyła 26 maja 1982 wygrywając w finale 1:0 z Bayernem Monachium; jedynego gola w tym spotkaniu zdobył Peter Withe[50].
Stadion
[edytuj | edytuj kod]Obecnym stadionem Aston Villi jest, czterogwiazdkowy w skali UEFA, Villa Park, wcześniej klub grał na Aston Park (1874–1876) i Perry Barr (1876–1897). Villa Park jest obecnie największym stadionem piłkarskim w Midlands i ósmym w całej Anglii. Na obiekcie było rozgrywanych 16 meczów międzynarodowych, pierwszy w roku 1899, ostatni zaś w 2005. Dlatego stadion ten jest pierwszym w Anglii, na którym były rozgrywane spotkania reprezentacyjne w trzech różnych wiekach[51]. Na Villi Park było rozgrywanych 55 półfinałów Pucharu Anglii, najwięcej w historii. Klub planuje rozbudować północną trybunę. Jeśli tak się stanie, to obiekt będzie mógł pomieścić 51 tysięcy kibiców.
Obecny skład
[edytuj | edytuj kod]- Stan na 8 września 2025[52]
| Nr | Poz. | Piłkarz |
|---|---|---|
| 2 | OB | |
| 3 | OB | |
| 4 | OB | |
| 5 | OB | |
| 6 | PO | |
| 7 | PO | |
| 8 | PO | |
| 9 | NA | |
| 10 | PO | |
| 11 | NA | |
| 12 | OB | |
| 14 | OB |
| Nr | Poz. | Piłkarz |
|---|---|---|
| 16 | OB | |
| 17 | NA | |
| 19 | NA | |
| 22 | OB | |
| 23 | BR | |
| 24 | PO | |
| 25 | BR | |
| 26 | PO | |
| 27 | NA | |
| 29 | NA | |
| 40 | BR | |
| 44 | PO |
Piłkarze na wypożyczeniu
[edytuj | edytuj kod]| Nr | Poz. | Piłkarz |
|---|---|---|
| 18 | BR | |
| 19 | NA | |
| 20 | OB | |
| 21 | PO | |
| 31 | NA | |
| 33 | NA | |
| 34 | NA | |
| 48 | BR | |
| 50 | OB | |
| 58 | PO | |
| 58 | OB | |
| 59 | OB | |
| 69 | OB |
Kapitanowie klubu
[edytuj | edytuj kod]Aston Villa w czasie swojej historii miała 43 kapitanów. Poniżej znajduje się chronologiczna lista kapitanów drużyny.
Zarząd klubu
[edytuj | edytuj kod]Obecny zarząd[53]
[edytuj | edytuj kod]- Prezydent klubu –
Naseef Sawiris - Wiceprezydent klubu –
Wes Edens - Dyrektor generalny –
Christian Purslow

Sztab szkoleniowy i medyczny[53]
[edytuj | edytuj kod]| Funkcja | Imię i nazwisko |
|---|---|
| Dyrektor sportowy | |
| Menadżer | |
| Asystent menadżera | |
| Asystent menadżera | |
| Trener bramkarzy | |
| Trener przygotowania fizycznego | |
| Trener indywidualny | |
| Szef fizjoterapii | |
| Fizjoterapeuta | |
| Trener rozwojowy |
Trenerzy w historii
[edytuj | edytuj kod]Chronologiczna lista trenerów klubu od jego założenia[54]. Na liście uwzględniono tych szkoleniowców, którzy poprowadzili zespół w przynajmniej jednym oficjalnym spotkaniu.
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Najwięksi rywale
[edytuj | edytuj kod]Głównymi rywalami Aston Villi od zawsze była ekipa innego lokalnego klubu, czyli Birmingham City. Mecze między tymi dwoma ekipami są znane jako Second City Derby[55]. Villa posiada też kilka innych lokalnych rywali, ale mecze z nimi już tak nie elektryzują fanów jak potyczki z City. Do rywali tych zaliczają się: West Bromwich Albion, Wolverhampton Wanderers i Coventry City.
Sponsorzy
[edytuj | edytuj kod]Sponsorzy techniczni i główni[56]
[edytuj | edytuj kod]| Lata | Producent stroju[56] | Sponsor na koszulce[56] |
|---|---|---|
| 1975-1981 | Umbro | Brak sponsora |
| 1981-1982 | Le Coq Sportif | |
| 1982-1983 | Davenports | |
| 1982-1983 | ||
| 1983-1985 | Mita | |
| 1985-1987 | Henson | |
| 1987-1990 | hummel | Mita Copiers |
| 1990-1993 | Umbro | |
| 1993-1995 | Asics | Müller |
| 1995-1998 | Reebok | AST Computer |
| 1998-2000 | LDV | |
| 2001-2002 | Diadora | ntl: |
| 2002-2004 | Rover | |
| 2004-2006 | hummel | DWS Investments |
| 2006-2007 | 32Red | |
| 2007-2008 | Nike | |
| 2008-2010 | acorns | |
| 2010-2011 | FxPro | |
| 2011-2012 | Genting Casinos | |
| 2012-2013 | Macron | |
| 2013-2015 | Dafabet | |
| 2015-2016 | Quick Books | |
| 2016–2017 | Under Armour | |
| 2017–2018 | Unibet | |
| 2018–2019 | LUKE Est. 1977 | 32Red |
| 2019–2020 | Kappa | W88 |
| 2020– | CAZOO |
Sponsorzy i partnerzy w sezonie 2021/22[57]
[edytuj | edytuj kod]| Przedsiębiorstwo | Funkcja |
|---|---|
| Kappa | Partner techniczny i główny |
| CAZOO | Partner Główny |
| OB Sports | Partner Główny |
| LUKE Est. 1977 | Partner Oficjalny (odzież wizytowa) |
| Heineken | Partner Oficjalny (piwny) |
| Purity | Oficjalny dostawca |
| Aston University | Oficjalny partner uniwersytecki w Wielkiej Brytanii |
| Cadbury | Oficjalny partner drużyny kobiet |
| EToro | Oficjalny partner handlowy |
| Monster Energy | Oficjalny partner (napoje energetyczne) |
| PARI MATCH | Oficjalny partner bukmacherski |
| socios.com | Oficjalny partner Fan Token |
| acorns | Oficjalny partner charytatywny |
| Birmingham Children's Hospital Charity | Oficjalny partner charytatywny |
Aston Villa w popkulturze
[edytuj | edytuj kod]Dużo programów telewizyjnych w ostatnich kilku dekadach nawiązuje do Aston Villi. W sitcomie Porridge, Lennie Godber jest kibicem Villi[58]. W pierwszym odcinku serialu Tak jest, panie ministrze Jim Hacker mówił, że musi się zwalniać z pracy, żeby obejrzeć grę Aston Villi. Jednak w późniejszym odcinku zorganizował kampanię, żeby uratować fikcyjny lokalny klub – „Aston Wanderers”. W czasie odcinków The Fast Show, kibic Villi Mark William jest przedstawiony w koszulce w koszulce rywali The Villans – Birminghamu City, co później zepsuło jego reputację.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Aston Villa: Dr Tony Xia completes takeover of Championship club. bbc.co.uk. [dostęp 2018-05-17]. (ang.).
- ↑ Will Unwin, Aston Villa receive 'significant investment' from billionaires, „The Guardian”, 20 lipca 2018, ISSN 0261-3077 [dostęp 2025-09-08] (ang.).
- ↑ Aston Villa: Dr Tony Xia's Villa involvement over after new owners' cash injection, „BBC Sport”, 9 sierpnia 2019 [dostęp 2025-09-08] (ang.).
- ↑ Aston Villa Football Club, V Sports Announces Investment from Atairos [online], Aston Villa Football Club, 15 grudnia 2023 [dostęp 2025-09-08].
- ↑ Joseph Chapman, Aston Villa promote four messages as they unveil new club badge [online], Birmingham Live, 31 maja 2024 [dostęp 2025-09-08] (ang.).
- ↑ Villa History 1874–1887. Aston Villa F.C.. [dostęp 2008-11-09]. (ang.).
- ↑ Ward, Adam; Griffin, Jeremy; s. 6
- ↑ a b Aston Villa Hall of Fame. Aston Villa F.C.. [dostęp 2008-11-09]. (ang.).
- ↑ Villa History 1888–1899. Aston Villa F.C.. [dostęp 2008-11-09]. (ang.).
- ↑ Ward, Adam; Griffin, Jeremy; ss. 33–36
- ↑ Hayes, Dean; s. 70
- ↑ Arsenal Facts. Arsenal.com. [dostęp 2008-11-09]. (ang.).
- ↑ Ward, Adam; Griffin, Jeremy; s. 75
- ↑ Ward, Adam; Griffin, Jeremy; ss. 86–87
- ↑ Ward, Adam; Griffin, Jeremy; s. 93
- ↑ a b Ward, Adam; Griffin, Jeremy; s. 100
- ↑ Ward, Adam; Griffin, Jeremy; s. 106
- ↑ Ward, Adam; Griffin, Jeremy; s. 111
- ↑ Ward, Adam; Griffin, Jeremy; s. 148
- ↑ Ward, Adam; Griffin, Jeremy; s. 155
- ↑ O’Leary parts company with Villa. BBC Sport, 19.07.2006. [dostęp 2009-08-08]. (ang.).
- ↑ Lerner set to complete Villa deal. BBC Sport, 27.09.2006. [dostęp 2009-08-08]. (ang.).
- ↑ Villa secure new kit deal with Nike. ESPNsoccernet, 07.02.2007. [dostęp 2009-08-08]. (ang.).
- ↑ Aston Villa 1 – 2 Man Utd. BBC Sport, 2010-02-28. [dostęp 2010-05-16]. (ang.).
- ↑ Aston Villa appoint Paul Lambert from Norwich City as new boss. BBC Sport, 2012-06-02. [dostęp 2012-06-02]. (ang.).
- ↑ Aleksandyr Tonew piłkarzem Aston Villa. polskapilka.net. [dostęp 2013-06-07].
- ↑ Aston Villa: Antonio Luna moves from Sevilla. BBC Sport. [dostęp 2013-06-21]. (ang.).
- ↑ Aston Villa sign Jores Okore and Leandro Bacuna. BBC Sport. [dostęp 2013-06-21]. (ang.).
- ↑ Helenius relishing „big opportunity” after sealing Villa move. avfc.co.uk, 2013-06-18. [dostęp 2013-06-27]. (ang.).
- ↑ Eric Lichaj: Nottingham Forest sign ex-Aston Villa defender. BBC Sport, 2013-06-19. [dostęp 2013-06-19]. (ang.).
- ↑ Aston Villa: Owner Randy Lerner puts club up for sale. bbc.com. [dostęp 2014-05-24]. (ang.).
- ↑ Liverpool 0-1 Aston Villa. bbc.co.uk. [dostęp 2014-09-14]. (ang.).
- ↑ Sherwood menedżerem Aston Villi. transfery.info. [dostęp 2015-02-14]. (pol.).
- ↑ Fabian Delph fires Aston Villa into The FA Cup Final. thefa.com. [dostęp 2015-05-02]. (ang.).
- ↑ Aston Villa 0-1 Fulham, „BBC Sport”, 25 maja 2018 [dostęp 2025-09-08] (ang.).
- ↑ Bowring, Sir (Charles) Clement, (29 Nov. 1844–22 March 1907), JP County of Derby; Partner in Cox & Bowring; chairman Derby Conservative Association, Oxford University Press, 1 grudnia 2007 [dostęp 2025-09-08].
- ↑ West Ham 1-1 Aston Villa: Villa survive relegation with final-day draw, „BBC Sport”, 24 lipca 2020 [dostęp 2025-09-08] (ang.).
- ↑ Jack Grealish: Man City sign England midfielder from Aston Villa for £100m, „BBC Sport”, 5 sierpnia 2021 [dostęp 2025-09-08] (ang.).
- ↑ Steven Gerrard: Aston Villa name Rangers boss as new manager, „BBC Sport”, 11 listopada 2021 [dostęp 2025-09-08] (ang.).
- ↑ Unai Emery: Aston Villa appoint Villarreal manager as head coach, „BBC Sport”, 24 października 2022 [dostęp 2025-09-08] (ang.).
- ↑ Aston Villa qualify for Champions League for first time [online], BBC Sport, 14 maja 2024 [dostęp 2025-09-08] (ang.).
- ↑ Analysis: Olympiakos 2-0 Aston Villa (Agg: 6-2) [online], BBC Sport, 9 maja 2024 [dostęp 2025-09-08] (ang.).
- ↑ Phil McNulty, Aston Villa 3-2 PSG (4-5 on aggregate): Roaring Villa comeback falls just short in Champions League [online], BBC Sport [dostęp 2025-09-08] (ang.).
- ↑ Miliarderzy przejmują klub Aston Villa [online], pb.pl [dostęp 2021-11-15] (pol.).
- ↑ a b Matt Maher, Tony Xia leaves Aston Villa with former owner's remaining shareholding wiped out [online], www.expressandstar.com [dostęp 2021-11-15] (ang.).
- ↑ a b Aston Villa F.C. club Honours. Aston Villa F.C.. [dostęp 2008-11-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (23 lutego 2009)]. (ang.).
- ↑ a b c Do 1992 roku najwyższą klasą rozgrywkową w Anglii była Football League First Division; następnie rozgrywki te zmieniły nazwa na FA Premier League. W tym samym czasie, druga liga (Second Division) zmieniła nazwę na First Division, a trzecia liga (Third Division) zmieniła nazwę na Second Division .
- ↑ Villa's record breaking goal tally of 128 top-flight goals in 1930/31. The Guardian. [dostęp 2008-11-10]. (ang.).
- ↑ Goodyear, David; Matthews, Tony; s.168
- ↑ Ward, Adam; Griffin, Jeremy; ss.130–135
- ↑ England international matches at Villa Park. FA. [dostęp 2008-11-10]. (ang.).
- ↑ First Team. avfc.co.uk. [dostęp 2025-03-24]. (ang.).
- ↑ a b Aston Villa, [w:] baza Transfermarkt (drużyny-sztab trenerski) [dostęp 2021-11-14].
- ↑ Manager History for Aston Villa [data dostępu: 2009-07-18] (ang.)
- ↑ Aston Villa vs Birmingham City. uk.haynes.com. [dostęp 2014-05-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (25 maja 2014)]. (ang.).
- ↑ a b c Aston Villa – Historical Football Kits. www.historicalkits.co.uk. [dostęp 2015-08-20].
- ↑ Aston Villa Football Club, Partners [online], Aston Villa Football Club [dostęp 2021-11-15].
- ↑ Richard Whitehead: The soul of Aston Villa in 50 moments, page 2. The Times, 1 września 2008. [dostęp 2008-11-09]. (ang.).
Europejskie puchary
[edytuj | edytuj kod]Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Ward, Adam; Griffin, Jeremy: The essential history of Aston Villa. Headline book publishing, 2002. ISBN 0-7553-1140-X.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Oficjalna strona klubu. avfc.premiumtv.co.uk. [zarchiwizowane z tego adresu (2004-06-24)].