Jak-130

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jak-130
Як-130
Jak-130 na Farnborough International Airshow w 2012 roku
Jak-130 na Farnborough International Airshow w 2012 roku
Dane podstawowe
Państwo  Rosja
Producent Zakłady Lotnicze Sokół
Irkut
Konstruktor Jakowlew
Typ szkolny / lekki myśliwiec
Załoga 2
Historia
Data oblotu 26 kwietnia 1996
Dane techniczne
Napęd 2 x silnik turboodrzutowy AI-222-25
Wymiary
Rozpiętość 9,72 m
Długość 11,49 m
Wysokość 4,76 m
Powierzchnia nośna 23,52 m²
Masa
Własna 4,6 t
Startowa 6,5 t
Osiągi
Prędkość maks. 1037 km/h
Prędkość przelotowa 887 km/h
Pułap 13 000 m (42,660 stóp)
Zasięg 2546 km
Dane operacyjne
Użytkownicy
Wojenno-Wozdusznyje Siły Rossii (WWS),
Algierskie Siły Powietrzne
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Jak-130 (ros. Як-130) – rosyjski samolot szkolno-treningowy, powstały w biurze konstrukcyjnym Jakowlewa. Jego pierwszy lot odbył się 26 kwietnia 1996 roku. Jak-130 został pierwszy raz pokazany publicznie na paryskich pokazach lotniczych w 2005 roku.

Historia rozwoju[edytuj | edytuj kod]

W 1991 w związku ze starzeniem się używanych przez Rosję Aero L-39 Albatros, rozpoczęto program budowy nowego samolotu szkolno-treningowego dla WWS Rosji. Do konkursu staneły cztery biura konstrukcyjne Mikojana i Gurewicza, Suchoja, Miasiszczewa i Jakowlewa. Tylko dwa kontynuowały swoje programy, MiG z MiG-AT oraz Jakowlew z Jak-130. W 1993 roku do firmy Jakowlew dołączyła włoska Aermacchi zaczęły on współpracę by stworzyć wspólny samolot szkolenia zaawansowanego. Bazą do jego powstania był opracowywany już od dwóch lat Jak-130. Włoska firma miała być odpowiedzialna za dostosowanie samolotu do wymagań zachodnich odbiorców, zgodnych ze standardami NATO oraz marketing na zachodnich rynkach. W 2000 roku nastąpił podział kooperantów, Włosi za kwotę 70 mln USD otrzymali pełną dokumentację techniczną, co pozwoliło im kontynuować prace samodzielnie. Rosjanie dzięki pozyskanym tak funduszom kontynuowali prace nad Jak-130. W wyniku podziału powstały: Jak-130 oraz Aermacchi M-346.

26 kwietnia 1996 roku oblatano pierwszy prototyp a 30 kwietnia 2004 r. pierwszy samolot przedseryjny, wyprodukowany w Niżnym Nowogrodzie (nr 01), do którego dołączyły do 2008 roku trzy dalsze[1]. Pierwszy seryjny Jak-130 (nr 90) został oblatany 19 maja 2009. W grudniu 2009 samolot ukończył próby państwowe[1].

Służba[edytuj | edytuj kod]

W 2005 roku Rosyjskie Siły Powietrzne zamówiły 12 samolotów. Pierwszy seryjny Jak-130 został dostarczony do ośrodka szkolenia w Lipiecku 19 lutego 2010[1]. Po eksploatacji doświadczalnej, seryjne samoloty mają być najpierw używane w szkole w Krasnodarze. Oprócz pierwszej serii, Rosja planowała zakup co najmniej dalszych 62 sztuk[1].

W marcu 2006 Algieria zamówiła 16 samolotów Jak-130, z których pierwszy został oblatany w 2009. W styczniu 2010 sześć samolotów zamówiła Libia[1], umowa przestała obowiązywać po wprowadzeniu przez ONZ w lutym 2011 embarga na dostawy uzbrojenia do Libii w czasie trwajacej tam wojny domowej[2]. Wersja eksportowa, oznaczona Jak-130.11, odróżnia się wyposażeniem i jest produkowana w Irkucku (w zakładzie korporacji Irkut, która kupiła biuro Jakowlewa)[1].

Syria od 2010 negocjuje kontrakt dotyczący dostawy 36 Jak-130 o wartości 550 mln USD[3], ale z powodu trwającej od marca 2011 wojny domowej dostawy uzbrojenia zostały zakazane.

Pod koniec 2012 roku Białoruś zamówiła cztery samoloty, które powinny być dostarczone w 2015 roku[4].

Wypadki[edytuj | edytuj kod]

Do pierwszego wypadku samolotu doszło 26 lipca 2006 roku. Wkrótce po starcie z lotniska w obwodzie riazańskim, przedseryjny Jak-130 (nr 03) wpadł w korkociąg i rozbił się. Piloci zdołali się katapultować i przeżyć bez poważniejszych obrażeń. Przyczyną wypadku była wówczas awaria układu sterowania[1].

Do drugiego wypadku doszło 29 maja 2010 roku w Ośrodku zastosowania bojowego i przeszkalania kadry latającej WWS FR w Lipiecku, gdzie trwa doświadczalna eksploatacja Jaków-130. Rozbił się tuż po starcie, o 16:58 czasu lokalnego, piloci katapultowali się.

Przypisy