To jest dobry artykuł

ORP Mewa (1966)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z ORP Mewa (1967))
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: inne jednostki pływające o tej nazwie.
ORP Mewa (623)
Ilustracja
ORP „Mewa” po przebudowie w 2011 r.
Klasa trałowiec / niszczyciel min
Typ 206F / 206FM
Projekt B206F
Oznaczenie NATO Krogulec class
Historia
Stocznia Stocznia im. Komuny Paryskiej, Gdynia
Położenie stępki 18 lipca 1966
Wodowanie 22 grudnia 1966
 Marynarka Wojenna (PRL)
Wejście do służby 9 maja 1967
Los okrętu w służbie (2018)
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność standardowa: 426 ton
pełna: 470 t
Długość całkowita: 58,2 metra
Szerokość 7,97 m
Zanurzenie 2,14 m
Napęd
2 silniki wysokoprężne Fiat 2312 SS o łącznej mocy 3600 KM
2 śruby
Prędkość 18,4 węzła
Zasięg 2000 Mm przy prędkości 17 węzłów
Sensory
sonar Tamir-11M
radar Lin-M
system „swój-obcy” Kremnij-2
radionamiernik ARP-50-1,2M
Uzbrojenie
6 działek kal. 25 mm 2M-3M (3 x II)
2 zrzutnie bg, 10-16 min
Wyposażenie
trał kontaktowy MT-2
trał magnetyczny TEM-52M
trał akustyczny BAT-2
radiostacja R-609
Załoga 49

ORP Mewapolski trałowiec bazowy z okresu zimnej wojny, jeden z serii dwunastu okrętów projektu 206F, przebudowany w latach 1998–1999 na niszczyciel min proj. 206FM. Okręt został zwodowany 22 grudnia 1966 roku w Stoczni im. Komuny Paryskiej w Gdyni, a do służby w Marynarce Wojennej przyjęto go 9 maja 1967 roku. Intensywnie eksploatowana jednostka, oznaczona znakiem burtowym 623, służyła początkowo w 13. Dywizjonie Trałowców 9. Flotylli Obrony Wybrzeża w Helu, a po jej likwidacji w 2006 roku została przyporządkowana do 8. Flotylli Obrony Wybrzeża. W 1987 roku na jego pokładzie przebywał papież Jan Paweł II. Okręt nadal służy w polskiej flocie (stan na 2018 rok).

Projekt i budowa[edytuj | edytuj kod]

Sylwetka trałowca proj. 206F.

Prace nad nowym typem trałowca rozpoczęły się w gdańskim Centralnym Biurze Konstrukcji Okrętowych nr 2 w 1958 roku, w celu zastąpienia służących od 1946 roku trałowców proj. 253Ł[1]. Nowe okręty miały być więc początkowo trałowcami redowymi, zdolnymi do prowadzenia trałowań kontaktowych i niekontaktowych w rejonie baz morskich i stawiania niewielkich zagród minowych, o wyporności około 200 ton, prędkości 18 węzłów, zasięgu 3000 Mm, uzbrojeniu składającym się z dwóch działek kal. 45 mm i czterech wkm kal. 14,5 mm i standardowym dla końca lat 50. wyposażeniu trałowym[2]. Dowództwo Marynarki Wojennej opublikowało jednocześnie wymagania na nowy trałowiec bazowy o wyporności 570 ton, mimo trwania przygotowań do podjęcia licencyjnej produkcji radzieckich trałowców proj. 254[3]. CKBO nr 2 pod kierownictwem inż. Henryka Andrzejewskiego przygotowało zarówno projekt trałowca redowego (pod oznaczeniem 206), jak też cztery projekty większego trałowca bazowego (proj. 250–253)[4]. Po wielu dyskusjach postanowiono zaprzestać prac nad trałowcami bazowymi proj. 250–253 na rzecz przekształcenia w trałowiec bazowy jednostki projektu 206[5]. W 1959 roku CKBO nr 2 opracowało zmodyfikowany projekt trałowca o wyporności 425 ton, którego napęd miały stanowić włoskie silniki wysokoprężne Fiat, wobec braku odpowiednich jednostek napędowych produkowanych w państwach socjalistycznych[5][a]. Projekt (pod oznaczeniem B206F[b]) został przyjęty do realizacji w grudniu 1959 roku przez Ministra Obrony Narodowej, lecz ostateczny projekt techniczny zatwierdzono w Dowództwie MW dopiero 19 lutego 1962 roku[9]. Koszty przygotowania dokumentacji wyniosły 1,7 mln , budowa prototypu (przyszłego „Orlika”) kosztowała 80 mln zł, a koszt seryjnego okrętu wyniósł 65,5 mln zł[10][11]. Roczny limit eksploatacyjny jednostki określono na 700 godzin, a żywotność konstrukcji na 20 lat[11].

ORP „Mewa” zbudowana została w Stoczni im. Komuny Paryskiej w Gdyni (numer stoczniowy 206F/11)[12][13]. Nadzór wojskowy nad budową sprawował kmdr ppor. inż. Konstanty Cudny[14]. Stocznia zastosowała metodę budowy kadłuba jednostki z sekcji, łączonych na pochylni (opracowaną wcześniej w celu masowej budowy trawlerów)[7]. Stępkę okrętu położono 18 lipca 1966 roku[12][15], został zwodowany 22 grudnia 1966 roku[13][15], a do służby w Marynarce Wojennej wszedł 9 maja 1967 roku[12][16][c]. Trałowiec otrzymał tradycyjną dla polskich okrętów minowych nazwę pochodzącą od ptaka – mewy. Matką chrzestną jednostki była Irena Ciećkowska[8].

Dane taktyczno-techniczne[edytuj | edytuj kod]

Okręt jest gładkopokładowym, pełnomorskim trałowcem, przystosowanym do pływania w warunkach częściowego oblodzenia[10][19]. Długość całkowita wynosi 58,2 metra, szerokość 7,97 metra i zanurzenie 2,14 metra[5][16]. Wykonany ze stali, całkowicie spawany kadłub jednostki został wzmocniony w celu zwiększenia odporności na podwodne wybuchy[10]. Podzielony był na siedem przedziałów wodoszczelnych: (od dziobu): I – forpik (magazyn bosmański, sprzętu okrętowego i żywnościowy, skrzynia łańcuchowa i winda kotwiczna), II – stacja radiolokacyjna oraz magazyn artyleryjski i elektryczny, III – pomieszczenia mieszkalne oraz pomieszczenie żyrokompasów i centrali artyleryjskiej, IV – siłownia pomocnicza, V – siłownia główna z centrum sterowania napędem, VI – rufowe pomieszczenie załogi i VII – magazyn sprzętu trałowego, maszyna sterowa i zrzutnie bomb głębinowych[20]. W najniższym poziomie kadłuba mieściły się zbiorniki paliwa, wody słodkiej i użytkowej oraz wały napędowe[21]. Na dolnym poziomie nadbudówki znajdowały się kabiny oficerów, mesa, kuchnia, sanitariaty i podręczne magazyny żywności[21]. W górnej części mieściła się sterówka oraz kabiny: radiowa, nawigacyjna i sonaru oraz, na pokładzie sygnałowym, odkryte stanowisko dowodzenia i lekki, trójpodporowy maszt z antenami urządzeń radiotechnicznych[21][22][d]. Wyporność standardowa wynosiła 426 ton, zaś pełna 470 ton[5][12][e]. Okręt napędzany był przez dwa nienawrotne, turbodoładowane 12-cylindrowe czterosuwowe silniki wysokoprężne w układzie V Fiat 2312SS o maksymalnej mocy 1800 KM każdy (nominalna moc wynosiła 1400 KM przy 920 obr./min), poruszające poprzez przekładnie redukcyjne Lohman GUB dwiema śrubami nastawnymi Lips-Schelde[7][24]. Maksymalna prędkość okrętu wynosi 18,4 węzła (ekonomiczna – 17 węzłów)[12][17]. Okręt mógł zabrać maksymalnie 55 ton mazutu, co zapewniało zasięg wynoszący 2000 Mm przy prędkości 17 węzłów (normalny zapas paliwa wynosił 33 tony)[7][16][17][f]. Na rufie znajdują się dwa podwieszane, zrównoważone stery, poruszane maszynką sterową MS25[7]. Energię elektryczną zapewniają cztery brytyjskie generatory główne Ruston S324M o mocy 60 kVA każdy (składające się z prądnicy i silnika Leyland SW400 o mocy 72 KM przy 1500 obr./min), generator postojowy S322M o mocy 27 kVA oraz generator trału elektromagnetycznego M50[7][12]. Autonomiczność okrętu wynosi 12 dób[13][17]. Jednostka może bezpiecznie pływać przy stanie morza 8, zaś zadania trałowe wykonywać do stanu morza 4, z prędkością od 0 do 12 węzłów[7][24].

Zestaw artyleryjski 2M-3M kal. 25 mm.

Uzbrojenie artyleryjskie jednostki stanowiły trzy podwójne zestawy działek automatycznych 2M-3M kal. 25 mm, z łącznym zapasem amunicji wynoszącym 6000 naboi, umieszczone przed nadbudówką na osi symetrii okrętu (jedno stanowisko) oraz na nadbudówce rufowej (dwa stanowiska obok siebie)[16][25]. Broń ZOP stanowiły dwie podpokładowe zrzutnie bomb głębinowych z łącznym zapasem 12 pocisków B-1[12][24]. Ponadto okręt posiada dwa pokładowe tory minowe, na których mógł zamiennie przenosić: 10 min typu KB lub AMD-500, 16 wz. 08/39 lub 8 typu AMD-1000[12][26]. Załoga uzbrojona była także w broń ręczną, którą stanowiły 22 kbk AK i 8 pistoletów, z łącznym zapasem 17 000 sztuk amunicji[24]. Wyposażenie trałowe stanowiły: trał kontaktowy MT-2, elektromagnetyczny TEM-52M i akustyczny BAT-2[12][24]. Wyposażenie radioelektroniczne obejmowało system rozpoznawczy „swój-obcy” typu Kremnij-2, radiostację UKF R-609, nadajnik KF R-644, odbiornik KF R-671, odbiornik pełnozakresowy R-623, radionamiernik ARP-50-1,2M, sonar Tamir-11M (MG-11M), radar obserwacji ogólnej Lin-M i system radionawigacji Rym-K[7][12][g]. Jednostka wyposażona była też w wyrzutnie dla 8 świec dymnych MDSz, żyrokompas Kurs-4, kompasy magnetyczne UKPM-1M i UKPM-3M, echosondę NEŁ-5, log MGŁ-25 i pracujący w podczerwieni system pływania zespołowego Chmiel[7].

Trałowiec został dostosowany do biernej obrony przeciwatomowej i przeciwchemicznej. W tym celu zbudowano trzy pomieszczenia z urządzeniami filtrowentylacyjnymi, a także zamontowano urządzenia dozymetryczne oraz rurociągi do zraszania i spłukiwania okrętu[24].

Załoga okrętu składała się z 49 osób – 5 oficerów, 16 podoficerów i 28 marynarzy[13][18].

Służba[edytuj | edytuj kod]

Trałowce proj. 206F w morzu.

Okręt z oznaczeniem burtowym 623 wszedł w skład 13. Dywizjonu Trałowców 9. Flotylli Obrony Wybrzeża, stacjonując na Helu, a jego pierwszym dowódcą został kpt. mar. Marian Brzeziński[12][27]. Zadaniem okrętu było poszukiwanie pól minowych i ich niszczenie, trałowanie rozpoznawcze i kontrolne, wytyczanie torów pływania i prowadzenie za trałami okrętów lub ich zespołów[7][25]. Jednostka wraz z bliźniaczymi trałowcami brała udział w niemal wszystkich ważniejszych ćwiczeniach polskich okrętów oraz manewrach flot Układu Warszawskiego, uczestnicząc też często w unieszkodliwianiu niewybuchów pochodzących z okresu II wojny światowej[28]. W latach 1970–1974 okręt uczestniczył w poszukiwaniu min na obszarze przeznaczonym pod budowę Portu Północnego w Gdańsku[15]. Wieczorem 11 czerwca 1987 roku w Gdyni na pokład trałowca wszedł papież Jan Paweł II, który odbył rejs do Sopotu[29]. Nazajutrz Jan Paweł II dwukrotnie skorzystał z „Mewy”, płynąc rano z Sopotu na Westerplatte, a następnie przepływając pod Zieloną Bramę[29][h]. W sierpniu tego roku jednostka odwiedziła Helsinki, w towarzystwie bliźniaczego „Orlika” i szkolnego „Wodnika”, a w czerwcu 1992 roku wzięła udział w prestiżowych regatach Kieler Woche w Kilonii[12]. W latach 1989-1991 trałowcem dowodził kpt. mar. Andrzej Karweta, późniejszy dowódca Marynarki Wojennej w stopniu wiceadmirała[27].

Podczas długoletniej służby modernizacji poddano wyposażenie radioelektroniczne okrętu: radar Lin-M został zastąpiony nowszym TRN-823, system „swój-obcy” Kremnij-2 wymieniono na Nichrom-RR, dodano też drugą stację radiolokacyjną SRN-2061[31]. Usunięto również przestarzały system radionawigacji Rym-K, montując w zamian odbiorniki brytyjskiego systemu Decca – Pirs-1M[7][15]. W pierwszej połowie lat 80. wzmocniono uzbrojenie przeciwlotnicze trałowca, instalując na wysokości komina po obu burtach dwie poczwórne wyrzutnie Fasta-4M rakiet przeciwlotniczych Strzała-2M (z łącznym zapasem 16 pocisków)[15][22]. Zmiany objęły również wyposażenie trałowe: trał kontaktowy MT-2 zmodernizowano do wariantu MT-2W (z przecinakami wybuchowymi), zainstalowano też nowy polski trał elektromagnetyczny TEM-PE-2 i głębokowodny, szybkobieżny trał akustyczny BGAT oraz holowaną, boczną polską stację hydrolokacyjną SHL-200 Flaming B[15].

Przebudowa na niszczyciel min[edytuj | edytuj kod]

Okręt po przebudowie, 2014 r.

W maju 1998 roku „Mewa” została wycofana ze służby i poddana konwersji na niszczyciel min proj. 206FM, która trwała od lipca 1998 roku do kwietnia 1999 roku[12][32]. Projekt modernizacji opracowano w Stoczni Marynarki Wojennej w Gdyni i tam też przeprowadzono prace, pod kierunkiem inż. Eugeniusza Pawłowskiego[30][33]. Przebudowie uległa większość pomieszczeń i struktura wewnętrzna kadłuba, podzielonego od tej pory na 10 przedziałów wodoszczelnych[34]. Wymieniono część poszycia, a okręt zyskał całkowicie nową, większą nadbudówkę, komin i trójnożny maszt[30][35]. W nadbudówce znalazły miejsce m.in. główne stanowisko dowodzenia, a także dwuprzedziałowa komora dekompresyjna szczecińskiej firmy Aquaticus, przeznaczona dla nowych członków załogi – płetwonurków[34][36]. Zamiast trzech stanowisk działek 25 mm zamontowano zestaw rakietowo-artyleryjski ZU-23-2MR Wróbel II, pozostawiono dwie poczwórne wyrzutnie rakiet Strzała-2M i pozbawiono okręt zrzutni bomb głębinowych[12][37]. Tory minowe okrętu zostały przystosowane do zabierania zamiennie: 12 min typu OS, 12 min typu MMD-1, 12 min typu MMD-2 lub 6 min typu OD[12][38][i]. Zmodernizowano też wyposażenie przeciwminowe, które prócz trału kontaktowego MT-2W (z przecinakami wybuchowymi Boforsa) stanowiły: trał elektromagnetyczny TEM-PE-2MA i trał akustyczny MTA-2, a także dwa pojazdy podwodne Ukwiał (zaprojektowane i zbudowane na Politechnice Gdańskiej)[37][38]. Zmianom uległo też wyposażenie radioelektroniczne, które składało się od tej pory z systemu wspomagania dowodzenia Pstrokosz, radaru nawigacyjnego Decca Bridge Master, stacji radiolokacyjnej SHL-100MA, holowanej stacji radiolokacyjnej SHL-200 Flaming B, systemu dokładnej nawigacji Jemiołuszka i systemu rozpoznawczego „swój-obcy” Supraśl[12][38]. Na okręcie znalazły się także: zestaw cyfrowych map ECDIS firmy FIN Skog, radiostacje HF i UHF firmy Rohde & Schwarz, żyrokompas światłowodowy firmy C.Plath, log dopplerowski firmy STN Atlas i rozgłośnia ogólnookrętowa MORS[40]. Zamontowano także zestaw 6 wyrzutni celów pozornych WNP81/9 Jastrząb, a zużyte jednostki napędowe Fiata zamieniono na sześciocylindrowe silniki wysokoprężne Cegielski-Sulzer 6AL25/30 o maksymalnej mocy 1700 KM każdy (nominalnie 1100 KM przy 750 obr./min)[12]. Ważną z punktu widzenia ochrony środowiska modyfikacją było zamontowanie nowej oczyszczalni ścieków (pracującej w obiegu zamkniętym), odolejaczy silników i wód zęzowych, a także odsalacza wody morskiej[34][36]. Zainstalowanie nowego wyposażenia spowodowało wzrost wyporności pełnej do 507 ton i zwiększenie liczebności załogi do 54 osób[38][j]. Koszt modernizacji okrętu wyniósł ok. 58-60 mln zł[42].

14 maja 1999 roku nastąpiło ponowne wcielenie okrętu do służby, pod dowództwem kmdr. ppor. Wiesława Puchalskiego[39][43]. W roku 2000 jednostka uzyskała miano najlepszego okrętu 9. FOW i najlepszego okrętu Marynarki Wojennej w grupie okrętów bojowych[44]. 12 października 2002 roku „Mewa” została pierwszą polską jednostką w zespole okrętów NATO, wchodząc w skład Stałego Zespołu Obrony Przeciwminowej MCMForNorth (Mine Counter Measure Forces North)[12][45]. Okręt, dowodzony przez kpt. mar. Cezarego Gnozę, operował w zespole do 12 grudnia 2002 roku, uczestnicząc w ćwiczeniach przeciwminowych Open Spirit i manewrach Passex[39][45]. Na przełomie 2005 i 2006 roku na jednostce zdemontowano wyrzutnie celów pozornych Jastrząb[37][45]. W czerwcu 2006 roku w związku z likwidacją 9. Flotylli Obrony Wybrzeża „Mewa” wraz z całym 13. Dywizjonem Trałowców została przeniesiona do Gdyni, wchodząc od tej pory w skład 8. Flotylli Obrony Wybrzeża[27][46]. W 2007 roku na okręcie zainstalowano system automatycznej identyfikacji statków AIS[38]. 12 czerwca 2012 roku, w 25. rocznicę III pielgrzymki Jana Pawła II do Polski, rejs „Mewą” odbył sekretarz stanu Stolicy Apostolskiej, kardynał Tarcisio Bertone[39][47].

Okręt wchodzi na przemian z bliźniaczą „Czajką” i „Flamingiem” w skład stałego zespołu sił przeciwminowych NATO SNMCMG-1 (Standing NATO Mine Countermeasures Group 1), biorąc udział zarówno w ćwiczeniach i manewrach (takich jak: Baltops, Strong Resolve, Blue Game, Sandy Coast, Sqnex, Danex i Brillant Mariner), jak też akcjach neutralizacji niebezpiecznych pozostałości po ostatniej wojnie, ciągle spotykanych na Bałtyku[39][40]. W lutym 2015 roku dowódcą „Mewy” został kpt. mar. Bartosz Tkaczyk[39]. W 2017 roku okręt obchodził jubileusz 50-lecia służby w Marynarce Wojennej[8]. Jednostka nadal służy w polskiej flocie, a jej dowódcą jest kpt. mar. Michał Wicka (stan na 2018 rok)[48][49].

Dowódcy ORP „Mewa”[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Początkowo planowano użyć do napędu trałowców holenderskie silniki wysokoprężne RHUB 215 o mocy 1500 KM, jednak nie udało się uzyskać na nie licencji (podobnie zresztą jak na silniki Fiata, które w liczbie 24 sztuk zakupiono ostatecznie za kwotę 2,4 mln USD)[6].
  2. Litera „F” w oznaczeniu projektu symbolizuje prawdopodobnie użyte do napędu trałowców silniki Fiata[7][8].
  3. W. Pater i I. Gogin podają, że okręt przyjęto do służby 21 maja 1967 roku[17][18], zaś według J.M. Kamińskiego nastąpiło to 12 maja 1967 roku[15].
  4. Stanowisko dowodzenia było chronione brezentowym dachem[21][22].
  5. Conway’s All The World’s Fighting Ships 1947-1995 podaje wyporność standardową 424 tony i pełną 503 tony, zaś J. Piwowoński 450/483 tony[19][23].
  6. Według W. Koszeli i J.M. Kamińskiego zasięg wynosił 2000 Mm przy prędkości 15 węzłów[5][12], zaś według J. Piwowońskiego 3200 Mm przy 12 węzłach[23].
  7. I. Gogin oraz M.B. Pietlewannyj podają, że na okręcie zamontowano radar obserwacji ogólnej Don[16][18].
  8. Wcześniej z okrętu usunięto uzbrojenie artyleryjskie i wyposażenie trałowe, przygotowując miejsce na fotel i pomieszczenia do odpoczynku dla papieża i jego świty[15][30].
  9. OS – Okrętowa Średnia; OD – Okrętowa Duża, MMD – Morska Mina Denna[39].
  10. Według J. Krzewińskiego wyporność pełna wzrosła do 559 ton[41].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jerzy M. Kamiński. Współczesne „ptaszki” czyli historia projektu 206. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 9/2008 (81). s. 23. 
  2. Jerzy M. Kamiński. Współczesne „ptaszki” czyli historia projektu 206. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 9/2008 (81). s. 23-24. 
  3. Jerzy M. Kamiński. Współczesne „ptaszki” czyli historia projektu 206. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 9/2008 (81). s. 24. 
  4. Jerzy M. Kamiński. Współczesne „ptaszki” czyli historia projektu 206. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 9/2008 (81). s. 24-25. 
  5. a b c d e Jerzy M. Kamiński. Współczesne „ptaszki” czyli historia projektu 206. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 9/2008 (81). s. 26. 
  6. Jerzy M. Kamiński. Współczesne „ptaszki” czyli historia projektu 206. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 9/2008 (81). s. 25-27. 
  7. a b c d e f g h i j k Jarosław Ciślak: Polska Marynarka Wojenna 1995: okręty, samoloty i śmigłowce, uzbrojenie, organizacja. Warszawa: Lampart & Bellona, 1995, s. 91.
  8. a b c Marian Kluczyński. Złote gody papieskiego okrętu. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 7-8/2017 (181). s. 10. 
  9. Jerzy M. Kamiński. Współczesne „ptaszki” czyli historia projektu 206. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 9/2008 (81). s. 26-27. 
  10. a b c Jerzy M. Kamiński. Współczesne „ptaszki” czyli historia projektu 206. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 9/2008 (81). s. 27. 
  11. a b Walter Pater. Polskie trałowce typu Orlik (proj. „206F”). „Okręty Wojenne”. Nr 11. s. 49. 
  12. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s Witold Koszela: Okręty Floty Polskiej. T. II. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2017, s. 122.
  13. a b c d Jarosław Ciślak: Polska Marynarka Wojenna 1995: okręty, samoloty i śmigłowce, uzbrojenie, organizacja. Warszawa: Lampart & Bellona, 1995, s. 90.
  14. Czesław Ciesielski, Walter Pater, Jerzy Przybylski: Polska Marynarka Wojenna 1918-1980. Warszawa: Bellona, 1992, s. 275.
  15. a b c d e f g h Jerzy M. Kamiński. Współczesne „ptaszki” czyli historia projektu 206. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 9/2008 (81). s. 29. 
  16. a b c d e M.B. Pietlewannyj: Korabli stran Warszawskogo dogowora. Sankt Petersburg: 2009, s. 138.
  17. a b c d Walter Pater. Polskie trałowce typu Orlik (proj. „206F”). „Okręty Wojenne”. Nr 11. s. 52. 
  18. a b c Ivan Gogin: ORLIK minesweepers (project 206F, 1963 - 1967) (ang.). Navypedia. [dostęp 2017-12-31].
  19. a b Robert Gardiner, Stephen Chumbley: Conway’s All The World’s Fighting Ships 1947-1995. Annapolis: 1996, s. 316.
  20. Jerzy M. Kamiński. Współczesne „ptaszki” czyli historia projektu 206. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 9/2008 (81). s. 27-28. 
  21. a b c d Jerzy M. Kamiński. Współczesne „ptaszki” czyli historia projektu 206. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 9/2008 (81). s. 28. 
  22. a b c Jarosław Ciślak: Polska Marynarka Wojenna 1995: okręty, samoloty i śmigłowce, uzbrojenie, organizacja. Warszawa: Lampart & Bellona, 1995, s. 92.
  23. a b Jan Piwowoński: Flota spod biało-czerwonej. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1989, s. 336.
  24. a b c d e f Walter Pater. Polskie trałowce typu Orlik (proj. „206F”). „Okręty Wojenne”. Nr 11. s. 51. 
  25. a b Walter Pater. Polskie trałowce typu Orlik (proj. „206F”). „Okręty Wojenne”. Nr 11. s. 50. 
  26. Walter Pater. Polskie trałowce typu Orlik (proj. „206F”). „Okręty Wojenne”. Nr 11. s. 50-51. 
  27. a b c Marian Kluczyński. Złote gody papieskiego okrętu. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 7-8/2017 (181). s. 11. 
  28. Jerzy M. Kamiński. Współczesne „ptaszki” czyli historia projektu 206. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 9/2008 (81). s. 28-29. 
  29. a b Krzysztof Stefański. Papieski okręt. „Okręty”. Nr 6/2016 (48). s. 77. 
  30. a b c Jacek Krzewiński. Niszczyciele min projektu 206FM. „Okręty”. Nr 1/2014 (31). s. 70. 
  31. Jarosław Ciślak: Polska Marynarka Wojenna 1995: okręty, samoloty i śmigłowce, uzbrojenie, organizacja. Warszawa: Lampart & Bellona, 1995, s. 91-92.
  32. Robert Rochowicz. Druga młodość projektu 206F. „Nowa Technika Wojskowa”. Nr 7/1999. s. 52. 
  33. Marian Kluczyński. Złote gody papieskiego okrętu. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 7-8/2017 (181). s. 12. 
  34. a b c Jerzy M. Kamiński. Na drodze do pierwszego polskiego niszczyciela min. Okręty projektu 206FM. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 11/2008 (83). s. 24. 
  35. Jerzy M. Kamiński. Na drodze do pierwszego polskiego niszczyciela min. Okręty projektu 206FM. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 11/2008 (83). s. 23. 
  36. a b Jacek Krzewiński. Niszczyciele min projektu 206FM. „Okręty”. Nr 1/2014 (31). s. 71. 
  37. a b c Jacek Krzewiński. Niszczyciele min projektu 206FM. „Okręty”. Nr 1/2014 (31). s. 72. 
  38. a b c d e Jerzy M. Kamiński. Na drodze do pierwszego polskiego niszczyciela min. Okręty projektu 206FM. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 11/2008 (83). s. 25. 
  39. a b c d e f Marian Kluczyński. Złote gody papieskiego okrętu. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 7-8/2017 (181). s. 13. 
  40. a b Jerzy M. Kamiński. Na drodze do pierwszego polskiego niszczyciela min. Okręty projektu 206FM. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 11/2008 (83). s. 27. 
  41. Jacek Krzewiński. Niszczyciele min projektu 206FM. „Okręty”. Nr 1/2014 (31). s. 68. 
  42. Rafał Ciechanowski. Modernizacja trałowca Mewa. „Okręty Wojenne”. Nr 4/1999 (32). s. 46. 
  43. Jerzy M. Kamiński. Na drodze do pierwszego polskiego niszczyciela min. Okręty projektu 206FM. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 11/2008 (83). s. 22. 
  44. Krzysztof Stefański. Papieski okręt. „Okręty”. Nr 6/2016 (48). s. 78. 
  45. a b c Jerzy M. Kamiński. Na drodze do pierwszego polskiego niszczyciela min. Okręty projektu 206FM. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 11/2008 (83). s. 26. 
  46. Jarosław Ciślak. 9. Flotylla Obrony Wybrzeża rozformowana. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 2/2007 (62). s. 3. 
  47. a b Krzysztof Stefański. Papieski okręt. „Okręty”. Nr 6/2016 (48). s. 79. 
  48. a b Marian Kluczyński. Złote gody papieskiego okrętu. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 7-8/2017 (181). s. 14-15. 
  49. Niszczyciele min typu Flaming (proj. 206FM). 8. FLOTYLLA OBRONY WYBRZEŻA. [dostęp 2018-04-22].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Rafał Ciechanowski. Modernizacja trałowca Mewa. „Okręty Wojenne”. Nr 4/1999 (32), s. 46. Wydawnictwo Okręty Wojenne, Tarnowskie Góry. 
  • Czesław Ciesielski, Walter Pater, Jerzy Przybylski: Polska Marynarka Wojenna 1918-1980. Wyd. I. Warszawa: Bellona, 1992. ISBN 83-1108-202-2.
  • Jarosław Ciślak. 9. Flotylla Obrony Wybrzeża rozformowana. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 2/2007 (62). Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Jarosław Ciślak: Polska Marynarka Wojenna 1995: okręty, samoloty i śmigłowce, uzbrojenie, organizacja. Wyd. I. Warszawa: Lampart & Bellona, 1995, seria: Ilustrowana Encyklopedia Techniki Wojskowej, 6. ISBN 83-86776-08-0.
  • Robert Gardiner, Stephen Chumbley: Conway’s All The World’s Fighting Ships 1947-1995. Annapolis: Naval Institute Press, 1996. ISBN 1-55750-132-7. (ang.)
  • Ivan Gogin: ORLIK minesweepers (project 206F, 1963 - 1967) (ang.). Navypedia. [dostęp 2017-12-31].
  • Jerzy M. Kamiński. Na drodze do pierwszego polskiego niszczyciela min. Okręty projektu 206FM. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 11/2008 (83). Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Jerzy M. Kamiński. Współczesne „ptaszki” czyli historia projektu 206. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 9/2008 (81). Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Marian Kluczyński. Złote gody papieskiego okrętu. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 7-8/2017 (181). Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Witold Koszela: Okręty Floty Polskiej. T. II. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2017. ISBN 978-83-65746-68-9.
  • Jacek Krzewiński. Niszczyciele min projektu 206FM. „Okręty”. Nr 1/2014 (31). Oficyna Wydawnicza KAGERO. ISSN 1898-1518. 
  • Niszczyciele min typu Flaming (proj. 206FM). 8. FLOTYLLA OBRONY WYBRZEŻA. [dostęp 2018-04-22].
  • Walter Pater. Polskie trałowce typu Orlik (proj. „206F”). „Okręty Wojenne”. Nr 11. Wydawnictwo Okręty Wojenne, Tarnowskie Góry. ISSN 1231-014X. 
  • M.B. Pietlewannyj: Korabli stran Warszawskogo dogowora. Sankt Petersburg: Galeja Print, 2009. ISBN 978-5-8172-0127-7. (ros.)
  • Jan Piwowoński: Flota spod biało-czerwonej. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1989. ISBN 83-10-08902-3.
  • Robert Rochowicz. Druga młodość projektu 206F. „Nowa Technika Wojskowa”. Nr 7/1999. Magnum-X. ISSN 1230-1655. 
  • Krzysztof Stefański. Papieski okręt. „Okręty”. Nr 6/2016 (48), s. 74. Oficyna Wydawnicza KAGERO.