T.S. Eliot

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Thomas Stearns Eliot)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Thomas Stearns Eliot
Ilustracja
T.S. Eliot (1923)
Podpis Thomas Stearns Eliot
Data i miejsce urodzenia 26 września 1888
Saint Louis
Data i miejsce śmierci 4 stycznia 1965
Londyn
Narodowość amerykańska
Obywatelstwo brytyjskie (od 1927)
Alma Mater Harvard University
Merton College
Okres 1905–1965
Gatunki modernizm
Ważne dzieła Prufrock i inne spostrzeżenia, Ziemia jałowa, Popielec
Odznaczenia
Prezydencki Medal Wolności (Stany Zjednoczone) Komandor Orderu Sztuki i Literatury (Francja)
Dom, w którym przez wiele lat pracował T.S. Eliot

Thomas Stearns Eliot (ur. 26 września 1888 w Saint Louis, zm. 4 stycznia 1965 w Londynie) – amerykańsko-angielski poeta, przedstawiciel modernizmu, dramaturg i eseista, od 1914 mieszkał w Anglii; laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1948).

Życiorys[edytuj]

Urodzony w USA, został brytyjskim poddanym w roku 1927, w tym roku przeszedł na anglikanizm. Studiował na uniwersytetach w USA (Harvard), Anglii (Oxford) i Francji (Uniwersytet Paryski).

Od 1915 do 1922 żonaty z Vivienne Haigh-Wood, w 1957 poślubił Esmé Valerie Fletcher. Większość życia zawodowego przepracował w banku Lloyds w Londynie oraz w wydawnictwie Faber and Gwyer (później Faber and Faber). W początkowej fazie twórczości pozostawał pod silnym wpływem Ezry Pounda.

Twórczość poetycka[edytuj]

Eliot ukazywał w swojej liryce charakterystyczne dla nowoczesnego człowieka poczucie egzystencjalnego zagubienia w świecie. Poeta łączył w swoim dziele pierwiastki awangardowe i tradycyjne, czerpiąc obficie z dziedzictwa kultury europejskiej i orientalnej. Odwołuje się między innymi do Ognistego kazania Buddy. Najważniejszym dziełem poety jest Ziemia jałowa, uważana powszechnie za jeden z najważniejszych i najbardziej wpływowych[1] poematów XX wieku. podstawowym impulsem do napisania tego dzieła była dla Eliota lektura Złotej gałęzi Jamesa George'a Frazera. Najprawdopodobniej obraz tytułowej jałowej ziemi Eliot przejął z poematu Robert Browning Sir Roland pod Mroczną Wieżą stanął. Z liryki Browninga i Alfred Tennyson zaadaptował dla swoich celów technikę narracyjną monologu dramatycznego. Swoistą kodą do Ziemi jałowej stał się krótki poemat Próżni ludzie, zawierający najbardziej znany cytat, mówiący, że świat kończy się nie z hukiem, ale ze skowytem. W dalszych latach w twórczości Eliota coraz mocniej zaczęły dochodzić do głosu inspiracje chrześcijańskie. Ostatnim wielkim dziełem lirycznym poety stały się Cztery kwartety (Burnt Norton, East Coker, The Dry Salvages, Little Gidding).

Myśl polityczna[edytuj]

W poglądach politycznych Eliota silnie obecna jest krytyka demokracji parlamentarnej, którą oskarżał o zagubienie wartości moralnych. Politycy nastawieni są na zysk, utracili więź z tradycją, przez co zerwali więź ze społeczeństwem. Główna przyczyna zła tkwi jednak w wychowaniu. Eliot krytykuje system edukacyjny za narzucenie obcych wzorców, kształtowanie nadmiernego indywidualizmu, nierozwijanie w młodych ludziach postaw moralnych. Uważał więc, że konieczne jest odejście od XIX-wiecznej kultury demokratyczno-liberalnej i wprowadzenie ładu moralnego, powrót do tradycyjnych wartości chrześcijańskich.

Wybrane dzieła[edytuj]

  • Prufrock i inne spostrzeżenia (1917)
  • Wiersze (1919)
  • Święty gaj (1920)
  • Ziemia jałowa (1922)
  • Wiersze 1909-1925 (1925)
  • Podróż Trzech Króli (1927)
  • Pieśń dla Symeona (1928)
  • Animula (1929)
  • Popielec (1930)
  • Marina (1930)
  • Marsz triumfalny (1931)
  • Mord w Katedrze (1935)
  • Wiersze zebrane z lat 1909-1935 (1936)
  • The Cocktail Party (1950)

Przekłady[edytuj]

Wiersze, poematy i dramaty Eliota na język polski tłumaczyli między innymi Bogdan Baran, Stanisław Barańczak, Krzysztof Boczkowski Józef Czechowicz, Artur Międzyrzecki, Czesław Miłosz, Jerzy Niemojowski, Jerzy Pietrkiewicz, Andrzej Piotrowski, Jerzy S. Sito, Michał Sprusiński i Jerzy Zagórski. Eseje tłumaczyli Magdalena Heydel, Maria Niemojowska, Helena Pręczkowska i Maciej Żurowski.

Przypisy

  1. Przemysław Mroczkowski, Historia literatury angielskiej. Zarys, Wrocław 1981, s. 556, ISBN 83-04-00784-3.

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]